چرا با مصرف اوزمپیک دچار افزایش وزن می‌شوم؟

اوزمپیک (سماگلوتید) یک داروی تجویزی است که در درجه اول برای کمک به مدیریت سطح قند خون در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ و همچنین کاهش خطر ابتلا به مشکلات قلبی و کلیوی تجویز می‌شود.

علاوه بر این کاربرد اصلی، پزشکان ممکن است این دارو را خارج از برچسب (Off-label) برای حمایت از کاهش و مدیریت وزن نیز تجویز کنند. منظور از استفاده خارج از برچسب این است که دارو برای هدفی تجویز می‌شود که به طور رسمی توسط سازمان‌های نظارتی تأیید نشده است، اما شواهد بالینی نشان‌دهنده اثربخشی آن برای این منظور هستند.

آیا افزایش وزن هنگام استفاده از اوزمپیک طبیعی است؟

اگرچه بسیاری از افراد با مصرف داروی اوزمپیک کاهش وزن را تجربه می‌کنند، اما برخی ممکن است در حین استفاده از آن یا پس از قطع دارو، متوجه افزایش وزن شوند. این پدیده ممکن است به دلایل متعددی رخ دهد که درک آن‌ها برای مدیریت وضعیت ضروری است. این علل نشان می‌دهند که کاهش وزن یک فرآیند پیچیده است و تنها به یک داروی خاص وابسته نیست.

عوامل مؤثر در افزایش وزن حین مصرف اوزمپیک

افزایش وزن در طول دوره درمان با اوزمپیک می‌تواند ناشی از عوامل مختلفی باشد که بر تعادل انرژی در بدن تأثیر می‌گذارند:

• دوز پایین‌تر: اگر فرد از دوز پایین‌تر اوزمپیک استفاده کند، ممکن است اثرات کامل دارو بر کاهش اشتها را تجربه نکند. در نتیجه، ممکن است کالری بیشتری نسبت به آنچه بدن استفاده می‌کند، مصرف کند که این عدم تعادل می‌تواند به افزایش وزن منجر شود.
• کاهش سطح فعالیت: خستگی آزاردهنده، حالت تهوع یا سایر عوارض جانبی اوزمپیک می‌تواند ادامه فعالیت بدنی را چالش‌برانگیز سازد. کاهش فعالیت بدنی به این معنی است که بدن کالری کمتری می‌سوزاند و این کاهش مصرف انرژی می‌تواند به سهم خود در افزایش وزن نقش داشته باشد.
• تغییرات در اشتها: برخی افراد متوجه می‌شوند که اشتهای آن‌ها در اواخر دوره دوز هفتگی دارو یا در حین سازگاری بدن با دارو افزایش می‌یابد. این افزایش اشتها می‌تواند منجر به پرخوری و در نتیجه افزایش دریافت کالری و وزن شود.
• سازگاری بدن: زمانی که فرد وزن خود را از دست می‌دهد، متابولیسم بدن او ممکن است خود را تنظیم کند تا حفظ وزن کاهش‌یافته دشوارتر شود. این تنظیم فیزیولوژیک گاهی اوقات نگهداری از وزن جدید یا ادامه روند کاهش وزن را با مشکل مواجه می‌سازد.
• سایر شرایط سلامتی: برخی شرایط پزشکی زمینه‌ای نیز می‌توانند در افزایش وزن نقش داشته باشند، حتی در حین استفاده از اوزمپیک. مثال‌هایی از این شرایط شامل کم‌کاری تیروئید و افسردگی بالینی هستند.

اگر در مورد افزایش وزن هنگام استفاده از اوزمپیک نگران هستید، ضروری است که با پزشک خود صحبت کنید. پزشک می‌تواند دوز، رژیم غذایی و سایر عوامل را بررسی کند تا تعیین کند که آیا نیاز به ایجاد تغییراتی در برنامه درمانی شما وجود دارد یا خیر.

نحوه جلوگیری از افزایش وزن هنگام استفاده از اوزمپیک

اگر متوجه افزایش وزن در حین مصرف اوزمپیک شده‌اید، اقدامات متعددی وجود دارد که می‌تواند به شما در مدیریت این وضعیت کمک کند. اعمال این تغییرات می‌تواند اثربخشی دارو را در زمینه مدیریت وزن به حداکثر برساند.

• بررسی دوز دارو: پزشک شما ممکن است به تدریج دوز اوزمپیک را افزایش دهد تا کنترل بهتری بر اشتها حاصل شود و روند کاهش وزن ادامه یابد. این تنظیم دوز باید تحت نظارت دقیق پزشکی انجام شود تا عوارض جانبی به حداقل برسد.
• فعال ماندن: فعالیت بدنی منظم می‌تواند به مدیریت وزن در حین استفاده از اوزمپیک کمک کند. کارشناسان توصیه می‌کنند که افراد حداقل ۱۵۰ دقیقه فعالیت با شدت متوسط در هفته داشته باشند، مانند شنا یا پیاده‌روی سریع. این میزان فعالیت برای حفظ سلامت متابولیک و سوختن کالری‌های اضافی حیاتی است.
• تمرکز بر غذاهای متعادل و مغذی: وعده‌های غذایی غنی از فیبر، چربی‌های سالم، و پروتئین بدون چربی را انتخاب کنید تا برای مدت طولانی‌تری احساس سیری کنید. همچنین، محدود کردن نوشیدنی‌های قندی، الکل و تنقلات فوق فرآوری‌شده می‌تواند به کاهش کالری دریافتی و جلوگیری از بازگشت وزن کمک کند.
• پیگیری پیشرفت: نگه داشتن یک دفترچه یا مجله از فعالیت‌ها، تغذیه و وزن می‌تواند به شناسایی الگوها و عوامل محرکی که ممکن است منجر به افزایش وزن شوند، کمک کند. این عمل آگاهی فرد را نسبت به رفتارهای روزمره خود افزایش می‌دهد.

به خاطر داشته باشید که هر برنامه کاهش وزن تنها زمانی بهترین عملکرد را دارد که با تغییرات پایدار در سبک زندگی ترکیب شود. مدیریت وزن به صورت مداوم اغلب نیازمند آگاهی از میزان کالری دریافتی و انجام فعالیت بدنی منظم است تا نتایج حفظ شوند.

آیا پس از قطع اوزمپیک وزن اضافه خواهم کرد؟

این احتمال وجود دارد که پس از قطع مصرف اوزمپیک، وزن از دست رفته بازگردد. در یک مطالعه در سال ۲۰۲۲، افرادی که مصرف سماگلوتید (ماده فعال اوزمپیک) را قطع کرده بودند، به طور متوسط دو سوم از وزنی را که کاهش داده بودند، ظرف مدت ۱ سال دوباره به دست آوردند.

این اتفاق ممکن است رخ دهد، زیرا اوزمپیک به کنترل هورمون‌های اشتها و قند خون کمک می‌کند. پس از قطع دارو، احساس گرسنگی فرد ممکن است به تدریج بازگردد و این امر منجر به افزایش مصرف کالری می‌شود. توسعه عادات سالم بلندمدت در حین مصرف اوزمپیک می‌تواند خطر بازگشت وزن در آینده را کاهش دهد. این عادات شامل برنامه‌ریزی مداوم وعده‌های غذایی، فعالیت بدنی منظم و تمرین شیوه‌های غذا خوردن آگاهانه (Mindful Eating) است. اگر شما و پزشکتان تصمیم به قطع اوزمپیک گرفتید، آن‌ها می‌توانند به شما در ایجاد یک برنامه شخصی‌سازی‌شده برای حفظ نتایج کاهش وزن کمک کنند.

نتیجه‌گیری نهایی

با وجود اینکه بسیاری از افراد با مصرف اوزمپیک کاهش وزن را تجربه می‌کنند، برخی ممکن است در طول درمان یا پس از قطع دارو دچار افزایش وزن شوند. عواملی مانند دوز مصرفی، رژیم غذایی، سطح فعالیت بدنی و شرایط سلامتی زمینه‌ای همگی می‌توانند در این امر نقش داشته باشند.

اگر در حین استفاده از اوزمپیک وزن اضافه می‌کنید، حتماً با پزشک خود صحبت کنید. آن‌ها می‌توانند به شما کمک کنند تا علل احتمالی را شناسایی کرده و برنامه‌ای برای رسیدن و حفظ وزنی که برای شما سالم است، تدوین کنید.