چرخه روابط در اختلال شخصیت مرزی: از بت‌سازی تا بی‌ارزش‌سازی

اختلال شخصیت مرزی (BPD) می‌تواند چالش‌های جدی در ایجاد و حفظ روابط پایدار ایجاد کند. افراد مبتلا به BPD ممکن است در یک چرخه افراطی بین ایده‌آل‌سازی (بت‌سازی) و بی‌ارزش‌سازی (دوالویشن) دیگران در نوسان باشند. این الگوی ناپایدار و شدید، ویژگی اصلی روابط در این اختلال به شمار می‌رود.

🔁 مراحل چرخه روابط در اختلال شخصیت مرزی

معیارهای تشخیصی BPD به الگویی از روابط شدید و ناپایدار اشاره دارند. در این چرخه، فرد مبتلا به BPD ممکن است بین دو نقطه افراطی نوسان کند که برخی از متخصصان آن را “دونیم‌سازی” (Splitting) می‌نامند¹. این تغییرات شدید می‌تواند بر انواع روابط فرد، از روابط دوستانه و خانوادگی گرفته تا روابط عاشقانه، تأثیر بگذارد.

۱. ایده‌آل‌سازی (Idealization)

در این مرحله، فرد مبتلا به BPD ممکن است شخص مقابل را به شیوه‌ای بیش از حد مثبت ببیند و او را بت‌سازی کند. آنها ممکن است فرد را بی‌عیب و نقص تصور کرده و به او وابستگی‌های بسیار شدید عاطفی پیدا کنند. در این فاز، فرد تمایلی شدید به صمیمیت تجربه می‌کند و ترس شدیدی از طرد شدن توسط شخص مقابل دارد.

۲. بی‌ارزش‌سازی (Devaluation)

بی‌ارزش‌سازی نقطه مقابل ایده‌آل‌سازی است. در این مرحله، فرد مبتلا به BPD ممکن است به دلیل ادراک عیوب یا نقص‌ها، شروع به دیدن شخص مقابل به عنوان فردی نقص‌دار یا بی‌ارزش کند. این تغییر دیدگاه می‌تواند منجر به فاصله گرفتن عاطفی یا فیزیکی شود و فرد دیگر تمایلی به صمیمیت با او نداشته باشد و حتی ممکن است ارتباط خود را به طور کامل قطع کند.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

نکته مهم: هیچ زمان مشخصی برای انتقال از یک فاز به فاز دیگر وجود ندارد. این جدول زمانی از فردی به فرد دیگر متفاوت است و می‌تواند به عوامل محرکی مانند درک شدن طرد یا عدم تحقق یک وعده، بستگی داشته باشد.

چرخه روابط در اختلال شخصیت مرزی: از بت‌سازی تا بی‌ارزش‌سازی

<a href="https://www.freepik.com/free-photo/medium-shot-people-sitting-couch_23675209.htm#fromView=search&page=1&position=0&uuid=30307afd-1add-439f-bbe3-984952649e35&query=borderline+personality+disorder">Image by freepik</a>

🧠 عوامل ایجادکننده چرخه روابط BPD

تحقیقات در مورد BPD همچنان ادامه دارد، اما چندین نظریه در مورد اینکه چرا این اختلال باعث ایجاد چالش در روابط پایدار می‌شود، وجود دارد:

نظریه دلبستگی (Attachment Theory): برخی تحقیقات نشان می‌دهند که ویژگی‌هایی مانند دونیم‌سازی، مکانیسم دفاعی هستند که نشان‌دهنده یک سبک دلبستگی ناایمن است³. سبک دلبستگی ناایمن می‌تواند شامل فقدان اعتماد به در دسترس بودن دیگران برای حمایت از نیازهای فرد باشد.
اختلال در تنظیم هیجان (Emotional Dysregulation): افراد مبتلا به BPD ممکن است نوسانات خلقی شدید و مشکل در تنظیم هیجانات خود را تجربه کنند

. این نوسانات شدید به افکار درونی یا رویدادهای بیرونی، می‌تواند به چرخه ایده‌آل‌سازی و بی‌ارزش‌سازی دیگران کمک کند.

حساسیت به طرد شدن (Rejection Sensitivity): فرد مبتلا به BPD ممکن است ترس شدیدی از طرد شدن و رها شدن توسط دیگران داشته باشد، که این ترس محرک اصلی رفتارهای آنهاست⁴. این حساسیت بیش از حد می‌تواند منجر به سوءتفسیر سیگنال‌های اجتماعی یا واکنش شدید به طرد شدن ادراک‌شده شود، و فرد ممکن است خصمانه برخورد کند یا کاملاً کناره‌گیری نماید.

💖 پدیده “فرد محبوب” (Favorite Person)

افراد مبتلا به BPD ممکن است یک “فرد محبوب” داشته باشند که به شدت به او متکی می‌شوند. این رابطه همیشه بسیار شدید است و فرد مبتلا مقدار زیادی از ارزش خود را در این رابطه سرمایه‌گذاری می‌کند. آنها به شدت از رها شدن توسط فرد محبوب خود می‌ترسند.

فرد مبتلا ممکن است همچنان چرخه معمول ایده‌آل‌سازی و بی‌ارزش‌سازی را با فرد محبوب خود تجربه کند، اما این احساسات شدیدتر و طاقت‌فرساتر هستند.
این روابط اغلب در طول زمان تشدید می‌شوند، زیرا فرد مبتلا تلاش می‌کند تا فرد محبوب خود را در زندگی‌اش نگه دارد.

💔 تأثیر بر روابط و سلامت روان

سرویس بهداشت ملی انگلستان (NHS) تأکید می‌کند که افراد مبتلا به BPD تمایل دارند دیدگاهی سیاه و سفید نسبت به روابط داشته باشند (یا فرد کاملاً خوب است یا کاملاً بد). این امر می‌تواند برای هر دو طرف رابطه بسیار گیج‌کننده باشد و اغلب منجر به پایان یافتن روابط می‌شود.

ترس یا تجربه رها شدن می‌تواند به عوارض سلامت روان، مانند اضطراب جدایی، افسردگی یا سایر اختلالات خلقی کمک کند⁵. در برخی موارد، افراد ممکن است به خودآزاری، افکار خودکشی یا سوءمصرف مواد روی بیاورند.

🫂 درمان و راهنمایی برای روابط

برای افراد مبتلا به BPD امکان ایجاد روابط پایدار و شاد وجود دارد. صحبت با متخصص برای دریافت حمایت و درمان می‌تواند در این زمینه کمک‌کننده باشد.

رویکردهای درمانی اصلی

روان‌درمانی درمان خط اول برای BPD است⁶. نوع مناسب روان‌درمانی به علائم فرد بستگی دارد و ممکن است شامل موارد زیر باشد:

درمان مبتنی بر ذهنیت (MBT): این روش به افراد کمک می‌کند تا هیجانات خود را مدیریت کرده و درک کنند و با دیگران همدلی نمایند.
درمان رفتاری دیالکتیکی (DBT): شامل مهارت‌هایی برای بهبود روابط و تنظیم هیجانی است و بر ذهن‌آگاهی تأکید دارد.
روان‌درمانی متمرکز بر انتقال (TFP): درمانگر به فرد بازخورد می‌دهد تا الگوهای بین فردی ناسازگار را شناسایی و تغییر دهد.
طرحواره درمانی (ST): از تکنیک‌های متنوعی برای پرداختن به دلبستگی عاطفی، صدای درونی منتقد، خشم و تکانشگری و احساس رهاشدگی استفاده می‌کند.

نکاتی برای حفظ روابط سالم (برای فرد مبتلا)

افراد مبتلا به BPD می‌توانند با رعایت نکات زیر روابط بهتری داشته باشند:

اجتناب از خشنودسازی دیگران: پذیرفتن خود واقعی، چه خوب و چه بد، به ایجاد روابط واقعی مبتنی بر اعتماد و صداقت کمک می‌کند.
صادق بودن: صادق بودن در مورد احساسات، ثبات ایجاد می‌کند و به دیگران اجازه می‌دهد تا منشأ احساسات فرد را درک کنند.
پذیرش نقص‌ها: پذیرفتن اینکه مانند هر انسانی ممکن است خطا کنید و به جای غرق شدن در شرم، مسئولیت‌پذیری، عذرخواهی و جبران را در پیش بگیرید.

نکاتی برای زندگی با فرد مبتلا به BPD (برای شریک زندگی)

ایجاد روابط پایدار با فرد مبتلا به BPD امکان‌پذیر است. نکاتی که می‌توانند کمک‌کننده باشند:

صبور باشید: قبل از صحبت در مورد احساسات، به هر دو نفر فرصت دهید تا آرام شوند.
از قضاوت بپرهیزید: به احساسات فرد گوش دهید و آنها را تأیید کنید، حتی اگر واکنش آنها غیرمنطقی به نظر برسد.
ثبات داشته باشید: آرامش و ثبات می‌تواند حس حمایت و امنیت ایجاد کند.
مرزهای واضح تعیین کنید: مرزها را با آرامش و وضوح در میان بگذارید. این کار می‌تواند در صورت ترس شریک شما از رها شدن، انتظارات را روشن کند.
آموزش در مورد BPD: آگاهی بیشتر در مورد محرک‌های رایج و روش‌های حمایتی می‌تواند در پیمودن مسیر رابطه کمک کند.
مراقبت از خود: اولویت دادن به مراقبت از خود برای جلوگیری از غرق شدن در فشار و استرس بسیار مهم است.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: