چه مقدار خون در بدن انسان وجود دارد و چه مقدار می‌تواند از دست برود؟

نکات کلیدی

حجم خون می‌تواند به‌طور قابل‌توجهی بر اساس سن، وزن و جنس فرد متفاوت باشد.
یک مرد بالغ با قد حدود 180 سانتی‌متر (6 فوت) و وزن حدود 90 کیلوگرم (200 پوند) تقریباً 6 لیتر خون دارد.
یک فرد بالغ سالم می‌تواند حدود 500 میلی‌لیتر (یک پینت) خون را بدون بروز عوارض جدی از دست بدهد.

حجم خون انسان به‌طور عمده به سن، وزن و جنس بستگی دارد. به عنوان مثال، یک مرد بالغ با وزن حدود 90 کیلوگرم می‌تواند نزدیک به 6 لیتر (کمی بیش از 12 پینت) خون داشته باشد، در حالی که یک زن بالغ با وزن حدود 75 کیلوگرم ممکن است حدود 4.3 لیتر (حدود 9 پینت) خون داشته باشد.

مقدار خون در بدن بر اساس سن و جنس

حجم خون از فردی به فرد دیگر متفاوت است. عواملی مانند وزن، سن و جنس تعیین‌کننده میزان کافی خون هستند.

به طور کلی، مقادیر معمول خون به شرح زیر است:

مرد بالغ: با وزن حدود 90 کیلوگرم و قد حدود 180 سانتی‌متر، تقریباً 5.7 لیتر (5700 میلی‌لیتر) یا 12 پینت خون دارد (میانگین 75 میلی‌لیتر به ازای هر کیلوگرم).
زن بالغ: با وزن حدود 75 کیلوگرم و قد حدود 165 سانتی‌متر، تقریباً 4.3 لیتر (4300 میلی‌لیتر) یا 9 پینت خون دارد (میانگین 65 میلی‌لیتر به ازای هر کیلوگرم).
نوزاد: حدود 1.2 اونس مایع خون به ازای هر پوند وزن بدن، یا 75 تا 85 میلی‌لیتر به ازای هر کیلوگرم خون دارد.
کودک: حدود 1 تا 1.2 اونس مایع خون به ازای هر پوند وزن بدن، یا 70 تا 75 میلی‌لیتر به ازای هر کیلوگرم خون دارد.

تفاوت حجم خون میان زن و مرد تا حد زیادی به این دلیل است که مردان جرم بدون چربی بیشتری نسبت به بافت چربی در زنان دارند.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

چه مقدار خون در بدن انسان وجود دارد و چه مقدار می‌تواند از دست برود؟

fotografixx / Getty Images

چه مقدار خون می‌تواند از دست برود؟

میزان خونی که یک فرد می‌تواند بدون پیامدهای جدی از دست بدهد به عواملی مانند سن، اندازه بدن و سرعت از دست دادن خون بستگی دارد. به طور کلی، یک فرد بالغ سالم می‌تواند حدود 500 میلی‌لیتر (یک پینت) خون را به‌طور ایمن اهدا یا از دست بدهد بدون خطر جدی برای سلامت.

در صورت خونریزی کم، بدن معمولاً می‌تواند حجم خون را بدون تأثیر زیاد جایگزین کند.
اما خونریزی شدید می‌تواند به یک وضعیت اورژانسی تبدیل شود و نیاز به اقداماتی مانند انتقال خون داشته باشد.

از آنجا که خون برای انتقال اکسیژن و مواد مغذی، تنظیم دما و محافظت از بدن حیاتی است، هرگونه خونریزی باید توسط پزشک ارزیابی شود.

طبقه‌بندی از دست دادن خون

کالج جراحان آمریکا معیارهایی برای طبقه‌بندی میزان از دست دادن خون ارائه کرده است. این معیار بر اساس یک فرد سالم با وزن 70 کیلوگرم (154 پوند) تعیین شده است:

کلاس 1: از دست دادن حداکثر 15٪ (حدود 750 میلی‌لیتر) خون. ممکن است ضربان قلب کمی افزایش یابد اما فشار خون و تنفس معمولاً تغییر نمی‌کند.
کلاس 2: از دست دادن 15 تا 30٪ (حدود 750 تا 1500 میلی‌لیتر) خون. ضربان قلب و تنفس افزایش یافته و ممکن است فشار خون شروع به کاهش کند.
کلاس 3: از دست دادن 30 تا 40٪ (حدود 1500 تا 2000 میلی‌لیتر) خون. فشار خون به شدت کاهش می‌یابد، هوشیاری و توانایی صحبت کردن کاهش پیدا می‌کند، ضربان و تنفس بسیار بالا می‌رود و زمان پر شدن مویرگی (Capillary Refill) طولانی می‌شود.
کلاس 4: از دست دادن بیش از 40٪ (بیش از 2000 میلی‌لیتر) خون. فشار خون بسیار پایین است، ضربان قلب و تنفس بسیار سریع می‌شود و وضعیت ذهنی فرد گیج، تحریک‌پذیر یا بیهوش می‌شود.

روش‌های اندازه‌گیری میزان خون

بررسی وضعیت حجم خون برای تشخیص و تعیین درمان ضروری است. روش‌های ارزیابی شامل:

معاینه فیزیکی: بررسی کشش پوست، خشکی غشاهای مخاطی، سرگیجه هنگام ایستادن، افت فشار خون یا افزایش ضربان قلب. این روش غیرتهاجمی است اما دقت کمی دارد.
هموگلوبین و هماتوکریت: آزمایش خون سریع که در اورژانس انجام می‌شود. هماتوکریت درصد گلبول‌های قرمز در خون است.

آزمایش‌های آزمایشگاهی

برای تعیین میزان از دست دادن خون، هموگلوبین معیار اصلی است. هموگلوبین پروتئینی است که توسط گلبول‌های قرمز حمل می‌شود و اکسیژن را در سراسر بدن انتقال می‌دهد.

محدوده طبیعی هموگلوبین:

مردان: 13.5 تا 17.5 گرم در دسی‌لیتر
زنان: 12.0 تا 15.5 گرم در دسی‌لیتر

اگر هموگلوبین زیر حد طبیعی بیاید و فرد دچار علائم کمبود خون شود، پزشک می‌تواند درمان‌هایی مانند انتقال خون را در نظر بگیرد.

سایر روش‌ها

روش‌های تخصصی‌تر برای سنجش حجم خون عبارتند از:

مانیتورینگ داخلی عروق خونی: استفاده از کاتتر شریان ریوی (Swan-Ganz) که در عروق بزرگ قلب و ریه قرار می‌گیرد تا فشار خون و حجم خون اندازه‌گیری شود.
آنالیز حجم خون با پزشکی هسته‌ای: یک روش نیمه‌تهاجمی که با مقدار کمی اشعه رادیواکتیو حجم خون را مستقیماً ارزیابی می‌کند. روش‌های جدید می‌توانند این آزمایش را در کمتر از 90 دقیقه انجام دهند (در گذشته 4 تا 6 ساعت طول می‌کشید).

روش‌های درمان خونریزی

چند اقدام می‌تواند به توقف خونریزی کمک کند:

اعمال فشار مستقیم روی زخم
بستن ناحیه بالاتر از زخم با تورنيكه (گارو)
استفاده از داروهای افزایش‌دهنده لخته شدن

در صورت کاهش شدید حجم خون، تزریق مایعات و پلاسما می‌تواند کمک‌کننده باشد.
اگر سطح هموگلوبین خیلی پایین بیاید، ممکن است نیاز به انتقال خون کامل یا انتقال گلبول قرمز فشرده باشد. همچنین گاهی انتقال پلاکت نیز ضروری است.

تولید خون جدید در بدن

تولید سلول‌های خونی در مغز استخوان و طی فرآیندی به نام هماتوپوئیز انجام می‌شود. سلول‌های بنیادی مغز استخوان اجزای مختلف خون را می‌سازند:

گلبول‌های قرمز: انتقال‌دهنده هموگلوبین که اکسیژن را به سلول‌ها می‌رساند و دی‌اکسیدکربن را دفع می‌کند.
گلبول‌های سفید: دفاع از بدن در برابر باکتری‌ها، ویروس‌ها و عوامل بیگانه.
پلاکت‌ها: بخش مهم فرآیند لخته شدن خون برای جلوگیری از خونریزی.

سلول‌های اطراف توبول‌های کلیه نسبت به سطح اکسیژن خون حساس هستند. اگر اکسیژن کاهش یابد (مثلاً در اثر خونریزی)، هورمون اریتروپوئیتین ترشح می‌شود که به مغز استخوان فرمان تولید گلبول قرمز بیشتر می‌دهد.

آهن برای ساخت هموگلوبین ضروری است، بنابراین بدن از ذخایر آهن استفاده کرده و جذب آن از غذا را افزایش می‌دهد.
سایر پیام‌رسان‌های شیمیایی تولید پلاکت و گلبول سفید را تحریک می‌کنند.

اما جایگزینی کامل سلول‌های خونی چندین هفته طول می‌کشد. اگر خونریزی بسیار سریع باشد، نیاز به انتقال خون است.

جایگزینی پلاسما

پلاسما بخش مایع خون است. هنگام خونریزی، بدن پلاسما را از ذخایر مایعات خود به سرعت جایگزین می‌کند. برای حفظ حجم پلاسما، باید مایعات از راه خوراکی یا وریدی دریافت شود و کلیه‌ها نیز دفع مایعات را کاهش می‌دهند.

پلاسما نسبتاً سریع جایگزین می‌شود؛ به همین دلیل فرد می‌تواند دو بار در هفته پلاسما اهدا کند به شرطی که 48 ساعت فاصله بین اهدای پلاسما رعایت شود.

اصطلاحات

در این مقاله، واژه‌های مرد و زن به افرادی اشاره دارد که در بدو تولد این جنس به آن‌ها اختصاص داده شده است. تفاوت حجم خون به دلیل ویژگی‌های آناتومیک، هورمونی و کروموزومی در زمان تولد است. با این حال، هویت جنسیتی افراد ممکن است با این تعاریف متفاوت باشد.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: