اگر با گیاه گزنه گزنده (Stinging Nettle) تماس پیدا کردید، باید فورا ناحیه مورد نظر را با آب و صابون بشویید. همچنین، استفاده از یک کمپرس سرد میتواند به تسکین درد و کاهش قرمزی کمک شایانی کند. بثورات ناشی از گزنه گزنده، یک عارضه پوستی دردناک و قرمز است که معمولاً میتوان آن را در خانه با روشهای سادهای مانند شستشوی محل و استفاده از کرم کورتیزون مدیریت کرد.
این بثورات معمولاً ظرف ۲۴ ساعت برطرف میشود، اما اگر علائم شدید باشند یا بهبود نیابند، باید توسط یک ارائهدهنده مراقبتهای بهداشتی مورد ارزیابی قرار گیرد. آگاهی از علائم و درمانهای اولیه میتواند به کاهش ناراحتی کمک کند.
تشخیص نشانههای بثورات گزنه گزنده
برگهای گیاه گزنه باعث ایجاد یک بثورات قرمز و برجسته در هر ناحیهای که با گیاه تماس پیدا کرده باشد، میشود. این گیاه در سراسر ایالات متحده و اروپا رشد میکند و به راحتی در طبیعت قابل مشاهده است. این بثورات، برخلاف برخی دیگر از عوارض پوستی، پخش نمیشوند اما میتوانند حدود ۲۴ ساعت باقی بمانند$^{1}$.
برخلاف بثورات ناشی از علفهای هرز و گیاهان دیگر، بثورات گزنه گزنده تقریباً بلافاصله پس از تماس با گیاه ظاهر میشوند. برخی افراد ممکن است در هنگام تماس با گزنه گزنده، دچار کهیر شوند که این وضعیت در نام علمی گیاه نیز بازتاب یافته است. نام پزشکی کهیر، اورتیکاریا است و نام علمی گزنه گزنده نیز Urtica dioica میباشد$^{2}$.
فواید گزنه گزنده
گیاه گزنه گزنده فوایدی نیز دارد که از جمله آنها میتوان به کاهش درد مفاصل، کاهش آلرژی و تقویت ادرارآوری اشاره کرد$^{3}$. بخشهای مختلف این گیاه، یعنی برگها و ریشهها، مزایای متفاوتی را ارائه میدهند. از آنجایی که لمس گیاه باعث ایجاد بثورات دردناک میشود، بهتر است از **چای گزنه** یا **مکملهای** آن برای بهرهمندی از خواص درمانی استفاده کرد$^{3}$.
چه حسی ایجاد میکند؟
بثورات گزنه گزنده میتوانند حسی شبیه به نیش زنبور یا گزش مورچه ایجاد کنند$^{2}$. علائم احتمالی شامل موارد زیر هستند$^{2, 1}$:
- درد ناگهانی
- احساس سوزش
- احساس سوختن
- خارش
- احساس مورمور شدن
این علائم معمولاً برای چند ساعت باقی میمانند و ممکن است تا ۲۴ ساعت طول بکشد تا به طور کامل از بین بروند$^{1}$.

نکات درمان در خانه
اگر شما یا فرزندتان با گزنه گزنده برخورد کردید، اقدامات زیر را انجام دهید$^{4}$:
- شستشوی ناحیه با آب و صابون.
- استفاده از کرم کورتیزون بدون نسخه برای کاهش التهاب.
- خودداری از خاراندن یا مالش بثورات.
- استفاده از کمپرس سرد یا یخ برای تسکین علائم.
اگرچه هیچ درمان استاندارد و قطعی برای بثورات گزنه گزنده وجود ندارد، اما میتوانید این درمانهای خانگی را امتحان کنید$^{5, 1}$:
- مخلوط کردن جوش شیرین و آب برای تهیه یک خمیر و مالیدن آن روی پوست.
- استفاده از ژل آلوئهورا.
این بثورات نتیجه تحریک پوست هستند و نه یک واکنش آلرژیک، بنابراین داروهای آنتیهیستامین و ضد آلرژی ممکن است کمکی نکنند، مگر اینکه فرد به ندرت به گزنه حساسیت داشته باشد$^{2}$.
عوارض جانبی احتمالی بثورات گزنه گزنده
در بیشتر موارد، بثورات گزنه گزنده عارضه جانبی جدی به همراه ندارد. بثورات معمولاً در عرض یک روز به خودی خود برطرف میشوند و نیازی به مداخله پزشکی پیچیده نیست$^{1}$.
با این حال، در موارد نادر، افراد ممکن است به گزنه گزنده حساسیت آلرژیک داشته باشند. این بدان معناست که آنها ممکن است علاوه بر تحریک پوستی رایج، علائم یک واکنش آلرژیک را نیز تجربه کنند. اگر به گزنه گزنده آلرژی دارید یا هر گونه تغییر در تنفس یا گسترش بثورات را مشاهده کردید، باید با ارائهدهنده مراقبتهای بهداشتی خود تماس بگیرید.
در موارد بسیار نادر، خاراندن شدید و تهاجمی میتواند باعث خونریزی شود که این امر خطر عفونت را افزایش میدهد. به جای خاراندن، بهتر است با استفاده از کمپرس سرد به درمان خارش خود بپردازید.
چقدر سریع از بین میرود؟
بثورات گزنه گزنده اغلب برای چند ساعت باقی میمانند و ناراحتی ایجاد میکنند. در بیشتر افراد، علائم ۲۴ ساعت پس از تماس با گیاه کاملاً از بین میروند و پوست به حالت عادی بازمیگردد$^{1}$.
نکاتی برای جلوگیری از بثورات گزنه گزنده
جلوگیری از بثورات گزنه گزنده میتواند دشوار باشد، زیرا موهای سوزاننده گیاه قادرند از دستکشهای باغبانی نازک نیز عبور کنند. هنگام کار در نزدیکی گزنه گزنده، باید لباسهای ضخیم و محافظ و دستکشهای چرمی یا جیر بپوشید$^{2}$. پوشاندن کامل پوست، بهترین راهکار پیشگیری است.
این حقایق را در مورد گزنه گزنده در نظر داشته باشید$^{2}$:
- بیشترین شیوع در زمینهای پاکسازی شده قبلی، مزارع قدیمی، مسیرهای پیادهروی و کنار جویبارها است.
- میتواند ۶ تا ۸ فوت (حدود ۱۸۰ تا ۲۴۰ سانتیمتر) بلند شود؛ حتی گیاهان کوچک نیز میتوانند گزیدگی قابل توجهی ایجاد کنند.
- ساقهها و برگها با موهای سوزاننده پوشیده شدهاند.
برای حذف گزنه در مقیاس بزرگ، بهتر است یک باغبان یا متخصص فضای سبز باتجربه را استخدام کنید تا این کار را به شکلی ایمن انجام دهد.
چه زمانی با ارائهدهنده مراقبتهای بهداشتی تماس بگیریم؟
اکثر افراد هنگام ابتلا به بثورات گزنه گزنده نیازی به مراجعه به ارائهدهنده مراقبتهای بهداشتی ندارند. با این حال، اگر علائم نگرانکنندهای را تجربه کردید، از جمله تغییر در تنفس، بثوراتی که پس از ظهور اولیه گسترش مییابد، یا تغییرات در شناخت و هوشیاری، حتماً با پزشک خود تماس بگیرید. این موارد میتوانند نشانههایی از واکنشهای شدیدتر یا آلرژیک باشند که نیاز به توجه فوری پزشکی دارند.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Indiana Department of Natural Resources. Stinging nettles. 2024.
- New York State Department of Environmental Conservation. Stinging nettle.
- Mount Sinai. Stinging nettle.
- St. John Ambulance. Nettle stings.
- Baumgardner, DJ. Stinging nettle: the bad, the good, the unknown. J Patient Cent Res Rev. 2016. doi: 10.17294/2330-0698.1216
- https://www.verywellhealth.com/stinging-nettle-rash-8621771
