احساس گرسنگی نتیجه پیامهایی است که از معده و رودهها همراه با هورمونها به مغز میرسد.
وقتی این چرخه مختل میشود، ممکن است میل به غذا کاهش پیدا کند و فرد کمتر از نیاز بدن انرژی دریافت کند.
کماشتهایی میتواند به دلایل سادهای مانند استرس یا کمخوابی رخ دهد یا نشانهای از یک وضعیت جسمی یا روانی باشد.
شناخت علتها کمک میکند راهحل مناسبتری برای بازگرداندن اشتها انتخاب شود.
بدن چگونه زمان غذا خوردن را اعلام میکند؟
بخشی از مغز به نام هیپوتالاموس مسئول تنظیم گرسنگی و سیری است.
وقتی مدتی غذا نخوردهاید، بدن از طریق اعصاب و هورمونها به مغز پیام میفرستد.
در این حالت چند اتفاق همزمان رخ میدهد.
معده و رودهها به دلیل خالی بودن منقبض میشوند و هورمون گرلین که به هورمون گرسنگی معروف است ترشح میشود.
همزمان سطح قند خون کاهش مییابد و به دنبال آن ترشح انسولین کمتر میشود.
هیپوتالاموس این سیگنالها را دریافت کرده و میل به غذا و جستوجوی خوراک را افزایش میدهد.

نشانههای شایع گرسنگی چیست؟
وقتی بدن به انرژی نیاز دارد، علائم مختلفی بروز میکند.
این نشانهها فقط به صدای قاروقور معده محدود نمیشوند و میتوانند کل بدن را درگیر کنند.
- صدای غرغر معده به دلیل حرکت مایعات و گازها
- خستگی و بیحالی
- تحریکپذیری و زودرنجی
- بیحوصلگی و عدم تمرکز
- خوابآلودگی
- ضعف جسمی
- احساس سرما
- کاهش توان انجام فعالیتها
چه عواملی میتوانند اشتهای شما را کاهش دهند؟
دلایل کماشتهایی متنوع هستند و ممکن است بیش از یک عامل همزمان نقش داشته باشد.
در ادامه مهمترین علتهای شناختهشده آورده شده است.
- افزایش سن: با بالا رفتن سن، تغییرات هورمونی، کاهش حس چشایی و بویایی و نیاز کمتر به انرژی میتواند اشتها را کاهش دهد.
- سرطان: خود بیماری یا درمانهای مرتبط با آن اغلب باعث بیمیلی به غذا میشوند.
- بیماریهای مزمن: مشکلات کلیوی، کبدی یا ریوی میتوانند به کاهش اشتها و وزن منجر شوند و خطر سوءتغذیه را افزایش دهند.
- کمکاری تیروئید: هورمونهای تیروئید بر سوختوساز و تنظیم گرسنگی اثر دارند و کاهش آنها میتواند میل به غذا را کم کند.
- التهاب: عفونتها و بیماریها با ایجاد التهاب، اشتها را در کوتاهمدت یا بلندمدت کاهش میدهند.
- بارداری: در سهماهه اول، تهوع و استفراغ میتواند باعث بیاشتهایی شود.
- داروها: برخی داروها مانند آنتیبیوتیکها، داروهای ضد درد قوی و درمانهای خاص ممکن است اشتها را سرکوب کنند.
- اختلالات خوردن: الگوهای غذایی محدودکننده یا افراطی در طول زمان سیگنالهای طبیعی گرسنگی و سیری را مختل میکنند.
- استرس: فشارهای روانی، غم و اندوه میتوانند میل به غذا را بهطور محسوسی کاهش دهند.
- افسردگی: در افسردگی اساسی، تغییر اشتها شایع است و افزایش هورمون استرس میتواند احساس گرسنگی را کم کند.
راهکارهایی برای افزایش اشتها
اگر اشتهای شما کاهش یافته، اقدامهای سادهای وجود دارد که میتواند کمککننده باشد.
این روشها بر تأمین انرژی و مواد مغذی مورد نیاز بدن تمرکز دارند.
- وعدههای کوچک و مکرر بخورید: خوردن حجم کم در دفعات بیشتر فشار کمتری به بدن وارد میکند.
- فعالیت بدنی ملایم داشته باشید: پیادهروی، شنا یا دوچرخهسواری سبک میتواند اشتها را تحریک کند.
- زمانبندی منظم غذا را حفظ کنید: حتی با اشتهای کم، وعدهها را حذف نکنید و در صورت نیاز یادآور تنظیم کنید.
- غذاهای مورد علاقهتان را انتخاب کنید: لذت بردن از طعم غذا احتمال خوردن را افزایش میدهد.
- پروتئین کافی دریافت کنید: کمبود طولانیمدت پروتئین باعث تحلیل عضلات میشود.
- غذاهای پرانرژی را ترجیح دهید: مغزها، آووکادو، روغن زیتون و لبنیات پرچرب انرژی بیشتری در حجم کم فراهم میکنند.
- ظاهر غذا را جذاب کنید: دیدن و بوییدن غذای خوشرنگ و خوشعطر اشتها را تقویت میکند.
- مصرف مایعات همراه غذا را محدود کنید: نوشیدن زیاد آب با غذا احساس سیری زودرس ایجاد میکند.
- با دیگران غذا بخورید: غذا خوردن جمعی میتواند تجربه خوردن را لذتبخشتر کند.
- مواد غذایی دمدست داشته باشید: دسترسی آسان به خوراکیهای دلخواه احتمال مصرف را بالا میبرد.
- در صورت ناتوانی در خوردن غذای جامد، اسموتی بنوشید: ترکیب ماست، میوه، مغزها و سبزیجات انرژی و ریزمغذیها را تأمین میکند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
کاهش اشتها در دوره کوتاه بیماری معمولاً طبیعی است و با بهبود وضعیت برطرف میشود.
اما اگر بیاشتهایی طولانی شود یا بدون دلیل مشخص ادامه یابد، بررسی پزشکی ضروری است.
کاهش وزن ناگهانی و ناخواسته میتواند نشانه یک مشکل زمینهای باشد.
در چنین شرایطی مراجعه زودهنگام به پزشک از بروز عوارض جدی جلوگیری میکند.
پرسشهای متداول
آیا کماشتهایی همیشه خطرناک است؟
خیر، اما اگر طولانی شود یا با کاهش وزن همراه باشد، نیاز به بررسی دارد.
آیا استرس بهتنهایی میتواند اشتها را از بین ببرد؟
بله، استرس شدید یا مزمن میتواند سیگنالهای گرسنگی را سرکوب کند.
آیا ورزش برای افراد کماشتها مفید است؟
فعالیت بدنی سبک معمولاً اشتها را افزایش میدهد، اما نباید بدن را خسته کند.
جمعبندی
کماشتهایی دلایل متعددی دارد و همیشه نباید نادیده گرفته شود.
با شناخت علتها و بهکارگیری راهکارهای مناسب، میتوان تعادل تغذیهای بدن را دوباره برقرار کرد و در صورت نیاز از کمک تخصصی بهره برد.
- Amin T, Mercer JG. Hunger and satiety mechanisms and their potential exploitation in the regulation of food intake. Curr Obes Rep. 2016;5(1):106-112. doi:10.1007/s13679-015-0184-5
- Tremblay A, Bellisle F. Nutrients, satiety, and control of energy intake. Appl Physiol Nutr Metab. 2015;40(10):971-979. doi:10.1139/apnm-2014-0549
- Stevenson RJ, Bartlett J, Wright M, et al. The development of interoceptive hunger signals. Dev Psychobiol. 2023;65(2):e22374. doi:10.1002/dev.22374
- Ciampolini M, Lovell-Smith HD, Kenealy T, Bianchi R. Hunger can be taught: Hunger Recognition regulates eating and improves energy balance. Int J Gen Med. 2013;6:465. doi:10.2147/IJGM.S40655
- Pilgrim AL, Robinson SM, Sayer AA, Roberts HC. An overview of appetite decline in older people. Nurs Older People. 2015;27(5):29-35. doi:10.7748/nop.27.5.29.e697
- National Cancer Institute. Weight Changes, Malnutrition, and Cancer.
- MedlinePlus. Appetite - decreased.
- Kim KJ, Kim BY, Mok JO, Kim CH, Kang SK, Jung CH. Serum concentrations of ghrelin and leptin according to thyroid hormone condition, and their correlations with insulin resistance. Endocrinol Metab. 2015;30(3):318. doi:10.3803/EnM.2015.30.3.318
- Pourhassan M, Sieske L, Janssen G, Babel N, Westhoff TH, Wirth R. The impact of acute changes of inflammation on appetite and food intake among older hospitalised patients. Br J Nutr. 2020;124(10):1069-1075. doi:10.1017/S0007114520002160
- Groth SW, Meng Y, Yeh KL, Fernandez ID. Influence of appetite and perceived ability to control cravings on excessive gestational weight gain. J Obstet Gynecol Neonatal Nurs. 2021;50(6):669-678. doi:10.1016/j.jogn.2021.08.097
- Mancuso C, Izquierdo A, Slattery M, et al. Changes in appetite-regulating hormones following food intake are associated with changes in reported appetite and a measure of hedonic eating in girls and young women with anorexia nervosa. Psychoneuroendocrinology. 2020;113:104556. doi:10.1016/j.psyneuen.2019.104556
- Liu L, Zhang X, Xue J, et al. Associations between appetite loss and clinical features as well as inflammatory cytokines in adolescents with major depressive disorder. Front Psychiatry. 2025;16:1583060. doi:10.3389/fpsyt.2025.1583060
- Hsieh SS, Bala A, Layzell K, et al. Moderate-to-vigorous and light-intensity aerobic exercise yield similar effects on food reward, appetitive responses, and energy intake in physically inactive adults. Eur J Clin Nutr. 2025:1-7. doi:10.1038/s41430-025-01574-5
- https://www.health.com/why-am-i-not-hungry-11778986
