آدنوکارسینوم ریه چیست؟

نکات کلیدی

آدنوکارسینوم ریه شایع‌ترین نوع سرطان ریه در افراد غیرسیگاری است و به‌ویژه زنان جوان را بیشتر تحت‌تأثیر قرار می‌دهد.
قرار گرفتن در معرض رادون، دود دست‌دوم سیگار و برخی جهش‌های ژنتیکی می‌تواند خطر ابتلا به آدنوکارسینوم ریه را افزایش دهد.
علائم اولیه آدنوکارسینوم ریه اغلب نادیده گرفته می‌شوند، بنابراین تشخیص زودهنگام برای نتایج بهتر درمانی حیاتی است.

آدنوکارسینوم ریه نوعی از سرطان ریه سلول غیرکوچک (NSCLC) است که شایع‌ترین نوع سرطان ریه محسوب می‌شود. NSCLC ها ۸۰٪ از بدخیمی‌های ریه را تشکیل می‌دهند و تقریباً ۵۰٪ از آن‌ها آدنوکارسینوم هستند. امروزه آدنوکارسینوم شایع‌ترین نوع سرطان ریه در زنان، آسیایی‌ها و افراد زیر ۴۵ سال است و حتی می‌تواند غیرسیگاری‌هایی که هرگز یک نخ سیگار هم نکشیده‌اند را مبتلا کند.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

در حالی که میزان آدنوکارسینوم در مردان کاهش یافته و در زنان به ثبات رسیده، آمار همچنان در زنان جوان غیرسیگاری رو به افزایش است—و پژوهشگران هنوز به‌طور کامل دلیل آن را نمی‌دانند. باور عمومی این است که ژنتیک، دود دست‌دوم و تماس با رادون خانگی عوامل مؤثر هستند. متأسفانه تحقیقات در این زمینه کافی نیست، احتمالاً به این دلیل که سرطان ریه هنوز عمدتاً «بیماری سیگاری‌ها» تلقی می‌شود.

verywellhealth

علائم آدنوکارسینوم ریه

آدنوکارسینوم‌های ریه معمولاً در بافت‌های نزدیک به بخش‌های بیرونی ریه شروع می‌شوند و ممکن است مدت زیادی بدون علامت باقی بمانند. وقتی علائم ظاهر می‌شوند، معمولاً کمتر واضح از انواع دیگر سرطان ریه هستند و اغلب فقط در مراحل پیشرفته‌تر بیماری با سرفه مزمن و خلط خونی بروز می‌کنند.

به همین دلیل، برخی علائم اولیه عمومی‌تر مانند خستگی، تنگی نفس خفیف یا درد در پشت فوقانی و قفسه سینه ممکن است نادیده گرفته شوند یا به علل دیگری نسبت داده شوند. در نتیجه، تشخیص‌ها اغلب با تأخیر انجام می‌شود، به‌ویژه در جوانان و غیرسیگاری‌هایی که هرگز احتمال سرطان را مطرح نمی‌کنند.

علل

مانند همه سرطان‌ها، علت آدنوکارسینوم ریه به‌طور کامل ناشناخته باقی مانده است. تحقیقات نشان می‌دهد عوامل ژنتیکی، محیطی و سبک زندگی در بروز، خطر و شدت بیماری نقش دارند.

ژنتیک

به‌عنوان یکی از سه زیرگروه NSCLC، آدنوکارسینوم ریه با جهش‌های ژنتیکی خاصی مرتبط است که فرد را مستعد بیماری می‌کند.

یکی از مهم‌ترین آن‌ها جهش در ژن EGFR (گیرنده فاکتور رشد اپیدرمی) است که دستور ساخت پروتئین‌های ساختاری و تنظیم سرعت این فرآیند را به بدن می‌دهد. دست‌کم ۱۰ جهش شناخته‌شده می‌توانند بر این ژن اثر بگذارند و موجب تکثیر غیرعادی سلول‌ها شوند.
جهش‌های EGFR معمولاً با آدنوکارسینوم‌های با درجه پایین تا متوسط و کمتر تهاجمی مرتبط هستند.
جهش‌های دیگر شامل ژن KRAS هستند که رشد، بلوغ و مرگ سلولی را تنظیم می‌کند. این جهش‌ها در ۲۰٪ تا ۴۰٪ موارد آدنوکارسینوم ریه دیده می‌شوند.

افرادی که تومورشان جهش KRAS دارد معمولاً پیش‌آگهی بدتری دارند. حتی اگر سرطان در ابتدا به شیمی‌درمانی پاسخ دهد، تقریباً همیشه بازمی‌گردد.

برخی جهش‌های مرتبط با آدنوکارسینوم ممکن است از والدین به فرزندان منتقل شوند. یک مرور در سال ۲۰۱۷ نشان داد داشتن پدر یا خواهر/برادر مبتلا به سرطان ریه خطر ابتلا را ۵۰٪ بیشتر می‌کند. سایر جهش‌ها ممکن است به‌طور خودبه‌خودی رخ دهند که علت آن هنوز ناشناخته است.

نگرانی‌های سلامتی و سبک زندگی

ژنتیک تنها بخشی از خطر است. عوامل دیگر، به‌ویژه سیگار کشیدن، نقش بزرگی دارند.

طبق مطالعه طولانی‌مدت پرستاران، افرادی که ۳۰ تا ۴۰ سال سیگار کشیده‌اند بیش از دو برابر بیشتر از افراد غیرسیگاری دچار آدنوکارسینوم ریه می‌شوند. اگر بیش از ۴۰ سال سیگار کشیده باشند، این خطر دو برابر دیگر افزایش می‌یابد.
قرار گرفتن در معرض دود دست‌دوم نیز خطر را بیشتر می‌کند.

سایر عوامل خطر:

آلودگی هوا (دوده، دود اگزوز)
قرار گرفتن در معرض رادون خانگی
مواجهه شغلی با مواد سرطان‌زا مانند آزبست یا آرسنیک
سابقه بیماری ریه مانند COPD یا سل شدید

این عوامل غیرسیگاری توضیح می‌دهند چرا ۲۰٪ از سرطان‌های ریه در افرادی رخ می‌دهد که هرگز سیگار نکشیده‌اند.

تشخیص

سرطان ریه اغلب ابتدا زمانی کشف می‌شود که در تصویربرداری اشعه ایکس ناهنجاری‌هایی به شکل سایه مبهم دیده می‌شود. هرچند نگران‌کننده است، این یافته فرصتی برای تشخیص زودهنگام فراهم می‌کند.

اما در ۲۵٪ از موارد، عکس قفسه سینه هیچ ناهنجاری نشان نمی‌دهد. در این شرایط روش‌های دقیق‌تر به کار می‌روند، مانند:

سی‌تی اسکن (CT scan): قادر به شناسایی ناهنجاری‌های بسیار کوچک‌تر از اشعه ایکس است.
ام‌آرآی (MRI): با استفاده از میدان‌های مغناطیسی تصویر می‌سازد.
برونکوسکوپی: وارد کردن لوله انعطاف‌پذیر از راه گلو برای مشاهده مجاری هوایی بزرگ ریه.
PET scan: نمایش نواحی با فعالیت متابولیکی بالا مانند سلول‌های سرطانی.

آزمایش سیتولوژی خلط (بررسی نمونه خلط) نیز ممکن است استفاده شود، اما برای تشخیص سرطان‌های اولیه کمتر مفید است.

در بسیاری موارد برای تأیید، نمونه بافت ریه برداشته می‌شود. همچنین آزمایش جدیدی به نام بیوپسی مایع می‌تواند برخی جهش‌های ژنتیکی خاص مثل EGFR را در خون شناسایی کند.

پروفایل ژنتیکی

یکی از پیشرفت‌های مهم در سرطان‌شناسی، تست ژنتیکی سلول‌های سرطانی برای انتخاب درمان‌های هدفمند است.

راهنماهای کنونی توصیه می‌کنند تمام بیماران با آدنوکارسینوم پیشرفته ریه آزمایش PD-L1 IHC انجام دهند. این تست کمک می‌کند احتمال پاسخ‌دهی به برخی داروهای ایمنی‌درمانی مشخص شود.

البته آزمایش PD-L1 کامل نیست و نمی‌تواند دقیقاً پیش‌بینی کند چه کسی پاسخ خواهد داد. تست‌های دیگر مانند بار جهشی تومور نیز می‌توانند در شناسایی بیماران مناسب برای درمان‌های هدفمند کمک کنند.

بررسی نتایج مولکولی و PD-L1 یکی از مهم‌ترین گام‌ها در ابتدای تشخیص است. درمان‌های خاصی برای جهش‌های EGFR و سایر جهش‌های درمان‌پذیر (مانند BRAF، ALK، ROS1، ERBB2 و…) وجود دارند.

مرحله‌بندی سرطان

پس از تأیید تشخیص، مرحله‌بندی انجام می‌شود تا میزان پیشرفت و گسترش سرطان مشخص شود. این کار به تعیین بهترین درمان کمک می‌کند.

مرحله پنهان (occult): سلول‌های سرطانی در خلط دیده می‌شوند ولی تومور در تصویر برداری یافت نمی‌شود.
مرحله ۰: سرطان محدود به لایه پوشاننده مجاری هوایی است و هنوز تهاجمی نشده.

مراحل اصلی:

دسته‌بندی	مراحل متناظر	گزینه‌های درمانی
سرطان ریه در مراحل اولیه	– مرحله ۱: موضعی و بدون گسترش به غدد لنفاوی – مرحله ۲: گسترش به غدد لنفاوی یا پرده ریه	قابل درمان با جراحی
سرطان ریه پیشرفته موضعی	– مرحله ۳A: گسترش به غدد لنفاوی همان سمت بدن اما نه به نقاط دور	جراحی ممکن است؛ شیمی‌درمانی و پرتودرمانی مکمل نیاز است
سرطان ریه پیشرفته	– مرحله ۳B: گسترش به غدد لنفاوی دور یا تهاجم به ساختارهای قفسه سینه – مرحله ۳C: گسترش در سراسر قفسه سینه یا چند تومور جدا در همان ریه با گسترش به غدد لنفاوی – مرحله ۴: گسترش به ریه دیگر، اندام‌های دیگر یا مایعات اطراف ریه/قلب	غیرقابل جراحی، درمان‌های غیرجراحی بهترین انتخاب هستند

درمان

بسته به مرحله بیماری، درمان می‌تواند شامل یک روش یا ترکیبی باشد:

جراحی: در مراحل اولیه به‌تنهایی یا همراه شیمی‌درمانی/پرتودرمانی انجام می‌شود و بهترین شانس درمان است.
شیمی‌درمانی: به‌تنهایی، همراه با پرتو یا قبل/بعد از جراحی.
درمان‌های هدفمند: حمله به جهش‌های خاص ژنتیکی با داروهایی مانند:
Tarceva (ارلوتینیب)، Iressa (گفیتینیب)، Gilotrif (افاتینیب)، Xalkori (کریزوتینیب)، Zykadia (سرتینیب)، Alecensa (الکتینیب)، Tagrisso (اوسیمرتینیب)، Rybrevant (آمیوانتاماب) و Lumakras (سوتوراسیب).
پرتودرمانی: برای درمان یا کنترل علائم، به‌ویژه در متاستازها. روش‌های هدفمندتر مانند SBRT یا پرتودرمانی پروتونی برای تومورهای کوچک یا متاستازهای محدود استفاده می‌شوند.
ایمنی‌درمانی: داروهایی مانند Opdivo (نیولوماب)، Keytruda (پمبرولیزوماب)، Tecentriq (آتزولیزوماب)، Imfinzi (دوروالوماب) برای مراحل ۳ و ۴. گزینه دیگر Imjudo (ترملیموماب) همراه با Imfinzi و شیمی‌درمانی پلاتین‌پایه.

عوارض درمان‌های هدفمند معمولاً خفیف‌تر از شیمی‌درمانی است. کارآزمایی‌های بالینی برای شناسایی جهش‌های جدید و درمان‌های نو در حال انجام است و این حوزه به سرعت در حال پیشرفت است.

شرکت در کارآزمایی‌های بالینی امیدبخش است، به‌ویژه برای بیمارانی که درمان‌های تأییدشده شکست خورده یا عوارض شدید دارند. امروزه بسیاری از بیماران با سرطان ریه مرحله ۴ به‌دلیل همین آزمایش‌ها زنده هستند.

در نهایت، بسیاری از پزشکان توصیه می‌کنند بیماران نظر دوم از متخصص دیگر یا مراکز تحقیقاتی معتبر (NCI) بگیرند تا از جدیدترین درمان‌ها بهره‌مند شوند و تصمیم آگاهانه‌تری بگیرند.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: