۶ دلیل بروز سکسکه در هنگام خواب

در زندگی بسیاری از ما پیش آمده که نیمه‌شب از خواب بیدار شویم، خواه به‌دلیل دیدن کابوس یا نیاز فوری به استفاده از سرویس بهداشتی، اما بیدارشدن به‌خاطر سکسکه تجربه‌ای کمتر آشناست که می‌تواند به‌طور جدی خواب را مختل کند. سکسکه‌های مداوم ممکن است حتی تا یک ماه ادامه یابند و هم در روز و هم در شب حضور داشته باشند، که این وضعیت می‌تواند موجب کمبود خواب و بروز مشکلاتی در عملکرد روزانه شود.

سکسکه نتیجه انقباضات غیرارادی در دیافراگم است، عضله اصلی تنفس که در زیر قفسه سینه قرار دارد و مسئول حرکات دم و بازدم است. وقتی دیافراگم به‌طور ناگهانی و غیرارادی منقبض می‌شود، تارهای صوتی بسته شده و صدای مشخص سکسکه ایجاد می‌شود، و این مکانیسم می‌تواند در اثر عوامل مختلف فیزیولوژیک یا محرک‌های خارجی فعال شود.

۱. بیماری رفلاکس معده به مری (GERD)

سکسکه‌های شبانه ممکن است یکی از نشانه‌های بیماری رفلاکس معده به مری یا GERD باشند، که در آن اسید معده به مری بازگشته و موجب تحریک پوشش داخلی مری و دیافراگم می‌شود. این تحریک می‌تواند باعث فعال‌شدن رفلکس سکسکه گردد و در نتیجه، اختلال در خواب شبانه را به همراه داشته باشد.

علاوه بر سکسکه و بی‌خوابی، علائم دیگری همچون سوزش معده، درد بالای شکم یا قفسه سینه، دشواری در بلع، بازگشت غذا یا مایعات اسیدی به دهان، احساس وجود توده در گلو، سرفه مزمن، لارنژیت و حتی آسم جدید یا تشدید یافته نیز ممکن است وجود داشته باشد که همگی به دلیل تماس مکرر اسید با بافت‌های حساس ایجاد می‌شوند.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

راهکار

اگر سکسکه ناشی از GERD باشد، بهترین راه پیشگیری، درمان مشکل اصلی گوارشی است که با ارزیابی پزشک و برنامه درمانی مناسب حاصل می‌شود. اصلاحات سبک زندگی، مانند حذف غذاهای تحریک‌کننده از رژیم، می‌تواند در کاهش علائم مؤثر باشد و از پیشرفت آسیب‌های مری جلوگیری کند.

این اصلاحات شامل پرهیز از غذاهای تند و چرب، الکل، شکلات و نوشیدنی‌های گازدار، ترک سیگار، مصرف وعده‌های کوچک‌تر، خوردن آرام و جویدن کامل غذا، پوشیدن لباس‌های گشاد و کاهش چربی شکم است. در برخی موارد، استفاده از داروهای ضداسید بدون نسخه یا تجویزی که اسید معده را خنثی می‌کنند، نیز می‌تواند کمک‌کننده باشد.

Fenton Roman/iStock

۲. خوردن یا نوشیدن نزدیک به زمان خواب

مصرف وعده‌های غذایی یا تنقلات درست پیش از خواب می‌تواند منجر به سکسکه در نیمه‌شب شود، زیرا فرایند هضم معمولاً چند ساعت زمان می‌برد و در این مدت، معده متسع شده و اسید بیشتری برای تجزیه غذا ترشح می‌کند. این فشار و تولید اسید می‌تواند با قرار گرفتن در وضعیت درازکش تشدید شود.

زمانی که فرد قبل از اتمام هضم دراز می‌کشد یا به خواب می‌رود، اسید و غذا ممکن است به مری بازگردند و موجب رفلاکس شوند، که این وضعیت می‌تواند دیافراگم را تحریک و باعث سکسکه شود. همچنین مصرف غذاهای محرک در این زمان احتمال تحریک دیافراگم و بروز سکسکه را افزایش می‌دهد.

راهکار

برای پیشگیری از این مشکل، توصیه می‌شود حداقل چهار ساعت قبل از خواب از خوردن و آشامیدن به‌ویژه غذاهای سرخ‌شده، تند و نوشیدنی‌های الکلی پرهیز کنید. این فاصله زمانی به معده فرصت می‌دهد تا بخش عمده‌ای از هضم را انجام دهد و فشار روی دریچه مری کاهش یابد.

هرچند ممکن است به‌نظر برسد مصرف الکل پیش از خواب باعث آرامش و خواب راحت‌تر می‌شود، اما تحقیقات نشان داده‌اند که الکل کیفیت خواب را کاهش داده و احتمال بیداری‌های مکرر شبانه را افزایش می‌دهد، که این امر می‌تواند اثرات منفی رفلاکس و سکسکه را تشدید کند.

۳. کشیدن سیگار

مصرف سیگار نیز می‌تواند باعث بروز سکسکه و اختلال خواب شود، زیرا با هر پک، مقدار زیادی هوا بلعیده می‌شود که منجر به اتساع معده می‌گردد. این اتساع می‌تواند دیافراگم را تحت فشار قرار داده و موجب انقباضات غیرارادی آن شود.

همچنین مواد شیمیایی موجود در دود سیگار می‌توانند باعث تحریک و التهاب بافت‌های دستگاه تنفس و گوارش شوند، که این وضعیت احتمال بروز رفلاکس معده و تحریک دیافراگم را دوچندان می‌کند و چرخه‌ای از آسیب و سکسکه را به وجود می‌آورد.

راهکار

ترک سیگار چالش‌برانگیز است، اما برنامه‌ها و روش‌هایی وجود دارد که این روند را آسان‌تر می‌کنند، از جمله مشاوره درمانی و حمایت روان‌شناختی که می‌تواند به کاهش وابستگی کمک کند. کاهش تدریجی نیکوتین و استفاده از جایگزین‌های سالم نیز بخشی از این برنامه‌هاست.

مدیریت استرس، انجام فعالیت‌های بدنی منظم، حمایت اجتماعی از سوی خانواده و دوستان و در برخی موارد مصرف داروهای تجویزی برای ترک اعتیاد به نیکوتین می‌توانند شانس موفقیت در ترک سیگار را افزایش دهند و به بهبود کیفیت خواب کمک کنند.

۴. مصرف برخی داروها

برخی داروهای تجویزی ممکن است از طریق مکانیسم‌های مختلف، از جمله تأثیر بر اعصاب فرنیک یا واگ که دیافراگم را کنترل می‌کنند، باعث سکسکه شوند. این اثرات ممکن است به دلیل تغییرات عصبی یا شیمیایی در بدن ایجاد شوند.

از جمله این داروها می‌توان به دوپامین آگونیست‌ها برای درمان پارکینسون، بنزودیازپین‌ها که سیستم عصبی را کند می‌کنند، برخی داروهای شیمی‌درمانی، دگزامتازون (کورتیکواستروئید) و آزیترومایسین (آنتی‌بیوتیک) اشاره کرد، که همگی می‌توانند با مکانیسم‌های متفاوت منجر به بروز سکسکه شوند.

راهکار

اگر شک دارید که داروی مصرفی شما باعث سکسکه شبانه شده است، با پزشک خود مشورت کنید تا در صورت امکان دارو یا دوز مصرفی تغییر داده شود. هرگز بدون مشورت پزشکی مصرف دارو را قطع نکنید، زیرا ممکن است خطرات جدی برای سلامت شما داشته باشد.

پزشک می‌تواند با بررسی دقیق وضعیت، جایگزین‌های مناسب دارویی را پیشنهاد دهد یا روش‌های کمکی دیگری را برای کاهش عوارض جانبی و بهبود کیفیت خواب شما به‌کار گیرد.

۵. عفونت گوش

اگرچه ممکن است عجیب به‌نظر برسد، اما عفونت گوش یکی از علل شایع سکسکه است، زیرا عصب تمپانیک یا پرده گوش به‌طور غیرمستقیم به عصب واگ مرتبط است. تحریک این عصب در اثر عفونت می‌تواند بر اعصاب مرتبط با دیافراگم اثر گذاشته و سکسکه ایجاد کند.

نشانه‌های دیگر عفونت گوش شامل درد گوش، کاهش اشتها، بی‌خوابی، تب، ترشح مایع زرد، قهوه‌ای یا سفید از گوش و مشکلات شنوایی است که در صورت مزمن‌شدن ممکن است منجر به آسیب دائمی شنوایی شود.

راهکار

درمان موفق عفونت گوش بهترین روش برای رفع سکسکه ناشی از آن است. برخی عفونت‌ها ممکن است بدون درمان خاص بهبود یابند، اما در موارد مقاوم نیاز به آنتی‌بیوتیک وجود دارد تا از پیشرفت عوارض جلوگیری شود.

عفونت‌های گوش درمان‌نشده می‌توانند منجر به کاهش شنوایی دائمی شوند، به‌خصوص اگر پرده گوش به‌طور دائمی آسیب ببیند، بنابراین مراجعه به پزشک و درمان به‌موقع اهمیت زیادی دارد.

۶. سایر مشکلات زمینه‌ای

برخی مشکلات جسمی که اعصاب قفسه سینه را تحریک می‌کنند، مانند لارنژیت، گواتر، تومورهای گردن، عفونت‌های نزدیک دیافراگم و فتق هیاتال، می‌توانند باعث سکسکه‌های مکرر شوند. این شرایط معمولاً نیازمند بررسی‌های تخصصی هستند.

همچنین آسیب، عفونت یا تومور در سیستم عصبی مرکزی می‌تواند کنترل رفلکس سکسکه را مختل کند و بیماری‌هایی مانند آنسفالیت، مننژیت، ام‌اس، سکته مغزی یا آسیب مغزی می‌توانند با سکسکه‌های طولانی‌مدت همراه باشند.

راهکار

اگر سکسکه‌های شما طولانی شده و بر کیفیت زندگی و خواب شما اثر گذاشته است، لازم است با پزشک مشورت کنید. پزشک می‌تواند با انجام معاینات کامل و آزمایش‌های لازم، علل جدی و زمینه‌ای را شناسایی و درمان مناسب را آغاز کند.

این ارزیابی ممکن است شامل تصویربرداری، آزمایش خون و بررسی عملکرد عصبی باشد تا تشخیص دقیق و سریع انجام شود و از بروز عوارض جلوگیری گردد.

روش‌های مدیریت سکسکه

وقتی سکسکه باعث بیداری شبانه می‌شود، می‌توانید از راهکارهایی برای توقف آن استفاده کنید. این روش‌ها بر اساس تحریک اعصاب یا تغییر الگوهای تنفسی طراحی شده‌اند تا انقباضات دیافراگم را متوقف کنند.

نوشیدن سریع آب
بلعیدن یک قاشق شکر
کشیدن آرام زبان یا فشار ملایم روی چشم‌ها
غرغره کردن آب یخ
حبس نفس
دمیدن در یک کیسه کاغذی

هر یک از این روش‌ها می‌توانند در برخی افراد مؤثر باشند، اما در مواردی که سکسکه طولانی‌مدت ادامه یابد، نیاز به بررسی‌های پزشکی خواهد بود تا علت اصلی برطرف شود.

جمع‌بندی

سکسکه‌های مداوم می‌توانند هم در روز و هم در شب رخ دهند و اگرچه معمولاً نگران‌کننده نیستند، می‌توانند الگوهای خواب را مختل کنند. در افرادی که مشکلات زمینه‌ای مانند GERD یا عفونت گوش دارند، احتمال بروز سکسکه بیشتر است.

رفتارهای سبک زندگی مانند خوردن غذاهای تند و چرب، مصرف الکل یا خوردن دیرهنگام شام نیز می‌توانند نقش داشته باشند و با اصلاح آن‌ها می‌توان شدت یا تکرار سکسکه را کاهش داد. اگر سکسکه بیش از ۴۸ ساعت طول بکشد، حتماً باید به پزشک مراجعه شود.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: