ترکیب سماگلوتاید و بیمگروماب؛ آیا عضله را در کاهش وزن حفظ می‌کند؟

کاهش وزن موفق فقط به پایین آمدن عدد روی ترازو محدود نمی‌شود. بخشی از وزنی که در جریان کاهش وزن از دست می‌رود، می‌تواند مربوط به توده بدون چربی، از جمله عضله اسکلتی، باشد. این موضوع به‌ویژه در افراد مسن، افراد کم‌تحرک یا کسانی که توده عضلانی پایینی دارند اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

حالا پژوهشگران در حال بررسی ترکیب دو دارو هستند که ممکن است بتواند هم کاهش وزن بیشتری ایجاد کند و هم از کاهش توده عضلانی جلوگیری کند. در یک مطالعه بالینی فاز ۲، ترکیب سماگلوتاید با آنتی‌بادی بیمگروماب نسبت به سماگلوتاید به‌تنهایی با کاهش وزن بیشتر و حفظ بهتر توده بدون چربی همراه بود.

با این حال، این ترکیب هنوز درمان تأییدشده‌ای برای کاهش وزن نیست و بیمگروماب در حال حاضر مجوز سازمان غذا و داروی آمریکا را ندارد.

چرا حفظ عضله هنگام کاهش وزن مهم است؟

هنگام کاهش وزن، تمام وزن ازدست‌رفته از بافت چربی نیست. بخشی از کاهش وزن می‌تواند مربوط به بافت‌های بدون چربی، به‌خصوص عضله اسکلتی، باشد. در برخی شرایط، این سهم می‌تواند قابل‌توجه باشد.

حفظ عضله اهمیت زیادی دارد؛ زیرا عضلات فقط برای قدرت و عملکرد حرکتی نیستند. توده عضلانی مناسب به حفظ توانایی انجام فعالیت‌های روزمره، تعادل و استقلال فرد کمک می‌کند.

این مسئله برای سالمندان اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا کاهش عضله همراه با افزایش سن می‌تواند به ضعف جسمانی و کاهش توانایی حرکتی منجر شود.

البته نباید از این موضوع نتیجه گرفت که مصرف داروهای کاهش وزن الزاماً باعث از بین رفتن مقدار زیادی عضله می‌شود. مقداری کاهش توده بدون چربی می‌تواند تقریباً با هر کاهش وزن قابل‌توجهی رخ دهد و میزان آن به رژیم غذایی، فعالیت بدنی، وضعیت اولیه بدن، سرعت کاهش وزن و نوع درمان بستگی دارد.

سماگلوتاید و بیمگروماب چه تفاوتی دارند؟

سماگلوتاید دارویی است که با تقلید اثر هورمون GLP-1 به کاهش اشتها و مصرف غذا کمک می‌کند و در درمان چاقی نیز کاربرد دارد.

اما بیمگروماب مکانیسم متفاوتی دارد. این دارو یک آنتی‌بادی است که بر مسیرهای پیام‌رسانی خانواده اکتیوین، به‌ویژه گیرنده‌های مرتبط با رشد و حفظ بافت عضلانی، اثر می‌گذارد. هدف از استفاده از آن در این زمینه، ایجاد شرایطی است که کاهش چربی با حفظ یا حتی افزایش توده عضلانی همراه شود.

به همین دلیل، ترکیب این دو دارو از نظر تئوری جالب است: یک دارو عمدتاً به کاهش دریافت انرژی و وزن کمک می‌کند و داروی دیگر ممکن است ترکیب بدن را به سمت حفظ عضله و کاهش بیشتر چربی سوق دهد.

نتایج مطالعات درباره بیمگروماب چه می‌گویند؟

در یک مطالعه در سال ۲۰۲۱ روی افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ و چاقی، مصرف بیمگروماب با کاهش حدود ۲۰٫۵ درصدی چربی بدن و افزایش حدود ۳٫۶ درصدی توده بدون چربی همراه بود.

نکته جالب این بود که بیمگروماب در آن مطالعه لزوماً بیشترین کاهش وزن کلی را ایجاد نکرد، اما ترکیب بدن را به شکل مطلوب‌تری تغییر داد؛ یعنی کاهش چربی همراه با افزایش توده بدون چربی مشاهده شد.

این یافته اهمیت زیادی دارد، زیرا هدف درمان چاقی فقط کاهش وزن نیست؛ بلکه بهبود ترکیب بدن نیز اهمیت دارد.

در مطالعه جدیدتر، پژوهشگران ترکیب بیمگروماب و سماگلوتاید را بررسی کردند. نتایج اولیه نشان دادند که این ترکیب نسبت به سماگلوتاید به‌تنهایی می‌تواند کاهش وزن بیشتری ایجاد کند و در عین حال کاهش توده بدون چربی را بهتر محدود کند.

بنابراین، جذابیت این رویکرد فقط در «وزن کمتر» نیست؛ بلکه در این است که چه مقدار از وزن ازدست‌رفته از چربی و چه مقدار از بافت بدون چربی تشکیل می‌شود.

آیا این ترکیب واقعاً عضله‌ساز است؟

اینجا باید کمی محتاط بود.

افزایش توده بدون چربی الزاماً به معنای افزایش عضله عملکردی نیست. روش‌های اندازه‌گیری ترکیب بدن همیشه نمی‌توانند تغییرات واقعی عضله اسکلتی را با دقت کامل از سایر اجزای توده بدون چربی جدا کنند.

بنابراین، اگرچه نتایج بیمگروماب امیدوارکننده‌اند، هنوز نمی‌توان آن را یک داروی قطعی عضله‌ساز یا راه‌حل نهایی برای جلوگیری از تحلیل عضله در هنگام کاهش وزن دانست.

همچنین نتایج یک مطالعه فاز ۲ به‌تنهایی برای تغییر استاندارد درمان کافی نیستند. مطالعات بزرگ‌تر و طولانی‌تر باید مشخص کنند که این ترکیب تا چه اندازه در حفظ قدرت، عملکرد فیزیکی و توده عضلانی مؤثر است و ایمنی آن در استفاده طولانی‌مدت چگونه خواهد بود.

آیا ترکیب سماگلوتاید و بیمگروماب در دسترس است؟

خیر. بیمگروماب هنوز توسط سازمان غذا و داروی آمریکا تأیید نشده است و ترکیب آن با سماگلوتاید نیز در حال حاضر درمان استاندارد و در دسترس برای کاهش وزن محسوب نمی‌شود.

نتایج فعلی بیشتر نشان‌دهنده یک مسیر تحقیقاتی امیدوارکننده هستند تا یک توصیه درمانی برای عموم مردم.

اگر مطالعات آینده نتایج فعلی را تأیید کنند، این رویکرد ممکن است در آینده برای افرادی که به کاهش وزن قابل‌توجه نیاز دارند اما حفظ عضله برای آنها اهمیت ویژه‌ای دارد، کاربرد پیدا کند؛ برای مثال برخی سالمندان یا افرادی که از نظر جسمانی ضعیف‌تر هستند.

در حال حاضر چگونه از عضله هنگام کاهش وزن محافظت کنیم؟

برای بیشتر افرادی که قصد کاهش وزن دارند، هنوز نیازی به منتظر ماندن برای چنین ترکیب دارویی نیست. دو عامل در حال حاضر اهمیت بسیار بیشتری دارند:

تمرین مقاومتی

تمرین با وزنه و سایر اشکال تمرین مقاومتی یکی از مهم‌ترین ابزارها برای حفظ توده عضلانی در دوره کاهش وزن است.

این تمرین‌ها به بدن پیام می‌دهند که عضله همچنان برای انجام فعالیت‌های فیزیکی مورد نیاز است. برای بسیاری از افراد، تمرین مقاومتی چند بار در هفته می‌تواند بخش مهمی از برنامه کاهش وزن باشد.

دریافت کافی پروتئین

کاهش وزن همراه با دریافت ناکافی پروتئین می‌تواند حفظ توده عضلانی را دشوارتر کند. بنابراین، تأمین پروتئین کافی از منابع متنوع غذایی در کنار تمرین مقاومتی اهمیت دارد.

البته «پروتئین بیشتر» به‌تنهایی تضمین‌کننده حفظ عضله نیست. میزان دریافت انرژی، کیفیت رژیم غذایی، تمرین، خواب، سن و وضعیت جسمانی فرد همگی در نتیجه نهایی نقش دارند.

آیا کاهش عضله با داروهای GLP-1 نگران‌کننده است؟

نگرانی درباره ترکیب بدن هنگام استفاده از داروهای کاهش وزن منطقی است، اما نباید آن را به این معنا تفسیر کرد که داروهای گروه GLP-1 حتماً باعث تحلیل شدید عضلات می‌شوند.

در واقع، با هر کاهش وزن قابل‌توجهی ممکن است مقداری توده بدون چربی نیز کاهش پیدا کند؛ این اتفاق مختص داروهای GLP-1 نیست.

مسئله مهم‌تر این است که کاهش وزن تا حد امکان با کاهش چربی بیشتر و حفظ عملکرد و توده عضلانی همراه باشد. به همین دلیل، تمرین مقاومتی و دریافت پروتئین کافی همچنان پایه‌های اصلی حفظ عضله در دوره کاهش وزن هستند.

آیا در آینده به داروهای ترکیبی برای کاهش وزن نیاز خواهیم داشت؟

احتمالاً درمان چاقی در آینده بیش از گذشته بر ترکیب مکانیسم‌های مختلف تمرکز خواهد کرد. کاهش اشتها و دریافت انرژی یک هدف است، اما تغییر ترکیب بدن و حفظ عضله نیز می‌تواند هدف مهم دیگری باشد.

ترکیب سماگلوتاید و بیمگروماب نمونه‌ای از همین رویکرد است: کاهش وزن بیشتر در کنار تلاش برای حفظ بهتر توده عضلانی.

با این حال، هنوز فاصله قابل‌توجهی میان یک نتیجه امیدوارکننده در مطالعه فاز ۲ و تبدیل شدن یک ترکیب دارویی به درمان استاندارد وجود دارد. باید اثربخشی، ایمنی، اثر بر قدرت و عملکرد عضلات و نتایج بلندمدت آن در مطالعات بیشتری بررسی شود.

جمع‌بندی

کاهش وزن مطلوب فقط به معنای کم شدن وزن بدن نیست؛ اینکه چه نوع بافتی از بدن از دست می‌رود نیز اهمیت دارد.

ترکیب سماگلوتاید و بیمگروماب در مطالعات اولیه توانسته است نسبت به سماگلوتاید به‌تنهایی، کاهش وزن بیشتری همراه با حفظ بهتر توده بدون چربی ایجاد کند. بیمگروماب نیز در مطالعات قبلی با کاهش چربی و افزایش توده بدون چربی همراه بوده است.

با وجود این، هنوز برای معرفی این ترکیب به‌عنوان یک درمان استاندارد زود است. در شرایط فعلی، برای فردی که قصد کاهش وزن دارد، تمرین مقاومتی منظم، دریافت کافی پروتئین، کاهش وزن تدریجی و یک رژیم غذایی متعادل همچنان مهم‌ترین راهکارهای عملی برای محافظت از عضله هستند.

هدف نهایی نباید فقط «وزن کمتر» باشد؛ بلکه باید چربی کمتر، عضله بیشتر یا حفظ‌شده‌تر و عملکرد بدنی بهتر باشد.