۵ فایده خرفه، یک علف هرز مغذی که ارزش خوردن دارد

خرفه (با نام علمی Portulaca oleracea) گیاهی خوراکی است که در مزارع و چمن‌زارهای ایالات متحده رشد می‌کند و سرشار از آنتی‌اکسیدان‌هاست و ممکن است در کنترل دیابت، پیشگیری از سرطان و دیگر فواید سلامتی مؤثر باشد.1

سازمان جهانی بهداشت (WHO) خرفه را به‌عنوان یک «درمان جهانی» یا «راه‌حل فراگیر» معرفی کرده است که نشان از ارزش غذایی و دارویی بالای آن دارد.1

۱. کمک به کنترل قند خون

در یک کارآزمایی بالینی کوچک در سال ۲۰۱۵، افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ روزانه دو بار، هر بار ۵ گرم پودر دانه خرفه مصرف کردند و کاهش سطح انسولین، وزن بدن و شاخص توده بدنی (BMI) را تجربه نمودند.1

همچنین در این افراد، سطح کلسترول خوب (HDL) افزایش و کل کلسترول و تری‌گلیسرید کاهش یافت، که نشان‌دهنده بهبود در سلامت قلبی-عروقی آن‌ها بود.1

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

نکته قابل توجه این است که این نتایج تفاوت معنی‌داری با درمان روزانه ۱۵۰۰ میلی‌گرم متفورمین (داروی رایج کنترل دیابت) نداشت. این یافته‌ها نشان می‌دهد که خرفه می‌تواند به‌عنوان یک درمان مکمل مؤثر برای دیابت نوع ۲ در نظر گرفته شود.1

از نظر علمی، تأثیر خرفه بر مقاومت به انسولین احتمالاً به دلیل ترکیبات فعال زیستی مانند پلی‌فنول‌ها و فیبرهای گیاهی آن است که بر متابولیسم گلوکز اثر می‌گذارند.

۵ فایده خرفه، یک علف هرز مغذی که ارزش خوردن دارد - rdiet.ir

tovfla / Getty Images

۲. منبعی غنی از آنتی‌اکسیدان‌ها

خرفه حاوی چندین ترکیب با خاصیت آنتی‌اکسیدانی است؛ موادی که می‌توانند از آسیب سلولی جلوگیری کنند یا آن را به تأخیر بیندازند، و بدین‌ ترتیب خطر ابتلا به بیماری‌های مزمن را کاهش دهند.2

آنتی‌اکسیدان‌های موجود در خرفه شامل موارد زیر است:34

آلفا-توکوفرول (ویتامین E)
اسید آسکوربیک (ویتامین C)
بتاکاروتن (پیش‌ساز ویتامین A)
ترکیبات فنولی
برخی آلکالوئیدها

پژوهشگران فعالیت ضدسرطانی خرفه را نیز بررسی کرده‌اند. آنتی‌اکسیدان‌های فنولی و آلکالوئیدی آن می‌توانند از فرایند سرطان‌زایی جلوگیری کنند، هرچند برای اثبات قطعی نقش ضدسرطانی خرفه نیاز به مطالعات بیشتری است.4

به‌طور کلی، آنتی‌اکسیدان‌ها در خنثی‌سازی رادیکال‌های آزاد نقش دارند، که این رادیکال‌ها عامل مهمی در پیری زودرس، التهاب مزمن و بروز سرطان‌ها هستند.

۳. ممکن است از سلامت چشم‌ها حمایت کند

در بین سبزی‌های برگ‌دار، خرفه بیشترین مقدار ویتامین A را دارد.1

دریافت کافی ویتامین A ممکن است خطر ابتلا به دژنراسیون ماکولا وابسته به سن (AMD) را تا ۲۵٪ کاهش دهد، که شایع‌ترین علت کاهش بینایی در سالمندان است.5 6

اگرچه کمبود ویتامین A در ایالات متحده نادر است، اما برخی گروه‌ها مانند کودکان و بزرگسالان مبتلا به بیماری التهابی روده (IBD) در معرض خطر بیشتری برای این کمبود قرار دارند.5

ویتامین A برای سلامت قرنیه و عملکرد شبکیه بسیار ضروری است و کمبود آن می‌تواند منجر به شب‌کوری یا زخم قرنیه شود.

۴. ممکن است از بیماری کبد چرب محافظت کند

در یک مطالعه بالینی در سال ۲۰۱۹، مصرف روزانه ۱۰ گرم دانه خرفه به مدت ۸ هفته، باعث کاهش استرس اکسیداتیو در بیماران مبتلا به بیماری کبد چرب غیرالکلی (NAFLD) شد.7

همچنین مشخص شد که دانه‌های خرفه، پروفایل متابولیک این افراد را که شامل نحوه استفاده بدن از انرژی است، بهبود می‌بخشد.7

با این حال، در مطالعه‌ای در سال ۲۰۲۱، مصرف روزانه ۳۰۰ میلی‌گرم عصاره خرفه توسط افراد مبتلا به NAFLD تأثیر چشمگیری بر سلامت کبد آن‌ها نداشت.8 بنابراین برای تأیید نقش خرفه در محافظت از کبد، به تحقیقات بیشتری نیاز است.

استرس اکسیداتیو یکی از عوامل مهم آسیب به سلول‌های کبدی است و کاهش آن می‌تواند در پیشگیری از پیشرفت کبد چرب مؤثر باشد.

۵. ممکن است خونریزی شدید قاعدگی را کاهش دهد

خرفه ممکن است در کاهش خونریزی شدید قاعدگی مؤثر باشد؛ مشکلی شایع در سلامت زنان که می‌تواند تأثیرات روانی و فیزیکی داشته باشد.9

خونریزی شدید قاعدگی می‌تواند منجر به مشکلاتی مانند اضطراب، افسردگی و کم‌خونی فقر آهن شود.9

در یک مطالعه بالینی کوچک در سال ۲۰۱۸، زنانی که در بازه‌های خاصی از چرخه قاعدگی، دانه خرفه مصرف کردند، خونریزی کمتری داشتند و مدت قاعدگی‌شان نیز کوتاه‌تر شد.9

این اثر ممکن است به دلیل ترکیبات ضدالتهابی و تنظیم‌کننده هورمون موجود در دانه‌های خرفه باشد که بر انقباض رحم و رگ‌زایی اثر دارند.

ارزش غذایی خرفه

یک فنجان خرفه خام حاوی مواد مغذی زیر است:10 11

کالری: ۸.۶
چربی: ۰.۱۶ گرم (۰.۲۱٪ از نیاز روزانه)
سدیم: ۱۹.۴ میلی‌گرم (۰.۸۴٪ از نیاز روزانه)
کربوهیدرات: ۱.۴۶ گرم (۰.۵۳٪ از نیاز روزانه)
فیبر: ۰ گرم
شکر افزوده: ۰ گرم
پروتئین: ۰.۸۷ گرم (۱.۷۴٪ از نیاز روزانه)

خرفه منبعی از اسیدهای چرب امگا-۳ و ویتامین‌های A و C است. همچنین به مقدار کمتر، ویتامین‌ها و مواد معدنی دیگری مانند آهن و منیزیم نیز فراهم می‌کند.11

وجود امگا-۳ گیاهی در خرفه، به‌ویژه در مقایسه با سایر سبزی‌ها، ویژگی منحصربه‌فردی است که آن را به گزینه‌ای عالی برای رژیم‌های ضدالتهاب تبدیل می‌کند.

خطرات مصرف خرفه

خرفه به‌طور گسترده در فروشگاه‌های آمریکا موجود نیست، اما می‌توان آن را به‌صورت اینترنتی تهیه یا از بذر در خانه پرورش داد.

خرفه دارای مقدار زیادی اگزالات است؛ بنابراین اگر سابقه سنگ کلیه یا بیماری کلیوی دارید، باید در مصرف آن احتیاط کنید.12

ایمنی مصرف خرفه در دوران بارداری یا شیردهی هنوز کاملاً مشخص نیست؛ بنابراین در این شرایط، پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت کنید.13

اگزالات می‌تواند با کلسیم پیوند برقرار کند و موجب تشکیل سنگ کلیه شود، به‌ویژه در افرادی که مستعد این عارضه هستند.

نحوه شناسایی ایمن خرفه

برداشت خرفه از طبیعت امکان‌پذیر است، اما باید مراقب باشید که گیاه با علف‌کش‌ها آغشته نشده باشد و آن را با گیاهان سمی مشابه مانند «اسپورج خال‌دار» اشتباه نگیرید.

گیاه اسپورج خال‌دار تا حدی سمی است و ممکن است باعث تحریک پوستی شود. برای تشخیص آن، ساقه را بشکنید؛ اگر شیره سفید و شیری رنگ دیدید، آن گیاه خوراکی نیست.

نکاتی برای مصرف خرفه

خرفه طعمی ترش و کمی شور دارد و برای غذاهای شور مناسب است. روش‌های استفاده از این گیاه خوراکی عبارت‌اند از:

اضافه‌کردن خرفه به تاکو، املت، تفت‌دادنی‌ها یا سبزیجات گریل‌شده
مصرف خام ساقه و برگ خرفه در سالاد
تهیه چیمی‌چوری، سالسا یا پستو با استفاده از خرفه
تفت‌دادن یا بخارپز کردن خرفه و سرو به‌عنوان دورچین غذا
استفاده از خرفه به‌جای یا همراه با خیارشور و کاهو در ساندویچ

ترکیب خرفه با مواد غذایی دیگر باعث افزایش تنوع آنتی‌اکسیدانی در رژیم غذایی می‌شود و می‌تواند به کاهش التهاب عمومی بدن کمک کند.

جمع‌بندی

خرفه گیاهی خوراکی است که سرشار از آنتی‌اکسیدان‌ها، ویتامین‌ها، مواد معدنی و دیگر ریزمغذی‌های مفید می‌باشد و می‌تواند در کنترل دیابت و پیشگیری از سرطان نقش داشته باشد.

اگر باردار هستید، در حال شیردهی می‌باشید یا به بیماری کلیوی مبتلا هستید، پیش از افزودن خرفه به رژیم غذایی خود، حتماً با پزشک مشورت کنید.

دکتر فرزاد روشن ضمیر

دکتر روشن ضمیر هستم، متخصص تغذیه و رژیم درمانی (PhD). اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با من داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: