۸ بیماری مرتبط با لثه‌های سیاه

لثه‌های سیاه ممکن است به دلیل رنگ‌دانه‌های طبیعی، عوامل سبک زندگی مانند سیگار کشیدن، برخی داروها یا بیماری‌های زمینه‌ای ایجاد شوند. در حالی که رنگ تیره لثه اغلب بی‌ضرر است، تغییرات ناگهانی یا علائمی مانند درد یا تورم باید توسط دندانپزشک یا پزشک ارزیابی شوند. این عوامل می‌توانند از شرایط بی‌خطر تا بیماری‌های جدی متغیر باشند. شناسایی علت دقیق برای درمان مناسب ضروری است.

تنوع علل

رنگ‌دانه‌های طبیعی مانند ملانین یا عوارض جانبی داروها شایع‌ترین علل هستند. اما بیماری‌های سیستمیک یا عفونت‌ها نیز می‌توانند نقش داشته باشند. این تنوع نیاز به بررسی دقیق دارد. مشورت با متخصص می‌تواند از عوارض جلوگیری کند.

ملانین

رنگ‌دانه طبیعی

برخی افراد به‌طور طبیعی به دلیل ملانین، رنگ‌دانه‌ای که به پوست، چشم و مو رنگ می‌دهد، لثه‌های تیره دارند. هرچه ملانین بیشتر باشد، لثه‌ها تیره‌تر به نظر می‌رسند، به‌ویژه در افراد با پوست تیره‌تر [1]. این حالت کاملاً طبیعی و بی‌ضرر است. ملانین به‌عنوان یک ویژگی ژنتیکی ظاهر می‌شود.

لکه‌های ملانوتیک

نوع شایع لکه‌های تیره روی لثه، لکه ملانوتیک نام دارد. این لکه‌های تخت و بی‌ضرر معمولاً کمتر از یک سانتی‌متر هستند و ممکن است قهوه‌ای، سیاه، خاکستری یا آبی باشند. این لکه‌ها بدون درد یا تورم هستند، اما ممکن است با بیماری‌های جدی‌تر اشتباه شوند، بنابراین گاهی بیوپسی برای رد بدخیمی انجام می‌شود [1]. این اقدام ایمنی بیمار را تضمین می‌کند. بیوپسی می‌تواند ماهیت خوش‌خیم لکه را تأیید کند.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

SimpleImages / Getty Images

تنباکو

ملانوز سیگاری‌ها

سیگار کشیدن و استفاده از تنباکوی جویدنی می‌تواند باعث تجمع ملانین در لثه‌ها شود، حالتی که به‌عنوان “ملانوز سیگاری‌ها” شناخته می‌شود. این وضعیت به‌صورت نواحی تخت سیاه یا قهوه‌ای روی لثه‌ها ظاهر می‌شود و در ۲۲٪ از سیگاری‌ها شایع است [2]. این تغییر رنگ به دلیل تحریک شیمیایی لثه‌ها توسط تنباکو ایجاد می‌شود. این تحریک تولید ملانین را افزایش می‌دهد.

وابستگی به دوز

ملانوز سیگاری‌ها وابسته به دوز است، یعنی هرچه فرد بیشتر سیگار بکشد، احتمال بروز آن بیشتر است. این وضعیت خوش‌خیم است، اما ممکن است بیوپسی برای رد سرطان انجام شود [2]. ترک سیگار می‌تواند از تشدید این مشکل جلوگیری کند. این اقدام سلامت لثه را بهبود می‌بخشد.

داروها

عوارض دارویی

برخی داروها می‌توانند باعث لکه‌های تیره یا تغییر رنگ سیاه لثه‌ها شوند. این داروها تولید ملانین را افزایش داده یا رنگ‌دانه را در بافت لثه رسوب می‌دهند [3]. این تغییر رنگ معمولاً بی‌ضرر است اما می‌تواند از نظر ظاهری نگران‌کننده باشد. این اثر به‌ویژه پس از شروع داروی جدید قابل‌توجه است.

داروهای مرتبط

داروهای مرتبط شامل کلروکین (ضد مالاریا)، کینین (ضد انگل)، مینوسیکلین (آنتی‌بیوتیک)، زیدوودین (ضد HIV)، کلرپرومازین (ضد روان‌پریشی)، کتوکونازول (ضد قارچ)، بلئومایسین و سیکلوفسفامید (شیمی‌درمانی) هستند [3]. این داروها با مکانیسم‌های مختلف روی رنگ لثه اثر می‌گذارند. مشورت با پزشک برای جایگزینی دارو ضروری است.

بیماری آدیسون

تعریف بیماری

بیماری آدیسون یک بیماری نادر اما جدی است که در آن غدد آدرنال کورتیزول و آلدوسترون کافی تولید نمی‌کنند، معمولاً به دلیل پاسخ خودایمنی. این بیماری می‌تواند باعث هیپرپیگمانتاسیون در پوست و غشاهای مخاطی، از جمله لثه‌ها، لب‌ها و داخل گونه‌ها شود [4]. این تغییر رنگ به دلیل تحریک ملانوسیت‌ها توسط هورمون‌ها ایجاد می‌شود. این اثر می‌تواند اولین علامت بیماری باشد.

علائم و خطرات

علائم دیگر شامل ضعف عضلانی، خستگی، کاهش وزن، درد عضلانی و مفصلی، میل به نمک، افسردگی، کم‌آبی، سردرد و تعریق است. اگر درمان نشود، می‌تواند به بحران آدرنال، یک وضعیت تهدیدکننده حیات، منجر شود [4]. این بحران نیاز به مراقبت فوری دارد. آزمایش خون و معاینه می‌توانند بیماری را تشخیص دهند.

خال‌کوبی آمالگام

تعریف خال‌کوبی

خال‌کوبی آمالگام زمانی رخ می‌دهد که مواد پرکننده دندان (آمالگام نقره‌ای) پس از процедура دندانپزشکی در لثه رسوب کند. این وضعیت باعث ایجاد ناحیه‌ای تخت سیاه یا خاکستری-آبی در لثه، معمولاً نزدیک دندان پرشده، می‌شود [5]. این رسوب به دلیل تماس مواد با بافت لثه ایجاد می‌شود. این تغییر رنگ دائمی اما بی‌ضرر است.

تشخیص

دندانپزشکان خال‌کوبی آمالگام را با ظاهر و سابقه دندانپزشکی تشخیص می‌دهند. ذرات پرکننده ممکن است در اشعه ایکس قابل‌مشاهده باشند [5]. این روش تشخیص غیرتهاجمی است. معمولاً نیازی به درمان ندارد مگر برای نگرانی‌های زیبایی.

ژنژیویت زخمی نکروزان حاد

تعریف بیماری

بیماری لثه می‌تواند باعث قرمزی، تورم، خونریزی و گاهی تغییر رنگ سیاه شود. ژنژیویت زخمی نکروزان حاد (ANUG) یا “دهان خندقی” می‌تواند به دلیل تجمع بافت مرده، لثه‌ها را سیاه یا خاکستری کند [6]. این بیماری به دلیل عفونت باکتریایی شدید ایجاد می‌شود. این عفونت می‌تواند بافت لثه را تخریب کند.

علائم و پیشگیری

علائم شامل لثه‌های دردناک و خونریزی‌دهنده، بوی بد دهان، تب و زخم‌های دهانی است. بهداشت دهانی خوب، اجتناب از تنباکو، رژیم غذایی سالم و کاهش استرس می‌توانند از ANUG پیشگیری کنند [6]. این اقدامات سلامت لثه را حفظ می‌کنند. معاینات منظم دندانپزشکی نیز ضروری است.

سرطان دهان

ملانومای دهانی

ملانومای بدخیم دهانی، نوع نادری از سرطان دهان، می‌تواند روی لثه‌ها یا سایر نواحی دهان ایجاد شود و تنها ۰.۲٪ تا ۸٪ از کل ملانوماها را در آمریکا تشکیل می‌دهد. در مراحل اولیه ممکن است بدون علامت باشد اما به‌صورت لکه‌ای قهوه‌ای تیره، آبی-سیاه یا بی‌رنگ با حاشیه نامنظم ظاهر شود [7]. این سرطان می‌تواند به سرعت پیشرفت کند. تشخیص زودهنگام حیاتی است.

علائم پیشرفته

با پیشرفت، علائم شامل تورم، خونریزی یا زخم‌های مداوم در دهان است. تشخیص با بیوپسی بافت توسط پزشک تأیید می‌شود [7]. این روش دقیق‌ترین راه برای شناسایی سرطان است. درمان سریع می‌تواند پیش‌آگهی را بهبود بخشد.

سندرم پوتز-جگرز

تعریف سندرم

سندرم پوتز-جگرز (PJS) یک بیماری ارثی نادر ناشی از جهش در ژن STK11 است که باعث پولیپ‌های خوش‌خیم در دستگاه گوارش و افزایش خطر برخی سرطان‌ها می‌شود. علامت اولیه آن لکه‌های آبی تیره تا قهوه‌ای شبیه کک‌ومک روی لب‌ها، لثه‌ها و داخل دهان است که در کودکی ظاهر شده و ممکن است با افزایش سن محو شوند [8]. این لکه‌ها ویژگی تشخیصی کلیدی هستند. آزمایش ژنتیک می‌تواند بیماری را تأیید کند.

اهمیت تشخیص

تشخیص زودهنگام PJS برای نظارت بر پولیپ‌ها و پیشگیری از سرطان ضروری است. این بیماری نیاز به مدیریت طولانی‌مدت دارد [8]. آزمایش ژنتیک دقیق و غیرتهاجمی است. این روش خطر عوارض را کاهش می‌دهد.

درمان لثه‌های سیاه

وابستگی به علت

درمان لثه‌های سیاه به علت آن بستگی دارد. لثه‌های تیره طبیعی یا ضایعات خوش‌خیم ممکن است نیازی به درمان نداشته باشند. اما تغییرات ناگهانی، دردناک یا مرتبط با بیماری‌هایی مانند آدیسون یا عفونت لثه نیاز به درمان حرفه‌ای دارند [2]. این درمان‌ها می‌توانند عفونت یا مشکلات هورمونی را مدیریت کنند. ترک سیگار نیز می‌تواند تغییرات را بهبود بخشد.

گزینه‌های زیبایی

برای بهبود ظاهر، گزینه‌هایی مانند لیزر درمانی، سایش جراحی، ژنژیوکتومی با چاقو، کرایوسرجری، الکتروسرجری، درمان‌های شیمیایی یا پیوند لثه وجود دارد. سفید کردن لثه‌های زیبایی ممکن است به لثه‌ها آسیب برساند اگر توسط حرفه‌ای انجام نشود [2]. این روش‌ها باید با دقت انتخاب شوند. مشورت با دندانپزشک ضروری است.

پیشگیری از لثه‌های سیاه

اقدامات پیشگیرانه

اگرچه همه علل لثه‌های سیاه قابل‌پیشگیری نیستند، اقداماتی می‌توانند خطر تغییر رنگ ناشی از سبک زندگی یا عوامل سلامت را کاهش دهند: بهداشت روزانه دهان با مسواک نرم دو بار در روز، نخ دندان یک‌بار در روز، محدود کردن غذاها و نوشیدنی‌های شیرین، اجتناب از تنباکو و معاینات منظم دندانپزشکی هر شش ماه [9]. این عادات سلامت لثه را حفظ می‌کنند. همچنین، از بیماری‌های قابل‌پیشگیری جلوگیری می‌کنند.

ترک سیگار

برای ترک سیگار، محصولات جایگزین نیکوتین، مشاوره رفتاری یا گروه‌های حمایتی می‌توانند کمک کنند. دندانپزشک یا پزشک می‌توانند منابع مناسب را معرفی کنند [9]. این اقدام خطر ملانوز سیگاری‌ها را کاهش می‌دهد. همچنین، سلامت کلی دهان را بهبود می‌بخشد.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم

علائم هشدار

اگر لثه‌های شما همیشه سیاه بوده‌اند، معمولاً جای نگرانی نیست. اما اگر لثه‌ها یا لکه‌ای روی آن‌ها ناگهان سیاه شود، باید توسط دندانپزشکی که در تشخیص بیماری‌های دهانی آموزش دیده است بررسی شود. این تغییرات می‌توانند نشانه مشکل جدی باشند. تشخیص زودهنگام از عوارض جلوگیری می‌کند.

اهمیت ارزیابی

علائمی مانند درد، تورم یا تغییرات همراه با علائم سیستمیک مانند خستگی یا کاهش وزن نیاز به ارزیابی فوری دارند. این علائم می‌توانند به بیماری‌های جدی اشاره کنند [4,7]. معاینه حرفه‌ای دقیق و سریع است. این اقدام سلامت بیمار را تضمین می‌کند.

نکات کلیدی

علل لثه‌های سیاه: لثه‌های سیاه ممکن است ناشی از ملانین طبیعی، سیگار، داروها یا بیماری‌هایی مانند آدیسون یا عفونت لثه باشند. این تنوع نیاز به تشخیص دقیق دارد.
درمان: درمان به علت بستگی دارد و ممکن است شامل مراقبت پزشکی، روش‌های زیبایی یا نظارت باشد. این رویکرد از عوارض جلوگیری می‌کند.
پیشگیری: بهداشت دهانی خوب، اجتناب از تنباکو و معاینات منظم دندانپزشکی می‌توانند از تغییر رنگ قابل‌پیشگیری جلوگیری کنند. این اقدامات سلامت لثه را حفظ می‌کنند.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: