تحقیقات نشان داده‌اند که قرار گرفتن در معرض سطح بالایی از آلودگی هوا ممکن است خطر ابتلا به زوال عقل را افزایش دهد.
این موضوع هنوز به طور کامل شناخته نشده است که چگونه آلودگی هوا باعث بروز این بیماری می‌شود، اما دانشمندان ذرات معلق ریز (PM)، به ویژه PM2.5 را به عنوان عامل اصلی اثرات منفی سلامتی معرفی کرده‌اند.
این ذرات ریز بسیار کوچک هستند و از منابعی مانند دود و دوده ناشی می‌شوند که می‌توانند به عمق ریه‌ها و جریان خون نفوذ کنند.
مطالعات مؤسسه ملی بهداشت آمریکا گزارش می‌دهند که این ذرات حتی ممکن است وارد مغز شوند و باعث آسیب مستقیم به بافت مغزی و بروز علائم زوال عقل شوند.
هرچند، برای تأیید علت دقیق این رابطه، تحقیقات بیشتری هنوز لازم است.
عوامل خطر شایع برای زوال عقل
بیماری آلزایمر اصلی‌ترین علت زوال عقل است و تا ۷۰٪ موارد زوال عقل در سراسر جهان به این بیماری نسبت داده می‌شود.
این بیماری یک وضعیت پیشرونده است، یعنی با گذشت زمان شدت آن افزایش می‌یابد و علائمش بیشتر می‌شود.
هنوز مشخص نیست که آیا آلودگی هوا به طور خاص خطر ابتلا به بیماری آلزایمر، نوعی دیگر از زوال عقل یا تمام انواع زوال عقل را افزایش می‌دهد یا خیر.
برای پاسخ دقیق‌تر، به تحقیقات گسترده‌تر و جامع‌تر نیاز است.
دیگر عوامل خطر زوال عقل
علاوه بر آلودگی هوا، عوامل دیگری نیز خطر ابتلا به زوال عقل را افزایش می‌دهند.
از جمله این عوامل می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
فشار خون بالا که باعث آسیب به عروق مغزی و کاهش جریان خون مغزی می‌شود و در نتیجه عملکرد شناختی را مختل می‌کند.
دیابت که باعث مشکلات متابولیکی می‌شود و در نهایت می‌تواند به اختلالات عصبی و کاهش توانایی‌های شناختی منجر شود.
سیگار کشیدن که مواد سمی وارد بدن می‌کند و می‌تواند باعث التهاب و آسیب عصبی شود.
مصرف مکرر و بیش از حد الکل که به مرور به مغز آسیب می‌رساند و فرآیندهای شناختی را مختل می‌کند.
اضافه وزن یا چاقی که با التهاب مزمن و اختلالات متابولیک مرتبط است و ممکن است منجر به تخریب سلول‌های مغزی شود.
سن ۶۵ سال یا بالاتر که یکی از قوی‌ترین عوامل خطر محسوب می‌شود؛ زیرا فرآیندهای طبیعی پیری نیز بر عملکرد مغز اثر می‌گذارند.
نداشتن سبک زندگی فعال که باعث کاهش گردش خون مغزی و ضعف ساختارهای عصبی می‌شود.
وجود افسردگی که به دلیل تغییرات شیمیایی و هورمونی در مغز، می‌تواند روند زوال عقل را تسریع کند.
در طول زمان، تخریب سلول‌های عصبی در مغز موجب کاهش عملکرد مغزی می‌شود که این امر منجر به بروز علائم زوال عقل مانند از دست دادن حافظه، دشواری در تمرکز و مشکلات تفکر می‌گردد.
آیا می‌توان از زوال عقل پیشگیری کرد؟
هیچ روش قطعی و تضمینی برای پیشگیری از زوال عقل وجود ندارد.
با این حال، برخی از اقدامات سبک زندگی می‌توانند خطر ابتلا به این بیماری را کاهش دهند یا روند پیشرفت آن را به تأخیر بیندازند.
توصیه‌های مفید برای کاهش خطر زوال عقل
فعال ماندن و انجام ورزش منظم. مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها توصیه می‌کنند حداقل ۱۵۰ دقیقه فعالیت بدنی در هفته انجام شود که این موضوع باعث تقویت عملکرد مغز و افزایش جریان خون به آن می‌شود.
کنترل بیماری‌های مزمن مانند فشار خون بالا و دیابت می‌تواند به پیشگیری یا تأخیر در بروز زوال عقل کمک کند.
محدود کردن یا اجتناب از مصرف الکل و سیگار باعث کاهش خطر آسیب‌های مغزی و فشار خون بالا می‌شود که هر دو عامل در بروز زوال عقل نقش دارند.
چگونه از خود در برابر آلودگی هوای محیط محافظت کنیم؟
اگر در مناطقی زندگی یا کار می‌کنید که هوا آلوده است، می‌توانید با چند روش ساده از خود محافظت کنید.
استفاده از ماسک‌هایی که دهان و بینی را به طور کامل می‌پوشانند، می‌تواند ورود ذرات ریز مضر به دستگاه تنفسی را کاهش دهد.
کاهش زمان حضور در فضای باز، به ویژه در نزدیکی منابع آلودگی هوا، باعث کاهش مواجهه با ذرات مضر می‌شود.
استفاده از فیلترهای هوای مناسب در محیط خانه می‌تواند کیفیت هوای داخل را بهبود بخشیده و از ورود آلودگی‌ها جلوگیری کند.
رعایت این نکات می‌تواند به طور قابل توجهی خطر اثرات منفی آلودگی هوا بر سلامت مغز را کاهش دهد و به حفظ عملکرد شناختی کمک کند.
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.
اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
