اگرچه رژیم کتوژنیک گاهی اوقات صرفاً جهت لاغری سریع و خروج از توقف وزن (استپ وزنی) در یک برنامه کاهش وزن و درمان چاقی مورد استفاده قرار میگیرد، اما باید بدانیم که این رژیم بر خلاف رژیمهای مد روز، یک رژیم کاملاً تخصصی و علمی است. این رژیم هماکنون در درمان بسیاری از بیماریها مانند صرع، دیابت نوع ۲، برخی از انواع سرطان و بیماریهای عصبی و غیره بهطور گستردهای به کار میرود و تحقیقات بسیاری در سطح جهان روی سازوکارها و کاربردهای جدید آن در حال انجام است.
تجویز رژیم آنلاین کتوژنیک توسط متخصص تغذیه در یک نگاه
بنده نیز (دکتر روشن ضمیر، متخصص تغذیه و رژیمدرمانی) مقالات زیادی را بر اساس همین تحقیقات بهروز و منابع معتبر علمی در این وبسایت (آردایت) نگاشتهام. اما نکته اساسی در خصوص این رژیم این است که اگر درست و اصولی تنظیم نشود، علاوه بر اینکه ممکن است اثرات مطلوبی در سلامتی یا کاهش وزن نداشته باشد، بلکه میتواند عوارض متعدد و جدی را نیز به همراه داشته باشد؛ عوارضی که اکثر افرادی که این رژیم را بهصورت سرخود یا از افراد غیرمتخصص دریافت کردهاند، متأسفانه با آنها آشنا هستند.
در حقیقت، رژیم کتوژنیک فقط شامل یک سری باید و نبایدها، رعایت یک هرم غذایی کلی و مصرف صرف مکملها نیست. بلکه همانطور که پیشتر عنوان شد، این رژیم یک برنامه تخصصی است که حتماً باید توسط متخصص مجاز این امر تجویز شود و فرد در طول دوره درمان بهطور پیوسته تحت نظر و پایش باشد. اما متأسفانه در فضای مجازی این رژیم را در حد همین توصیههای کلیشهای و دستورات آشپزی ساده معرفی میکنند.
با گسترش فضای مجازی و شبکههای اجتماعی، عدهای با تبلیغات فراوان، اقدام به تجویز و فروش این رژیم کردهاند. اما متأسفانه با بررسیهای انجامشده، عمده این افراد، غیرمتخصص هستند که تنها با کپیبرداری از چند نمونه رژیم یا وبسایتهای خارجی، اقدام به فروش آنها به مردم میکنند. واقعاً چند متخصص تغذیه متبحر و دارای مجوز رسمی برای اجرای رژیم کتوژنیک در ایران فعالیت میکنند؟
نمونههایی از رژیمهای کتوژنیک برای بنده ارسال شده است که با مبالغ حتی زیادی به افراد فروخته شدهاند، اما تنها یک فایل PDF حاوی یک لیست غذایی بسیار عمومی بوده است؛ یعنی حتی در سربرگ رژیم نام و مشخصات فردی شخص نیز ذکر نشده است و در واقع یک فایل واحد را به همه فروختهاند.
همه این موارد و نکاتی که در ادامه ذکر میکنم، باعث شده تا بنده بهعنوان متخصص و فردی که این کار، حرفه و تخصص اصلیام است و مجوز قانونی نیز دارم، در فضای مجازی و اینترنت ورود کنم و اقدام به تجویز رژیم کتوژنیک تخصصی و فردی نمایم.

رژیم کتوژنیک توسط متخصص تغذیه
رژیم کتوژنیک توسط متخصص تغذیه
بهترین دکتر رژیم کتوژنیک چه مشخصاتی باید داشته باشد؟
بهترین دکتر برای رژیم کتوژنیک بایستی این خصوصیات کلیدی را داشته باشد:
- دانش و تخصص کافی در این زمینه و بهروز بودن با آخرین مقالات علمی.
- مجوزهای قانونی و علمی لازم برای فعالیت در حوزه تغذیه و رژیمدرمانی.
- پشتیبانی مداوم از افراد و پاسخگویی سریع به سؤالات و مشکلات احتمالی.
- انعطافپذیری در خصوص تغییر برنامه بر اساس نتایج آزمایشها، واکنش بدن و شرایط زندگی فرد.
- توانایی تجویز مکمل و دارو و مهمتر از آن، تفسیر دقیق آزمایشات بیوشیمیایی فرد.
این موارد فقط سرفصلها و خلاصه مشخصات یک دکتر رژیم کتوژنیک خوب بود. بگذریم که در حال حاضر بسیاری از افراد بدون داشتن تخصص لازم، فقط اسم خود را دکتر و مشاور تغذیه گذاشتهاند.
در این سایت (آردایت) با مدیریت مستقیم بنده، بارها پیامهایی از کسانی که مورد سوءاستفاده این افراد شیاد قرار گرفتهاند، دریافت کردهام. لذا تصمیم گرفتهام بیشتر در این خصوص در این مقاله، صحبت کنم. با یک گشت ساده در اینستاگرام متوجه میشویم که چقدر از این صفحات فروش یا تبلیغ رژیم کتوژنیک وجود دارد که اصلاً مشخص نیست توسط چه شخص یا اشخاصی و با چه صلاحیتی اداره میشود.
کسانی که رژیمهای غیر اصولی کتوژنیک از افراد غیرمتخصص گرفتهاند، چه میگویند؟
عمده پیامهایی که سایت آردایت در خصوص پیامدهای این رژیمهای کتوژنیک که توسط افراد غیرمتخصص و بیشتر مربیان باشگاهها دریافت میکند و خواستار راهنمایی و کمک هستند، این است که “من از فلان فرد رژیم کتوژنیک دریافت کردهام، مدتی هم خوب بود اما…”:
- بعد از مدتی دچار ریزش موی شدید شدهام؛ (عمدتاً ناشی از کمبود درشتمغذیها و ریزمغذیها)
- دچار ضعف و بیحالی مزمن شدهام، بهطوریکه ادامه آن مقدور نبوده؛ (ناشی از عدم تنظیم صحیح کالری و الکترولیتها)
- قادر به ورزش و انجام امورات ساده زندگی نیستم و انرژی کافی ندارم؛
- مرا مجبور کردهاند تا از محصولات و مکملهای گرانقیمت خودشان خرید کنم و من خیلی ضرر مالی کردهام؛
- روند کاهش وزن من ثابت شده و متوقف گشته است (استپ وزنی کتو)؛
- در خصوص تثبیت وزن و برگشت ایمن به رژیم عادی، یا جواب درستی نداشتهاند یا یک سری توصیههای کلی دادهاند و وزن من دوباره به وزن قبل برگشته است؛
- اطلاعات تغذیهای و پزشکی درستی نداشتهاند و مشخص بوده که تحصیلات رسمی در حوزه علوم پزشکی یا تغذیه ندارند؛
- بعد از مدتی آزمایش دادهام و متوجه شدهام چربی خونم (کلسترول LDL و تری گلیسیرید) بهشدت بالا رفته است؛
- و مواردی از این قبیل…
وقتی یک رژیم بهصورت یکسان و بدون توجه به شرایط فردی به همه فروخته میشود، آنهم بدون دانش و تخصص کافی، این نتایج نامطلوب نیز مشخص و قابل پیشبینی است. بهویژه در مورد رژیم کتوژنیک که یک رژیم کاملاً تخصصی است و باید تحت نظر متخصص، همراه با چکآپ مرتب آزمایشگاهی ارائه شود؛ حتی همه متخصصین تغذیه نیز تبحر کافی در اجرای صحیح و ایمن آن ندارند.
برای تهیه هر رژیمی، نکات ظریف و مهم زیادی وجود دارد که تنها در دروس دانشگاهی رشته تغذیه و رژیمدرمانی در طول چندین سال تحصیل تخصصی، تدریس میشود. این دروس و مفاهیم پیچیده در هیچ رشته دیگری (مثلاً فیزیولوژی محض، تربیتبدنی، زیستشناسی عمومی و حتی هیچکدام از سایر رشتههای علوم پزشکی) تدریس نمیشود و هیچ دوره کوتاهمدت چندساعته یا چند روزه هرگز جای تحصیل عمیق در دانشگاه در رشته تغذیه را نمیگیرد.
اما بعضی از مراجعین توقع دارند با مطالعه چند مقاله آنهم از طریق جستوجوهای ساده گوگل و چند صفحه مجازی، یک رژیم کاملاً اصولی و استاندارد دریافت کنند!
ذکر یک مثال زنده
در اینجا جهت روشن شدن موضوع و برای آشنایی بیشتر با روش کار تخصصی، اقدامات انجامشده برای خانم س. که از رژیمهای کتوژنیک غیراصولی استفاده میکردند را بیان میکنم.
ایشان هنگام درخواست رژیم از سایت، باوجود اینکه یک ماه هم رژیم کتوژنیک غیرتخصصی داشتند، هیچ تغییری در وزن خود مشاهده نکرده بودند.
در قدم اول، رژیم قبلی ایشان به دقت آنالیز شد و متوجه شدم که دریافت کالری، درشتمغذیها (نسبتهای کربوهیدرات، پروتئین و چربی)، ویتامینها و مواد معدنی رژیم قبلی کاملاً نادرست و نامتعادل بوده است.
در حقیقت، این نکته بسیار مهمی است که افرادی که سررشتهای از علم تغذیه ندارند، قادر به محاسبه و تجویز رژیمی که این مقادیر در آن درست تنظیم شده باشد و بهگونهای باشد که فرد به کتوزیس واقعی برسد و دچار عوارض نشود، نیستند.
مثلاً در مورد رژیم کتوژنیک غیرتخصصی، این افراد فقط تقریباً تمام کربوهیدراتها را حذف میکنند و یک هرم غذایی کلی و یک سری باید و نبایدها ارائه میدهند؛ بدون آنکه اصلاً بدانند این رژیم دقیقاً چقدر کالری، پروتئین، کربوهیدرات و چربی برای شرایط بدنی منحصربهفرد آن فرد خاص دارد.
از ایشان خواسته شد که مجموعه کاملی از آزمایشات خون را انجام دهند. با بررسی تمام مشخصات فردی (سن، جنس، سطح فعالیت، سوابق بیماری) و نتایج آزمایشات، یک رژیم کتوژنیک مناسب و دقیق تهیه شد و مکملهای مورد نیازشان بر اساس کمبودهای مشاهدهشده در آزمایشها تجویز گردید.
انجام مرتب آزمایش و پیگیری مداوم در طول رژیم کتوژنیک کمک میکند تا افراد کمتر دچار عوارض جدی شوند و در صورت بروز هرگونه تغییر در شاخصهای سلامتی (مانند چربی خون یا عملکرد کلیه و کبد)، سریعاً رژیم تعدیل شود. در مورد ایشان نیز، پس از اجرای این رژیم تخصصی، کاهش وزن از همان ابتدا و بدون هیچ مشکل و عارضهای شروع شد.
