برجستگی‌های خارش‌دار روی پوست که ناشی از نیش پشه نیستند، می‌توانند نشانه‌ای از چندین وضعیت سلامتی و واکنش‌های مختلف باشند؛ از جمله کهیر، نیش سایر حشرات و برخی بیماری‌های پوستی.
یادگیری علائم و نشانه‌های علل شایع می‌تواند به شما کمک کند تا تشخیص دهید چه چیزی باعث این برجستگی‌های خارش‌دار شده است و بهترین روش درمان را انتخاب کنید.
۱. کهیر
کهیر که با نام پزشکی «کهیر پوستی» یا «اورتیکاریا» نیز شناخته می‌شود، برجستگی‌های قرمز و برجسته‌ای روی پوست هستند که در اثر یک واکنش ایمنی در بدن ایجاد می‌شوند. این برجستگی‌ها معمولاً به شکل نواحی قرمز یا صورتی، متورم و ملتهب ظاهر می‌شوند و معمولاً خارش زیادی دارند.
علل شایع کهیر شامل موارد زیر است:
- واکنش‌های آلرژیک
- عفونت‌های ویروسی (به‌ویژه در کودکان)
- واکنش به داروها
- نیش یا گزش حشرات
- استرس مزمن
چه باید کرد: کهیر معمولاً طی چند روز به خودی خود برطرف می‌شود. برای کاهش خارش و تورم، می‌توانید از یک کمپرس سرد روی ناحیه‌ی کهیر استفاده کنید. همچنین استفاده از کرم‌های ضد خارش بدون نسخه (OTC) نیز می‌تواند کمک‌کننده باشد.
Ildar Abulkhanov / Getty Images
۲. نیش کک یا مایت‌های قرمز (Chigger)
کک‌ها انگل‌های بسیار کوچکی هستند که برای تغذیه از خون انسان و حیوانات، پوست را گاز می‌گیرند. نیش کک معمولاً به صورت برجستگی‌های کوچک قرمز و خارش‌دار ظاهر می‌شود. برای شناسایی کک‌ها، به دنبال حشره‌های قهوه‌ای ریز به اندازه‌ی سر سوزن بگردید. آنها معمولاً به صورت گروهی دیده می‌شوند.
مایت‌های قرمز یا Chiggers موجودات میکروسکوپی هستند که در مناطق جنگلی و چمنزارها یافت می‌شوند. نیش این موجودات می‌تواند باعث ایجاد برجستگی‌های کوچک شبیه جوش شود که خارش شدیدی دارند.
چه باید کرد: نیش کک و مایت‌های قرمز می‌تواند بسیار خارش‌دار و ناراحت‌کننده باشد. برای کاهش علائم، محل گزش را با آب و صابون ملایم بشویید. در صورت نیاز، از کرم ضد خارش یا لوسیون کالامین بدون نسخه استفاده کنید. تا حد امکان از خاراندن محل نیش خودداری کنید، زیرا این کار می‌تواند باعث التهاب و خارش بیشتر شود.
۳. ساس (Bed Bugs)
ساس‌ها حشره‌های کوچک و تختی هستند که شب‌ها از خون انسان و حیوانات تغذیه می‌کنند. این حشرات معمولاً در رختخواب، تشک و مبل‌ها یافت می‌شوند. اگرچه ساس‌ها بیماری منتقل نمی‌کنند، اما گزش آنها می‌تواند باعث ایجاد برجستگی‌های خارش‌دار شود. این گزش‌ها معمولاً به صورت خوشه‌ای از برجستگی‌های قرمز دیده می‌شوند که ممکن است به شکل یک خط روی بدن ظاهر شوند.
چه باید کرد: برای درمان گزش ساس، پوست خود را با آب و صابون ملایم بشویید و در صورت نیاز از کرم ضد خارش استفاده کنید. اگر مشکوک هستید که در خانه‌ی خود ساس دارید، با یک شرکت حرفه‌ای کنترل آفات مشورت کنید.
۴. اگزمای دیس‌هیدروتیک (Dyshidrotic Eczema)
اگزما گروهی از بیماری‌های مزمن و التهابی پوستی است که باعث خارش، قرمزی و تحریک پوست می‌شود. متخصصان بر این باورند که اگزما ناشی از ترکیبی از عوامل محیطی و ژنتیکی است.
اگزمای دیس‌هیدروتیک نوعی از اگزما است که باعث ایجاد تاول‌های خارش‌دار و پر از مایع می‌شود و عمدتاً روی دست‌ها و پاها ظاهر می‌گردد. این تاول‌ها معمولاً در واکنش به گرما، استرس، تعریق یا قرار گرفتن در معرض برخی مواد شیمیایی ایجاد می‌شوند.
چه باید کرد: درمان اگزما بسته به نوع و شدت علائم متفاوت است. گزینه‌های درمانی شامل موارد زیر می‌شوند:
- استفاده روزانه از مرطوب‌کننده‌ها و مراقبت منظم از پوست
- کرم‌های درمانی
- نور درمانی (فتوتراپی)
- داروهای خوراکی
- اجتناب از محرک‌ها
- مدیریت استرس
۵. درماتیت تماسی (Contact Dermatitis)
درماتیت تماسی نوع دیگری از اگزما است که زمانی رخ می‌دهد که پوست شما با یک ماده تحریک‌کننده یا آلرژن تماس پیدا کند. این وضعیت باعث ایجاد راش قرمز و خارش‌دار همراه با تاول‌های پر از مایع می‌شود. مواد شایع تحریک‌کننده شامل مواد شیمیایی، فلزات، عطرها و برخی گیاهان هستند.
چه باید کرد: بیشتر راش‌ها به خودی خود برطرف می‌شوند. برای کاهش علائم در خانه، از کمپرس سرد، کرم ضد خارش یا لوسیون کالامین استفاده کنید. تنها راه پیشگیری از درماتیت تماسی، اجتناب از ماده محرک است.
اگر مطمئن نیستید چه ماده‌ای باعث واکنش پوستی شما شده است، مراجعه به متخصص آلرژی برای انجام آزمایش توصیه می‌شود.
۶. پسوریازیس قطره‌ای (Guttate Psoriasis)
پسوریازیس قطره‌ای نوعی از پسوریازیس است که یک بیماری خودایمنی پوستی محسوب می‌شود. این نوع عمدتاً کودکان را تحت تأثیر قرار می‌دهد و باعث ایجاد برجستگی‌های قرمز، خارش‌دار، کوچک و فلس‌دار به شکل قطره روی پوست می‌شود. پسوریازیس قطره‌ای معمولاً پس از یک عفونت، به‌ویژه گلودرد استرپتوکوکی، بروز می‌کند.
چه باید کرد: یک متخصص پوست می‌تواند به تشخیص و تهیه‌ی برنامه درمانی برای این بیماری کمک کند. گزینه‌های درمانی شامل موارد زیر هستند:
- کرم‌های حاوی کورتیکواستروئید
- لوسیون‌های ضد خارش
- شامپوهای ضد شوره
- مرطوب‌کننده‌ها یا لوسیون‌های حاوی قطران زغال‌سنگ
- ویتامین D موضعی
- داروهای بیولوژیک
- فتوتراپی (نور درمانی)
۷. گال (Scabies)
گال یک بیماری پوستی است که در اثر هجوم مایت‌ها به پوست ایجاد می‌شود. این مایت‌ها زیر پوست لانه‌گزینی می‌کنند و باعث برجستگی‌های کوچک شبیه جوش می‌شوند که خارش بسیار شدید و ناراحتی زیادی ایجاد می‌کنند. این بیماری به سرعت از طریق تماس پوست به پوست، لباس و رختخواب منتقل می‌شود و در محیط‌های شلوغ شایع‌تر است.
چه باید کرد: برای درمان گال چندین نوع لوسیون وجود دارد. برای از بین بردن مایت‌ها، لازم است لباس‌ها، ملحفه‌ها و حوله‌ها را با آب داغ شسته و در حالت داغ خشک کنید. همچنین، افرادی که با شما تماس نزدیک داشته‌اند، از جمله شریک جنسی، نیز باید تحت درمان قرار گیرند.
۸. کراتوز پیلاریس (Keratosis Pilaris)
کراتوز پیلاریس یک بیماری پوستی مزمن است که اغلب نوجوانان را تحت تأثیر قرار می‌دهد. تجمع بیش‌ازحد کراتین، که نوعی پروتئین موجود در مو است، باعث ایجاد برجستگی‌های کوچک قرمز می‌شود که شبیه به پوست‌مرغی هستند. این برجستگی‌ها معمولاً روی اندام‌ها و باسن ظاهر می‌شوند و گاهی اوقات ممکن است خارش داشته باشند.
چه باید کرد: این بیماری خوش‌خیم (غیر خطرناک) است و اغلب به خودی خود برطرف می‌شود. گزینه‌های درمانی ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- لوسیون‌های مرطوب‌کننده
- کرم‌های حاوی ویتامین A دارویی
- لایه‌برداری
- درمان‌های لیزری
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد
بسیاری از علل شایع برجستگی‌های خارش‌دار، مانند نیش حشرات یا آلرژی‌های خفیف، معمولاً نیاز به درمان پزشکی ندارند. اگر علت برجستگی‌ها مشخص نیست، بهتر است به پزشک مراجعه کنید. پزشک ممکن است معاینه فیزیکی و آزمایش‌های پزشکی را انجام دهد تا علت اصلی و برنامه درمانی مناسب را مشخص کند.
همچنین اگر برجستگی‌های خارش‌دار همراه با هر یک از علائم زیر بروز کنند، مراجعه به پزشک ضروری است:
- مشکل در تنفس
- مشکل در بلعیدن
- تب
- خارش غیرقابل‌کنترل
مروری سریع
علل شایع برجستگی‌های خارش‌دار که نیش پشه نیستند، شامل نیش کک یا حشرات دیگر، کهیر و اگزما است. علل دیگر ممکن است شامل پسوریازیس، گال یا کراتوز پیلاریس باشند. اگر برجستگی‌های پوستی با مراقبت در منزل بهبود پیدا نکردند یا خارش آنها غیرقابل‌کنترل بود، به پزشک مراجعه کنید.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی می‌کند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- American Academy of Dermatology Association. 10 Reasons your skin itches uncontrollably and how to get relief.
- Kayiran MA, Akdeniz N. Diagnosis and treatment of urticaria in primary care. North Clin Istanb. 2019;6(1):93-99. doi:10.14744/nci.2018.75010
- Nakashima C, Kato M, Otsuka A. Cutaneous manifestations of COVID-19 and COVID-19 vaccination. J Dermatol. 2023;50(3):280-289. doi:10.1111/1346-8138.16651
- Konstantinou GN, Konstantinou GN. Psychological stress and chronic urticaria: a neuro-immuno-cutaneous crosstalk. A systematic review of the existing evidence. Clinical Therapeutics. 2020;42(5):771-782. doi:10.1016/j.clinthera.2020.03.010
- American Academy of Dermatology Association. Hives: self-care.
- Kamath S, Kenner-Bell B. Infestations, bites, and insect repellents. Pediatr Ann. 2020;49(3):e124-e131. doi:10.3928/19382359-20200214-01
- Nemours Kids Health. Chigger bites: Pimple-like bumps.
- Powers J, McDowell RH. Insect bites. In: StatPearls. StatPearls Publishing; 2023.
- Centers for Disease Control and Prevention. About bed bugs.
- American Academy of Dermatology Association. Bed bugs: Overview.
- MedlinePlus. Eczema.
- American Academy of Dermatology Association. Eczema types: Dyshidrotic eczema.
- American Academy of Dermatology Association. Eczema types: Contact dermatitis signs and symptoms.
- MedlinePlus. Guttate psoriasis.
- Murray RL, Ziebold C, Crane JS. Scabies. In: StatPearls. StatPearls Publishing; 2023.
- Ständer S, Ständer S. Itch in scabies—What do we know?. Front Med (Lausanne). 2021;8:628392. doi:10.3389/fmed.2021.628392
- MedlinePlus. Scabies.
- American Academy of Dermatology Association. Scabies: overview.
- Pennycook KB, McCready TA. Keratosis pilaris. In: StatPearls. StatPearls Publishing; 2023.
- American College of Dermatology Association. Keratosis pilaris: signs and symptoms.
- MedlinePlus. Keratosis pilaris.
- MedlinePlus. Hives.
- https://www.health.com/itchy-bumps-on-skin-like-mosquito-bites-but-aren-t-11789774
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.
اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
