۷ ماده غذایی و نوشیدنی که می‌توانند کنترل فشارخون را دشوارتر کنند

اگر برای کنترل فشارخون دارو مصرف می‌کنید، فقط زمان مصرف قرص مهم نیست؛ آنچه در طول روز می‌خورید و می‌نوشید نیز می‌تواند بر فشارخون یا در برخی موارد بر نحوه عملکرد دارو اثر بگذارد.

البته همه غذاهای موجود در این فهرست مستقیماً اثر دارو را خنثی نمی‌کنند. بعضی از آن‌ها مانند نمک و الکل می‌توانند خود فشارخون را افزایش دهند، در حالی که برخی دیگر، مانند گریپ‌فروت یا بعضی آبمیوه‌ها، ممکن است با داروهای خاص تداخل داشته باشند.

بنابراین اگر داروی ضدفشارخون مصرف می‌کنید، مهم است بدانید کدام ماده غذایی با کدام دارو مشکل‌ساز می‌شود و از قطع یا تغییر خودسرانه دارو پرهیز کنید.

۱. غذاهای پرنمک

مصرف زیاد سدیم یکی از عوامل شناخته‌شده افزایش فشارخون است.

وقتی سدیم زیادی دریافت می‌کنید، بدن تمایل بیشتری به حفظ آب پیدا می‌کند. افزایش حجم مایع در گردش خون می‌تواند فشار بیشتری به دیواره عروق وارد کند و کنترل فشارخون را دشوارتر کند.

غذاهایی که معمولاً می‌توانند مقدار زیادی سدیم وارد رژیم غذایی کنند عبارت‌اند از:

• غذاهای فرآوری‌شده و آماده
• پیتزا
• برخی انواع نان
• گوشت‌های فرآوری‌شده
• سوپ‌های آماده
• ساندویچ‌ها و فست‌فودها
• انواع تنقلات شور

بنابراین اگر فشارخون بالا دارید، فقط نمکدان را کنار گذاشتن کافی نیست؛ مقدار سدیم موجود در غذاهای بسته‌بندی‌شده و فرآوری‌شده نیز اهمیت زیادی دارد.

۲. نوشیدنی‌های کافئین‌دار

کافئین یک ماده محرک است و می‌تواند در بعضی افراد، به‌ویژه کسانی که به‌طور منظم کافئین مصرف نمی‌کنند، برای مدتی فشارخون را افزایش دهد.

این افزایش معمولاً موقتی است و پاسخ افراد به کافئین یکسان نیست. اثر آن ممکن است برای حدود ۲ تا ۶ ساعت ادامه داشته باشد.

قهوه، چای، نوشیدنی‌های انرژی‌زا، برخی نوشابه‌ها و سایر نوشیدنی‌های حاوی کافئین منابع رایج آن هستند.

برای بیشتر بزرگسالان سالم، دریافت حداکثر حدود ۴۰۰ میلی‌گرم کافئین در روز معمولاً محدوده قابل‌قبولی در نظر گرفته می‌شود، اما افراد مبتلا به فشارخون بالا ممکن است نسبت به کافئین حساس‌تر باشند.

اگر متوجه می‌شوید فشارخونتان پس از مصرف قهوه یا نوشیدنی‌های انرژی‌زا افزایش پیدا می‌کند، مقدار مصرف و زمان مصرف را با پزشک یا داروساز در میان بگذارید.

۳. نوشیدنی‌های شیرین

نوشابه‌ها و سایر نوشیدنی‌های حاوی قند افزوده می‌توانند کالری زیادی وارد رژیم غذایی کنند و مصرف منظم آن‌ها با افزایش خطر اضافه‌وزن، بیماری‌های قلبی‌عروقی و فشارخون بالا ارتباط دارد.

مشکل اصلی این نوشیدنی‌ها فقط افزایش لحظه‌ای قند خون نیست؛ مصرف مداوم مقدار زیادی قند افزوده می‌تواند دریافت انرژی را افزایش دهد و در بلندمدت به افزایش وزن و اختلالات متابولیک کمک کند.

نوشیدنی‌های بدون قند نیز لزوماً انتخاب ایده‌آلی برای سلامت قلب و فشارخون محسوب نمی‌شوند و شواهد درباره اثرات بلندمدت برخی شیرین‌کننده‌های مصنوعی همچنان پیچیده است.

برای مصرف روزانه، آب و نوشیدنی‌های بدون قند معمولاً انتخاب‌های ساده‌تری هستند.

۴. الکل

مصرف منظم الکل می‌تواند فشارخون را افزایش دهد و مصرف زیاد در یک نوبت نیز ممکن است باعث افزایش قابل‌توجه فشارخون شود.

الکل می‌تواند بر سیستم‌های تنظیم‌کننده فشارخون در بدن اثر بگذارد و مصرف زیاد آن علاوه بر فشارخون، خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی و سایر مشکلات سلامت را افزایش می‌دهد.

بنابراین اگر فشارخون بالا دارید، کاهش مصرف الکل یا پرهیز از آن می‌تواند بخشی از راهبرد کنترل فشارخون باشد.

همچنین الکل ممکن است با برخی داروهای ضدفشارخون تداخل داشته باشد و خطر سرگیجه یا افت فشارخون را افزایش دهد. نوع دارو و میزان مصرف الکل در این زمینه اهمیت دارد.

۵. شیرین‌بیان

شیرین‌بیان یکی از مواردی است که افراد مبتلا به فشارخون بالا ممکن است کمتر به آن توجه کنند.

ترکیبات موجود در ریشه شیرین‌بیان می‌توانند تعادل سدیم و پتاسیم و برخی مسیرهای هورمونی مرتبط با فشارخون را تحت تأثیر قرار دهند. در نتیجه، مصرف زیاد شیرین‌بیان می‌تواند باعث افزایش فشارخون و احتباس مایعات شود.

این ماده فقط در خود ریشه وجود ندارد و ممکن است در برخی:

• دمنوش‌ها
• آبنبات‌ها
• شیرینی‌ها
• فرآورده‌های گیاهی

نیز وجود داشته باشد.

بنابراین اگر فشارخون بالا دارید، مصرف منظم فرآورده‌های حاوی شیرین‌بیان موضوعی است که باید جدی گرفته شود.

۶. غذاهای سرشار از چربی اشباع‌شده

چربی اشباع‌شده مستقیماً مانند نمک باعث افزایش فوری فشارخون نمی‌شود، اما رژیم غذایی سرشار از چربی اشباع‌شده می‌تواند با افزایش LDL و افزایش خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی همراه باشد.

منابع غذایی مهم چربی اشباع‌شده شامل برخی انواع:

• گوشت‌های پرچرب
• لبنیات پرچرب
• کره
• روغن نارگیل
• گوشت‌های فرآوری‌شده

هستند.

برای سلامت قلب، بهتر است بخشی از چربی‌های اشباع‌شده با چربی‌های غیراشباع جایگزین شوند؛ برای مثال از روغن‌های گیاهی غیراشباع، مغزها، دانه‌ها، ماهی و سایر منابع چربی‌های مفید بیشتر استفاده شود.

بنابراین این گروه را نباید صرفاً به‌عنوان «غذاهایی که اثر قرص فشارخون را خنثی می‌کنند» در نظر گرفت؛ مسئله اصلی، اثر الگوی غذایی پرچربی اشباع‌شده بر سلامت قلب و عروق است.

۷. بعضی آبمیوه‌ها؛ به‌ویژه گریپ‌فروت

این گروه اهمیت متفاوتی دارد، زیرا بعضی آبمیوه‌ها می‌توانند واقعاً با داروها تداخل داشته باشند.

گریپ‌فروت و آب گریپ‌فروت با برخی داروها از طریق تغییر متابولیسم آن‌ها در بدن تداخل دارند. این تداخل به نوع دارو بستگی دارد و نمی‌توان گفت گریپ‌فروت با تمام داروهای فشارخون مشکل ایجاد می‌کند.

در مقاله اصلی به دو نمونه اشاره شده است:

• آب سیب: می‌تواند سطح خونی آتنولول را کاهش دهد و در نتیجه اثربخشی آن را کم کند.
• آب گریپ‌فروت: می‌تواند با برخی داروهای قلبی‌وعروقی از جمله لوزارتان تداخل داشته باشد.

از آنجا که شدت و اهمیت این تداخل‌ها به نوع دارو، مقدار مصرف و شرایط فرد بستگی دارد، اگر داروی ضدفشارخون مصرف می‌کنید، بهتر است درباره آبمیوه‌های خاص با داروساز یا پزشک خود مشورت کنید.

یک نکته بسیار مهم درباره تداخل غذا و دارو

اگر در اینترنت می‌بینید که یک ماده غذایی «اثر داروی فشارخون را کاهش می‌دهد»، فوراً آن را به همه داروهای ضدفشارخون تعمیم ندهید.

تداخل‌های غذایی معمولاً دارومحور هستند؛ یعنی یک غذا ممکن است با یک دارو مشکل ایجاد کند، اما با داروی دیگری کاملاً بی‌اشکال باشد.

بنابراین نام دقیق دارو اهمیت دارد.

داروی فشارخون را به دلیل مصرف یک ماده غذایی خودسرانه قطع یا کم‌وزیاد نکنید.

برای کنترل فشارخون چه بخوریم؟

محدود کردن غذاهای نامناسب تنها بخشی از ماجراست. الگوی کلی رژیم غذایی نیز اهمیت زیادی دارد.

الگوهایی مانند رژیم DASH و رژیم مدیترانه‌ای بر مصرف بیشتر مواد غذایی مانند موارد زیر تأکید دارند:

• سبزیجات
• میوه‌ها
• حبوبات
• غلات کامل
• مغزها و دانه‌ها
• لبنیات کم‌چرب یا متناسب با نیاز فرد
• ماهی و سایر منابع پروتئینی با کیفیت
• چربی‌های غیراشباع

در مقابل، بهتر است مصرف غذاهای بسیار شور، غذاهای فوق‌فرآوری‌شده، نوشیدنی‌های شیرین و منابع زیاد چربی اشباع‌شده محدود شود.

فعالیت بدنی منظم نیز بخش مهمی از کنترل فشارخون است. ترکیبی از فعالیت هوازی و تمرینات مقاومتی می‌تواند به کاهش فشارخون کمک کند.

آیا مکمل‌ها می‌توانند جایگزین داروی فشارخون شوند؟

برخی مکمل‌ها یا مواد غذایی مانند منیزیم، ویتامین C یا آب چغندر در مطالعات مختلف برای اثر احتمالی بر فشارخون بررسی شده‌اند، اما این به معنای آن نیست که می‌توانند جایگزین داروی تجویزشده شوند.

اثربخشی مکمل‌ها به نوع ماده، دوز، وضعیت تغذیه‌ای فرد و داروهای مصرفی بستگی دارد و بعضی مکمل‌ها نیز می‌توانند با داروها تداخل داشته باشند.

بنابراین قبل از شروع هر مکمل جدید، به‌ویژه اگر داروی فشارخون مصرف می‌کنید، بهتر است با پزشک یا داروساز مشورت کنید.

جمع‌بندی

اگر برای فشارخون دارو مصرف می‌کنید، لازم نیست از فهرست بلندبالایی از غذاها بترسید. مهم‌تر این است که بدانید کدام مواد غذایی واقعاً با داروی شما تداخل دارند و کدام‌ها صرفاً می‌توانند کنترل فشارخون را دشوارتر کنند.

مصرف زیاد نمک، الکل و غذاهای نامناسب می‌تواند فشارخون را افزایش دهد؛ کافئین در برخی افراد باعث افزایش موقت فشارخون می‌شود؛ شیرین‌بیان نیز می‌تواند فشارخون را بالا ببرد. از سوی دیگر، بعضی آبمیوه‌ها مانند گریپ‌فروت ممکن است با داروهای خاص تداخل داشته باشند.

در نهایت، بهترین رویکرد برای کنترل فشارخون ترکیبی از مصرف منظم دارو طبق تجویز، رژیم غذایی مناسب، فعالیت بدنی، کنترل وزن و شناخت تداخل‌های اختصاصی دارو و غذا است.