بثورات تخت برنزهکننده، که به عنوان فوران نوری چندشکل (polymorphic light eruption) شناخته میشود، ممکن است چند ساعت یا چند روز پس از استفاده از تخت برنزهکننده ظاهر شود. این واکنش پوستی به صورت بثورات قرمز، خارشدار و ملتهب بروز میکند. پزشکان معتقدند که این بثورات ممکن است ناشی از حساسیت به اشعه ماوراءبنفش (UV) تختهای برنزهکننده باشد.
علل بثورات تخت برنزهکننده
بثورات تخت برنزهکننده احتمالاً به دلیل واکنش سیستم ایمنی به اشعه UV ایجاد میشود. افرادی که به اشعه UV خورشید یا تختهای برنزهکننده حساس هستند، ممکن است پس از قرار گرفتن در معرض آن دچار تحریک پوستی شوند. علل احتمالی عبارتند از:
- داروها: برخی داروها مانند آنتیبیوتیکها، داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs)، استاتینها (داروهای کلسترول) و آنتیهیستامینها میتوانند پوست را به UV حساستر کنند.
- پوست خشک: خشکی پوست میتواند حساسیت به UV را افزایش دهد.
- بیماریهای مزمن: بیماریهایی مانند اگزما، پسوریازیس و لوپوس میتوانند پوست را به نور حساس کنند.
- محصولات مراقبت از پوست: استفاده از محصولاتی حاوی رتینول، اسید گلیکولیک یا بنزوئیل پراکسید میتواند حساسیت پوست را افزایش دهد.

علائم بثورات تخت برنزهکننده
بثورات معمولاً چند ساعت تا چند روز پس از قرار گرفتن در معرض تخت برنزهکننده ظاهر میشود و ممکن است در هر ناحیهای از بدن که در معرض UV بوده رخ دهد. این بثورات معمولاً چند روز طول میکشد و خودبهخود برطرف میشود، اما در صورت استفاده مکرر از تخت برنزهکننده ممکن است هفتهها یا ماهها ادامه یابد. علائم شایع:
- برجستگیهای پوستی که ممکن است تاول بزنند
- خارش
- قرمزی
علائم نادر:
- تب
- سردرد
- احساس ناخوشی (مالیز)
مدیریت و تسکین بثورات
بثورات تخت برنزهکننده معمولاً خودبهخود پس از چند روز بهبود مییابد، اما میتواند ناراحتکننده باشد. برای تسکین آن، میتوانید از روشهای خانگی زیر استفاده کنید:
- حمام یا دوش آب سرد: به کاهش التهاب و خارش کمک میکند.
- کمپرس سرد: یک پارچه خنک روی ناحیه بثورات قرار دهید.
- پماد ضدخارش: از پمادهای بدون نسخه برای تسکین خارش استفاده کنید.
- کرم آلوئهورا: کرمهای حاوی آلوئهورا میتوانند پوست را آرام کنند.
- کرم کورتیکواستروئید موضعی: برای کاهش التهاب و خارش مؤثر است.
- پوشاندن پوست: در صورت قرار گرفتن در معرض آفتاب، نواحی مبتلا را با لباس بپوشانید.
- استفاده از ضدآفتاب: از ضدآفتاب با SPF حداقل 30 استفاده کنید.
- استراحت از آفتاب: در فواصل منظم از قرار گرفتن در معرض آفتاب خودداری کنید.
پیشگیری و کاهش خطر
تنها راه پیشگیری کامل از بثورات تخت برنزهکننده، اجتناب از استفاده از این تختهاست. اگر از تخت برنزهکننده استفاده میکنید:
- از مصرف داروهایی که پوست را به UV حساس میکنند (مانند آنتیبیوتیکها، NSAIDs و آنتیهیستامینها) هنگام استفاده از تخت خودداری کنید.
- از محصولات مراقبت از پوست حاوی رتینول، اسید گلیکولیک یا بنزوئیل پراکسید قبل از برنزه کردن پرهیز کنید.
علاوه بر بثورات، تختهای برنزهکننده خطر ابتلا به سرطان پوست را افزایش میدهند:
- 58٪ افزایش خطر کارسینوم سلول سنگفرشی
- 24٪ افزایش خطر کارسینوم سلول بازال
- 47٪ افزایش خطر ملانوما در افرادی که قبل از 20 سالگی از تخت برنزهکننده استفاده میکنند.
جایگزین ایمن: برای داشتن پوست برنزه بدون خطر، از محصولات برنزهکننده بدون آفتاب (مانند اسپریها، لوسیونها یا ژلها) استفاده کنید.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
در اکثر موارد، بثورات تخت برنزهکننده طی چند روز بهبود مییابد. اما اگر بثورات بهبود نیافت یا علائم عفونت مشاهده شد، به پزشک مراجعه کنید. علائم عفونت شامل:
- تب
- افزایش قرمزی یا تورم
- درد
- ترشح چرک
نکات کلیدی
بثورات تخت برنزهکننده (فوران نوری چندشکل) به دلیل واکنش ایمنی به اشعه UV ایجاد میشود و با خارش، قرمزی و برجستگیهای پوستی همراه است. این بثورات معمولاً خودبهخود بهبود مییابد، اما روشهای خانگی مانند حمام سرد، کمپرس سرد، آلوئهورا و کرمهای کورتیکواستروئید میتوانند به تسکین کمک کنند. اجتناب از تختهای برنزهکننده و استفاده از برنزهکنندههای بدون آفتاب بهترین راه برای پیشگیری از بثورات و کاهش خطر سرطان پوست است. در صورت بروز علائم عفونت یا عدم بهبود بثورات، به پزشک مراجعه کنید.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Oakley AM, Ramsey ML. Polymorphic light eruption. In: StatPearls. StatPearls Publishing; 2023.
- U.S. Food and Drug Administration. The risks of tanning.
- Garone M, Howard J, Fabrikant J. A review of common tanning methods. J Clin Aesthet Dermatol. 2015;8(2):43-47.
- MedlinePlus. Tanning.
- Skin Cancer Foundation. Photosensitivity and your skin.
- MedlinePlus. Polymorphous light eruption.
- American Cancer Society. What is UV radiation?.
- American Academy of Dermatology. 10 surprising facts about indoor tanning.
- Centers for Disease Control and Prevention. Sun safety.
- https://www.health.com/tanning-bed-rash-11776554
