اصطلاح «قرمز دیدن» معمولاً به معنای خشم شدید است که بهطور استعاری دیدگاه شما را تحت تأثیر قرار میدهد. این عبارت معمولاً ارتباطی با دیدن واقعی رنگ قرمز ندارد — مگر در موارد نادر پزشکی به نام اریترپسیا که باعث میشود رنگ اجسام واقعاً قرمز دیده شوند.
معنای «قرمز دیدن»
استفاده از زبان رنگی برای توصیف احساسات، مانند «قرمز دیدن» یا «سبز از حسادت»، در فرهنگها و سنتهای مختلف رایج است. در یک مطالعه، ۱۳۲ شرکتکننده رنگها را با مفاهیم احساسی مرتبط کردند و بیشترین ارتباط رنگ قرمز با خشم بود.
دکتر گیل سالتز، استاد روانپزشکی در نیویورک، میگوید:
«این یک اصطلاح محاورهای است، نه بالینی، که به معنای خشم آنقدر شدید است که ذهن شما را کاملاً در اختیار میگیرد.»
اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشنضمیر ←
دکتر سانام حافظ، نوروسایکولوژیست، توضیح میدهد که در این حالت،
«حالت احساسی بر حالت عقلانی غلبه میکند و مغز دیگر فرآیند علت و معلولی را بهدرستی پردازش نمیکند.»
منشأ این اصطلاح ممکن است به قرمز شدن صورت در هنگام خشم یا حتی ماتادور و گاوهای قرمز در میدان گاوبازی برگردد؛ جایی که قرمز باعث تحریک و حمله گاو میشود و اصطلاح استعاری برای واکنش شدید فرد به خشم است.

اریترپسیا چیست؟
اریترپسیا یک وضعیت پزشکی نادر است که باعث میشود اجسام واقعاً با تهرنگ قرمز دیده شوند. این وضعیت ممکن است به دلیل تغییر در سلولهای گیرنده نور چشم، تداخل با برخی داروها، جراحیهای چشمی (مثل برداشتن آبمروارید) یا خونریزی در چشم ایجاد شود.
علل «قرمز دیدن»
عوامل مختلفی میتوانند موجب خشم شدید و احساس «قرمز دیدن» شوند:
- آسیب به غرور یا تصویر خود، شرمساری یا تحقیر
- حمله مستقیم کلامی یا فیزیکی
- ناامیدی شدید و تنشهای شدید
تجربیات گذشته و نحوه مدلسازی خشم در کودکی نیز بر واکنشهای فعلی تأثیرگذار است. افرادی که تکانهایتر و کمتر بازدارنده هستند، یا تحمل کمی نسبت به ناامیدی دارند، احتمال بیشتری دارد «قرمز ببینند». همچنین احساسات پردازشنشده میتوانند محرک خشم باشند.
چگونه از «قرمز دیدن» جلوگیری کنیم
۱. کنترل تنفس
خشم شدید باعث فعال شدن پاسخ مبارزه یا فرار میشود. یکی از معدود چیزهایی که میتوانید در این حالت کنترل کنید، نفس کشیدن است.
- نفسهای عمیق و آهسته از دیافراگم بکشید
- تکرار کلمات آرامبخش مثل «آرام باش»
- تصور یک صحنه یا خاطره آرامشبخش
این تمرینها را روزانه انجام دهید تا هنگام مواجهه با موقعیتهای خشمزا آماده باشید.
۲. شناسایی منبع خشم
خشم معمولاً ترکیبی از سایر احساسات است، مانند رد شدن، حسادت، از دست دادن، ترس از رقابت یا انتقاد. شناخت دقیق احساس پشت خشم به شما کمک میکند کنترل بیشتری بر واکنش خود داشته باشید.
- یادداشتبرداری کنید
- پیادهروی طولانی در طبیعت
- مشورت با متخصص سلامت روان
گاهی احساسات مربوط به مسائل خارجی یا موقعیتهای روزمره هستند. برنامهریزی برای حل یا مدیریت آنها مؤثر است.
۳. قطع کردن خشم قبل از انفجار
به افکار خشمگینانه در مراحل ابتدایی توجه کنید تا قبل از تبدیل شدن به خشم کامل، واکنش نشان دهید.
- با آرامش و با لحنی مناسب، موضوع را با فرد مربوطه مطرح کنید
- قبل از صحبت، فکر کنید چه میخواهید بگویید
- استفاده از طنز یا شوخطبعی میتواند وضعیت را کمتنش کند
- بازسازی شناختی: تغییر آگاهانه الگوی فکری و نگاه واقعبینانهتر به موقعیت
مثال: اگر شریک زندگی ظرف کثیف باقی گذاشت، قبل از واکنش، چند دقیقه نفس بکشید و شرایط را از زاویه دیگر نگاه کنید.
۴. شناخت نشانههای فیزیکی خشم
با توجه به واکنشهای بدنی خود، میتوانید پیش از انفجار خشم، اقدام به آرامسازی کنید:
- حسهای بدنی مانند حالت شکم یا دستان خود را بشناسید
- برای آرامسازی، پیادهروی یا تنفس عمیق کنید
اگر «قرمز دیدن» مکرر اتفاق میافتد، مشاوره روانشناسی میتواند مهارتهای کنترل خشم را آموزش دهد.
جمعبندی
- اصطلاح «قرمز دیدن» بیشتر یک استعاره برای خشم شدید است تا دیدن واقعی رنگ قرمز.
- خشم شدید و واکنشهای بدون تفکر میتواند به گفتار یا رفتارهایی منجر شود که بعداً پشیمانی ایجاد کنند.
- شناسایی نشانههای خشم، تنفس عمیق، بررسی منبع خشم و بازسازی شناختی میتواند به کنترل بهتر احساسات و حفظ روابط کمک کند.
- مشورت با متخصص سلامت روان نیز گام موثری در مدیریت خشم و تقویت واکنشهای احساسی سالم است.
- Jonauskaite D et al. Feeling Blue or Seeing Red? Similar Patterns of Emotion Associations With Colour Patches and Colour Terms. i-Perception. February 2020.
- Vaphiades MS et al. Erythropsia and Chromatopsia: Case Study and Brief Review. Neuro-Ophthalmology. September 2020.
- Control Anger Before It Controls You. American Psychological Association. November 3, 2023.
- What Is the Fight, Flight, Freeze or Fawn Response? Cleveland Clinic. July 22, 2024.
- Don’t Get Mad, Get Even-Tempered: Tips for Managing Anger. University of Maryland Medical System.
- https://www.everydayhealth.com/eye-vision-health/what-does-seeing-red-mean/
