داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی که با نام اختصاری NSAIDs شناخته می‌شوند، از پرکاربردترین داروها برای کاهش درد، التهاب و تب هستند. این داروها برای مشکلاتی مانند آرتروز، سردرد، دردهای قاعدگی، آسیب‌های عضلانی و دردهای مفصلی استفاده می‌شوند و برخی از آن‌ها بدون نسخه نیز در دسترس‌اند.
بااین‌حال، همه داروهای این گروه برای همه افراد مناسب نیستند. سابقه زخم معده، بیماری کلیوی یا قلبی، فشار خون بالا، مصرف داروهای رقیق‌کننده خون و حتی مدت‌زمان استفاده از دارو می‌توانند بر انتخاب مناسب‌ترین گزینه تأثیر بگذارند.
بهترین داروی ضدالتهاب لزوماً قوی‌ترین دارو نیست؛ بلکه دارویی است که با توجه به نوع درد، شرایط فرد و خطر عوارض، بیشترین فایده را با کمترین خطر داشته باشد.
داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی چگونه عمل می‌کنند؟
این داروها با مهار آنزیم‌های سیکلواکسیژناز یا COX، تولید موادی به نام پروستاگلاندین‌ها را کاهش می‌دهند. پروستاگلاندین‌ها در ایجاد درد، تب و التهاب نقش دارند؛ اما برخی از آن‌ها نیز به محافظت از مخاط معده، عملکرد کلیه و تنظیم فرایندهای طبیعی بدن کمک می‌کنند.
دو نوع اصلی این آنزیم‌ها عبارت‌اند از:
- COX-1: در عملکردهای طبیعی بدن، از جمله محافظت از مخاط معده و کمک به عملکرد پلاکت‌ها نقش دارد.
- COX-2: در بسیاری از فرایندهای التهابی افزایش فعالیت پیدا می‌کند و در ایجاد درد و تب نقش دارد.
بیشتر داروهای قدیمی این گروه بر هر دو آنزیم اثر می‌گذارند. داروهای انتخابی‌تر مانند سلکوکسیب بیشتر COX-2 را مهار می‌کنند. این تفاوت می‌تواند بر عوارض گوارشی و برخی خطرات دیگر تأثیر بگذارد، اما هیچ‌کدام از این داروها کاملاً بدون خطر نیستند.
Signature: p01Sz4tb0ZsnglWDGkovJt5C0z2z2/2eR1gmV/rXryO73k7hhRiTPm3DAeR540YTn2JlH5pqqXa5u2SOUUgm9YktQJ8NIv3HGXYYBatcuIj4yoI2o4WgBE3KeNJ3SFiDS/lQUEAjQsnh2Fv6oq3PUxWTlRbx4Dy7jjz0FL0XKWv4iLvbzd5BaahyBwlGLxHLcf+2282ysTtRKhs5fG/3ClZ0UdsW9Ay43vWyfFlWqxg3eE6C04foLF09QxP2YXnQ2nOwdaYqO9qeMdRvxVK96XekRBup0D+hjfpUUl/4yGA6IOYMwM4GYO42Q2wpEz8dovYtmUlPLR9NtVMzL7nGMRq6Y/Xwhbcs70nIP2oqX62YsKlEeq8xf9Nxu1uT4AJWjg0qn1d1LznZ+bBA65Ww1FYmkf6HQKYo0KBxSwVF5MMvGJ8xphzKFtcml6Jre1uo2Zy5QDy1kOe4GM/bVfWszMu58bIc9CDzi+z/z0UyvWdfr3VTBMzKf/p6AcPEtKRZJfniTLzQsv6zcffVeqgIIUIT+vwU0mNtOvjeEypwVW94wIzXVgWNkJdrD6BJZ3pymXWXUwTs6F3XAGRtibs89VIeQySbUc5v3hC+HNmncaxcx72PtXz9XG8F1fg4rjOvU/krvN/78pipen91Epe4gLXYhRAuJ05SkLC47oIVnYgWjbFGOx9Ts/3H6QAbZJb6TgEs11hNzCoVLW9TV6aB/LOd0TImawlVGj5RtBY4iPi+ALZGEY+jRh7TGQ4splroHCwiU2x2EXIztoywYCkkc1KYDJb6miQuTTeMxFCibUhBQZXh+zassZOT97tgGLH4keKcSQnC30p26F2G69mox+4kRe7kk/sbLhbsso5KaE04VC7B1hZbUJCUih8RY1b5M4ybDdABI8VRj639rKs5nVbM9XQnJdV/ohYjLEl2FQUT3RNX3A2B9bOlyRVg/D9/9f1dKqOAYF8QvhN6gDP6xm5qbfhTK5pHJ1dZN12ofWw=
مقایسه داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی پرکاربرد
داروهای این گروه از نظر قدرت اثر، مدت اثر، دوز مصرفی و عوارض با یکدیگر تفاوت دارند. پاسخ افراد نیز ممکن است متفاوت باشد.
| دارو | کاربردهای رایج | نکته مهم |
|---|---|---|
| ایبوپروفن (Ibuprofen) | سردرد، درد عضلانی، درد قاعدگی، تب و دردهای مفصلی | معمولاً برای تسکین کوتاه‌مدت استفاده می‌شود؛ مدت اثر آن نسبتاً کوتاه است. |
| ناپروکسن (Naproxen) | دردهای مفصلی، التهاب و دردهای عضلانی | معمولاً اثر طولانی‌تری از ایبوپروفن دارد. |
| آسپرین (Aspirin) | برخی دردها و تب؛ همچنین با دوز پایین برای کاربردهای مشخص قلبی‌عروقی | خطر خونریزی دارد و نباید برای پیشگیری از بیماری قلبی یا سکته به‌صورت خودسرانه شروع شود. |
| دیکلوفناک (Diclofenac) | دردهای التهابی و مشکلات مفصلی | در برخی شکل‌های موضعی، مواجهه عمومی بدن با دارو کمتر است؛ بااین‌حال خطر کاملاً از بین نمی‌رود. |
| ملوکسیکام (Meloxicam) | به‌ویژه درد و التهاب ناشی از آرتروز | معمولاً با دفعات مصرف کمتر استفاده می‌شود، اما همچنان خطرات گوارشی، کلیوی و قلبی دارد. |
| سلکوکسیب (Celecoxib) | دردهای التهابی و آرتروز | مهار انتخابی‌تر COX-2 ممکن است در برخی افراد عوارض گوارشی کمتری ایجاد کند، اما خطرات قلبی‌عروقی همچنان مطرح‌اند. |
| کتورولاک (Ketorolac) | درد حاد و نسبتاً شدید در شرایط مشخص | برای مصرف کوتاه‌مدت است و به‌دلیل خطر خونریزی و آسیب کلیوی نباید خودسرانه مصرف شود. |
| ایندومتاسین (Indomethacin) | برخی انواع آرتریت و حملات نقرس | ممکن است عوارض گوارشی و عصبی قابل‌توجهی داشته باشد و به انتخاب دقیق بیمار نیاز دارد. |
نام تجاری داروها در کشورهای مختلف متفاوت است. برای مثال، ایبوپروفن با نام‌های تجاری گوناگون عرضه می‌شود؛ بنابراین هنگام خرید باید به نام ماده مؤثره توجه کرد، نه فقط نام تجاری.
ایبوپروفن بهتر است یا ناپروکسن؟
ایبوپروفن و ناپروکسن هر دو برای کاهش درد و التهاب کاربرد دارند و در بسیاری از شرایط، اثربخشی قابل‌مقایسه‌ای دارند. بااین‌حال، انتخاب میان آن‌ها به نوع درد، مدت موردنیاز برای تسکین، بیماری‌های زمینه‌ای و داروهای هم‌زمان بستگی دارد.
تفاوت مهم این دو دارو، مدت اثر آن‌هاست. ناپروکسن معمولاً مدت بیشتری اثر می‌کند، درحالی‌که ایبوپروفن در بسیاری از فرآورده‌ها به مصرف در فواصل کوتاه‌تر نیاز دارد.
هیچ‌کدام برای همه افراد بهترین گزینه نیستند. اگر یک دارو در تسکین درد مؤثر نباشد، به‌جای افزایش خودسرانه دوز یا ترکیب چند دارو، بهتر است علت درد و گزینه‌های درمانی با پزشک یا داروساز بررسی شود.
ایبوپروفن و ناپروکسن را هم‌زمان مصرف نکنید، مگر اینکه پزشک دستور مشخصی داده باشد. مصرف هم‌زمان آن‌ها معمولاً سود قابل‌توجهی ندارد، اما می‌تواند خطر عوارض را افزایش دهد.
چه زمانی استفاده از داروهای ضدالتهاب مناسب است؟
این داروها ممکن است برای تسکین علائم شرایط زیر مفید باشند:
- آرتروز و برخی بیماری‌های التهابی مفاصل
- سردرد و بعضی انواع دردهای عضلانی
- دردهای قاعدگی
- آسیب‌های ورزشی و پیچ‌خوردگی‌ها
- تب و برخی علائم عفونت‌های ویروسی
- درد و التهاب پس از برخی اقدامات پزشکی، با نظر پزشک
داروهای بدون نسخه معمولاً برای مصرف کوتاه‌مدت و مطابق دستور روی بسته‌بندی در نظر گرفته شده‌اند. ادامه مصرف برای چندین روز یا هفته، به‌خصوص در افراد دارای بیماری زمینه‌ای، باید با نظر متخصص انجام شود.
همچنین این داروها علت همه انواع درد را درمان نمی‌کنند. برای مثال، درد مداوم مفصل ممکن است به ارزیابی علت زمینه‌ای و درمان‌هایی مانند فیزیوتراپی، اصلاح فعالیت یا داروهای دیگر نیاز داشته باشد.
تفاوت داروهای بدون نسخه و داروهای نسخه‌ای چیست؟
برخی داروهای ضدالتهاب مانند ایبوپروفن و ناپروکسن در بعضی کشورها با دوزهای مشخص بدون نسخه عرضه می‌شوند. همان مواد مؤثره ممکن است در دوزهای بالاتر یا شکل‌های دارویی خاص فقط با نسخه در دسترس باشند.
داروهای نسخه‌ای لزوماً همیشه مؤثرتر یا ایمن‌تر از انواع بدون نسخه نیستند. انتخاب آن‌ها به شدت درد، مدت درمان، نوع بیماری و وضعیت سلامت فرد بستگی دارد.
برای نمونه، کتورولاک به‌دلیل خطر خونریزی گوارشی و آسیب کلیوی برای مصرف طولانی‌مدت مناسب نیست. دیکلوفناک و ملوکسیکام نیز با وجود کاربردهای درمانی، باید با در نظر گرفتن خطرات احتمالی انتخاب شوند.
آیا استامینوفن یک داروی ضدالتهاب غیراستروئیدی است؟
خیر. استامینوفن (Acetaminophen یا Paracetamol) دارویی برای کاهش درد و تب است، اما برخلاف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی، اثر ضدالتهابی قابل‌توجهی در بسیاری از شرایط ندارد.
این دارو در برخی افراد می‌تواند جایگزینی برای تسکین درد باشد، به‌ویژه هنگامی که مصرف داروهای ضدالتهاب مناسب نیست. بااین‌حال، مصرف بیش‌ازحد استامینوفن می‌تواند به کبد آسیب جدی وارد کند. همچنین باید مراقب فرآورده‌های ترکیبی سرماخوردگی و مسکن‌ها بود، زیرا ممکن است حاوی همین ماده باشند.
عوارض و خطرات داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی
این داروها حتی در افراد سالم نیز ممکن است عوارض ایجاد کنند. احتمال بروز عوارض معمولاً با افزایش دوز، طولانی شدن مصرف، افزایش سن و وجود بیماری‌های زمینه‌ای بیشتر می‌شود.
یک. مشکلات معده و دستگاه گوارش
عوارض گوارشی ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- سوزش یا ناراحتی معده
- تهوع و سوءهاضمه
- زخم معده یا دوازدهه
- خونریزی گوارشی و در موارد شدید، سوراخ شدن دستگاه گوارش
افرادی که سابقه زخم یا خونریزی گوارشی دارند، باید پیش از مصرف این داروها با پزشک مشورت کنند. مصرف دارو همراه غذا ممکن است ناراحتی معده را در برخی افراد کاهش دهد، اما از زخم یا خونریزی به‌طور قابل‌اعتماد پیشگیری نمی‌کند.
مدفوع سیاه و قیری، استفراغ خونی یا شبیه تفاله قهوه و درد شدید شکم از علائم هشدار هستند و به ارزیابی فوری نیاز دارند.
دو. افزایش فشار خون و خطرات قلبی‌عروقی
برخی داروهای ضدالتهاب می‌توانند فشار خون را افزایش دهند، باعث احتباس مایعات شوند یا کنترل فشار خون را دشوارتر کنند. همچنین بعضی از آن‌ها با افزایش خطر حمله قلبی و سکته مغزی ارتباط دارند؛ این خطر ممکن است حتی در اوایل درمان نیز مطرح باشد و با افزایش دوز یا مدت مصرف بیشتر شود.
افراد مبتلا به بیماری قلبی، نارسایی قلبی، فشار خون کنترل‌نشده یا سابقه سکته باید پیش از مصرف با پزشک مشورت کنند.
مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی پس از جراحی بای‌پس عروق کرونر ممنوع است؛ این داروها در این شرایط می‌توانند خطر عوارض جدی قلبی‌عروقی را افزایش دهند.
سه. آسیب کلیوی
این داروها می‌توانند جریان خون کلیه را کاهش دهند و در برخی شرایط باعث افت عملکرد کلیه شوند. خطر در افراد مبتلا به بیماری مزمن کلیه، سالمندان و افرادی که دچار کم‌آبی هستند بیشتر است.
همچنین مصرف هم‌زمان برخی داروهای فشار خون و ادرارآورها با داروهای ضدالتهاب ممکن است احتمال آسیب کلیوی را افزایش دهد.
در صورت ابتلا به بیماری کلیوی یا کم‌آبی ناشی از استفراغ، اسهال یا کاهش دریافت مایعات، پیش از مصرف این داروها با پزشک مشورت کنید.
چهار. افزایش خطر خونریزی
برخی داروهای این گروه، به‌ویژه آسپرین، بر عملکرد پلاکت‌ها اثر می‌گذارند و می‌توانند خطر خونریزی را افزایش دهند.
مصرف هم‌زمان با داروهای ضدانعقاد مانند وارفارین، برخی داروهای ضدانعقاد خوراکی جدید یا داروهای ضدپلاکت، ممکن است خطر خونریزی را بیشتر کند. برخی داروهای ضدافسردگی نیز می‌توانند در ترکیب با این داروها احتمال خونریزی را افزایش دهند.
اگر قرار است جراحی یا اقدام دندان‌پزشکی انجام دهید، داروهای مصرفی خود را به پزشک اطلاع دهید و هیچ دارویی را بدون هماهنگی قطع نکنید.
پنج. حساسیت و واکنش‌های تنفسی
برخی افراد پس از مصرف داروهای ضدالتهاب دچار کهیر، تورم یا تشدید علائم آسم می‌شوند. سابقه واکنش حساسیتی به آسپرین یا داروهای مشابه، به‌ویژه در افراد مبتلا به آسم، اهمیت دارد.
تورم زبان یا گلو، دشواری تنفس یا واکنش حساسیتی شدید نیازمند کمک فوری پزشکی است.
چه افرادی باید در مصرف این داروها احتیاط کنند؟
پیش از شروع مصرف، در صورت داشتن هر یک از شرایط زیر با پزشک یا داروساز مشورت کنید:
- سابقه زخم معده یا خونریزی گوارشی
- بیماری مزمن کلیه یا کبد
- بیماری قلبی، نارسایی قلبی یا سکته قبلی
- فشار خون بالا
- آسم یا سابقه حساسیت به آسپرین و داروهای مشابه
- مصرف داروهای رقیق‌کننده خون یا ادرارآورها
- بارداری یا احتمال بارداری
- سن بالا یا کم‌آبی بدن
در دوران بارداری، مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی به‌ویژه از هفته بیستم به بعد می‌تواند خطراتی برای جنین ایجاد کند و از حدود هفته سی‌ام به بعد معمولاً باید از آن‌ها اجتناب شود، مگر در شرایط خاص و با دستور متخصص. آسپرین با دوز پایین که برای برخی شرایط بارداری تجویز می‌شود، استثنای مهمی است و نباید بدون مشورت پزشک قطع شود.
برای کودکان نیز مقدار مصرف باید بر اساس سن، وزن و نوع فرآورده تعیین شود. به کودکان و نوجوانان مبتلا به بیماری‌های ویروسی مانند آنفلوانزا یا آبله‌مرغان نباید آسپرین داد، مگر در شرایط خاص و با دستور پزشک؛ زیرا خطر سندرم ری، یک عارضه نادر اما جدی، وجود دارد.
چگونه التهاب و درد را بدون دارو کاهش دهیم؟
در بسیاری از موارد می‌توان از روش‌های غیردارویی در کنار درمان دارویی یا به‌عنوان بخشی از برنامه درمان استفاده کرد. انتخاب روش مناسب به علت درد و نوع آسیب بستگی دارد.
استراحت، سرما، فشار و بالا نگه داشتن عضو
برای برخی آسیب‌های حاد عضلانی و مفصلی، روش رایج رایس (RICE) شامل چهار اقدام است:
- استراحت (Rest): کاهش فعالیت‌هایی که درد را تشدید می‌کنند.
- سرما (Ice): استفاده از کمپرس سرد با یک لایه پارچه بین پوست و منبع سرما، برای مدت کوتاه.
- فشار (Compression): استفاده مناسب از بانداژ برای کاهش تورم، بدون ایجاد بی‌حسی یا اختلال گردش خون.
- بالا نگه داشتن عضو (Elevation): قرار دادن اندام آسیب‌دیده بالاتر از سطح قلب، در صورت امکان.
استراحت طولانی و بی‌حرکتی کامل برای همه آسیب‌ها مناسب نیست. پس از مرحله حاد، بازگشت تدریجی به حرکت و تمرین‌های توان‌بخشی می‌تواند به بهبود عملکرد کمک کند.
فعالیت بدنی و فیزیوتراپی
در دردهای مزمن مفصلی و عضلانی، فعالیت بدنی متناسب با توان فرد و فیزیوتراپی می‌توانند به کاهش درد، بهبود قدرت عضلات و افزایش دامنه حرکتی کمک کنند.
در آرتروز، تمرین‌های تقویتی، فعالیت‌های هوازی کم‌فشار و کنترل وزن در صورت نیاز، از راهکارهای مهم مدیریت علائم هستند.
خواب و تغذیه مناسب
خواب کافی و دریافت انرژی و مواد مغذی متناسب با نیاز بدن از روند ترمیم حمایت می‌کنند. الگوی غذایی متنوع شامل سبزیجات، میوه‌ها، غلات کامل، حبوبات، مغزها و منابع مناسب پروتئین می‌تواند بخشی از یک سبک زندگی سالم باشد.
بااین‌حال، هیچ رژیم غذایی یا مکملی جایگزین ارزیابی علت درد و درمان پزشکی ضروری نیست.
جمع‌بندی
داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن، ناپروکسن، دیکلوفناک و سلکوکسیب می‌توانند در کاهش درد و التهاب مؤثر باشند، اما از نظر مدت اثر، عوارض و مناسب بودن برای افراد مختلف تفاوت دارند.
برای انتخاب داروی مناسب، نوع درد، بیماری‌های زمینه‌ای، داروهای هم‌زمان و مدت موردنیاز برای درمان باید در نظر گرفته شوند. از ترکیب دو داروی ضدالتهاب مشابه، افزایش خودسرانه دوز یا مصرف طولانی‌مدت بدون نظارت پزشکی خودداری کنید.
در نهایت، استفاده از کمترین دوز مؤثر برای کوتاه‌ترین مدت لازم، همراه با توجه به روش‌های غیردارویی، می‌تواند به کاهش خطر عوارض کمک کند.
- Shin S. Safety of celecoxib versus traditional nonsteroidal anti-inflammatory drugs in older patients with arthritis. J Pain Res. 2018;11:3211-3219. doi:10.2147/JPR.S186000
- National Health Service. Common questions about ibuprofen for adults.
- National Health Service. NSAIDs.
- Nationwide Children's Hospital. Acetaminophen vs. Ibuprofen: What's the difference?
- Jóźwiak-Bebenista M, Nowak JZ. Paracetamol: mechanism of action, applications and safety concern. Acta Pol Pharm. 2014;71(1):11-23.
- Oh KK, Adnan M, Cho DH. Network pharmacology approach to decipher signaling pathways associated with target proteins of NSAIDs against COVID-19. Sci Rep. 2021 May 5;11(1):9606. doi:10.1038/s41598-021-88313-5.
- da Costa BR, Reichenbach S, Keller N, et al. Effectiveness of non-steroidal anti-inflammatory drugs for the treatment of pain in knee and hip osteoarthritis: a network meta-analysis. Lancet. 2017;390(10090):e21-e33. doi:10.1016/S0140-6736(17)31744-0
- Bonnesen K, Schmidt M. Recategorization of Non-Aspirin Nonsteroidal Anti-inflammatory Drugs According to Clinical Relevance: Abandoning the Traditional NSAID Terminology. Can J Cardiol. 2021 Nov;37(11):1705-1707. doi: 10.1016/j.cjca.2021.06.014.
- Food and Drug Administration. FDA Drug Safety Communication: FDA strengthens warning that non-aspirin nonsteroidal anti-inflammatory drugs (NSAIDs) can cause heart attacks or strokes.
- Johns Hopkins Health Plans. OTC Pain Medications and Their Risks
- Goldstein JL, Cryer B. Gastrointestinal injury associated with NSAID use: a case study and review of risk factors and preventative strategies. Drug Healthc Patient Saf. 2015;7:31-41. doi:10.2147/DHPS.S71976
- U.S. Preventive Services Task Force. Final recommendation statement. Aspirin use to prevent cardiovascular disease: preventive medication.
- Moore N, Pollack C, Butkerait P. Adverse drug reactions and drug-drug interactions with over-the-counter NSAIDs. Ther Clin Risk Manag. 2015;11:1061-75. doi:10.2147/TCRM.S79135
- Szeto CC, Sugano K, Wang JG, Fujimoto K, Whittle S, Modi GK, et al. Non-steroidal anti-inflammatory drug (NSAID) therapy in patients with hypertension, cardiovascular, renal or gastrointestinal comorbidities: joint APAGE/APLAR/APSDE/APSH/APSN/PoA recommendations. Gut. 2020 Apr;69(4):617-629. doi:10.1136/gutjnl-2019-319300.
- Singh DP, Barani lonbani Z, Woodruff MA, Parker TJ, Steck R, Peake JM. Effects of Topical Icing on Inflammation, Angiogenesis, Revascularization, and Myofiber Regeneration in Skeletal Muscle Following Contusion Injury. Front Physiol. 2017;8:93. doi:10.3389/fphys.2017.00093
- Arthritis Foundation. Physical therapy for arthritis.
- https://www.verywellhealth.com/best-anti-inflammatory-medication-2548734
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.
اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
