آنچه باید درباره اونیکولیزیس (جداشدگی ناخن) بدانید

اونیکولیزیس حالتی است که طی آن ناخن دست یا پا از بستر زیرین خود جدا می‌شود. این وضعیت نسبتاً شایع است، به‌ویژه در صورت بروز آسیب به ناخن، عفونت، تماس با مواد شیمیایی قوی یا رطوبت زیاد، و نیز بیماری‌های پوستی خاص مانند پسوریازیس.¹

زمانی که ناخن جدا شود، امکان اتصال مجدد آن به پوست وجود ندارد. با این حال، مراقبت صحیح از ناخن، محافظت از آن و درمان علت زمینه‌ای می‌تواند به رشد مجدد ناخن جدید و سالم کمک کند.²

انواع اونیکولیزیس

تجربه و شکل ظاهری اونیکولیزیس ممکن است بسته به محل شروع جدا شدن ناخن از بستر متفاوت باشد. آگاهی از انواع این عارضه به تشخیص دقیق‌تر و انتخاب درمان مؤثر کمک می‌کند.³

اونیکولیزیس دیستال: شایع‌ترین نوع اونیکولیزیس است که جدا شدن ناخن از نوک آن آغاز می‌شود (همان قسمتی که کوتاه می‌کنیم) و به‌تدریج به سمت کوتیکول پیش می‌رود. در این حالت معمولاً ناحیه‌ای سفید یا تغییر رنگ‌داده در لبه آزاد ناخن دیده می‌شود که به‌سمت داخل گسترش می‌یابد و شکاف میان ناخن و پوست را نمایان می‌سازد.
اونیکولیزیس لترال: در این نوع، جداشدگی از یک یا هر دو طرف ناخن آغاز می‌شود و ممکن است به عرض ناخن گسترش پیدا کند. این نوع گاهی در اثر فشار یا اصطکاک جانبی بر بستر ناخن به‌وجود می‌آید.
اونیکولیزیس پروگزیمال: این حالت که نادرتر است، جدا شدن ناخن را از نزدیکی کوتیکول یا لونولا (نیم‌دایره کم‌رنگ پایین ناخن) آغاز می‌کند و به‌سمت نوک ناخن پیشروی می‌کند. این نوع ظاهری نگران‌کننده‌تر دارد زیرا از ناحیه‌ای شروع می‌شود که معمولاً محکم‌ترین اتصال را دارد.

آنچه باید درباره اونیکولیزیس (جداشدگی ناخن) بدانید

Fabian Montano / Getty Images

علائم جداشدگی ناخن

مرز موج‌دار میان قسمت صورتی و سفید ناخن
وجود ذرات یا آلودگی زیر ناخن جداشده
فرورفتگی‌ها یا چاله‌های سطح ناخن
تغییر رنگ ناخن
جدایی واضح ناخن از پوست زیرین
ضخیم شدن، شکنندگی و کاهش درخشش ناخن

اونیکولیزیس معمولاً دردناک نیست، اما علت زمینه‌ای آن می‌تواند موجب ناراحتی شود. در موارد مزمن، این وضعیت ممکن است منجر به رشد ناصاف ناخن، فرو رفتن ناخن در گوشت، یا بروز عفونت گردد.²

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

علت‌های بروز اونیکولیزیس

اونیکولیزیس زمانی رخ می‌دهد که اتصال میان ناخن و پوست زیرین قطع می‌شود. گاهی علت مشخصی ندارد (ایدیوپاتیک)، اما در سایر موارد می‌تواند ناشی از مشکلات موضعی یا سیستمیک بدن باشد.⁴¹

علت‌های مربوط به ناخن و پوست اطراف آن

نمونه‌هایی از عواملی که مستقیماً بر ناخن یا پوست اطراف آن تأثیر می‌گذارند شامل موارد زیر هستند:¹

عفونت‌های باکتریایی
تماس با مواد شیمیایی (مانند پاک‌کننده‌ها یا مواد آرایشی ناخن)
مانیکور مکرر
عفونت‌های قارچی مانند اونیکومایکوزیس
رشد غیرطبیعی یا توده در ناحیه ناخن
قرار گرفتن طولانی در معرض آب
آسیب فیزیکی مانند برخورد یا فشار
پوشیدن کفش‌های تنگ

علت‌های سیستمیک یا بدنی

برخی بیماری‌ها کل بدن را درگیر کرده و می‌توانند منجر به اونیکولیزیس شوند. این موارد کمتر شایع‌اند اما همچنان باید در نظر گرفته شوند.³¹

بیماری تیروئید³
کم‌خونی یا فقر آهن⁴
پسوریازیس یا آرتریت پسوریاتیک
واکنش‌های دارویی، از جمله شیمی‌درمانی یا داروهای حساس‌کننده به نور مانند تتراسایکلین³⁴
کمبود نیاسین (ویتامین B3)

عوامل خطر

برخی عوامل ممکن است احتمال ابتلا به اونیکولیزیس را افزایش دهند. شناخت این عوامل می‌تواند در پیشگیری نقش کلیدی ایفا کند.¹

بسته به علت بروز، ممکن است تغییرات را در چند ناخن یا فقط یک ناخن مشاهده کنید. تشخیص صحیح علائم می‌تواند در کشف بیماری زمینه‌ای بسیار کمک‌کننده باشد.²³

تماس مکرر با مواد شیمیایی یا آب
ناخن‌های بلند
فعالیت‌های ورزشی
جنس مؤنث
بارداری³
ضعف سیستم ایمنی

تشخیص

برای تشخیص، پزشک شما ابتدا ناخن‌هایتان را از نظر علائم جداشدگی، ضخامت، پوسته‌پوسته شدن یا تغییر رنگ بررسی می‌کند. اطلاعاتی که در مورد سلامت عمومی، داروها، آسیب‌ها و حساسیت‌ها ارائه می‌دهید، در تشخیص بسیار مؤثر هستند.

تعداد ناخن‌های درگیر و رنگ آن‌ها اطلاعات مهمی به پزشک می‌دهد. به‌عنوان مثال، اگر فقط یک ناخن آسیب دیده باشد، ممکن است دلیل آن ضربه باشد، در حالی که درگیری چند ناخن می‌تواند نشان‌دهنده عفونت یا بیماری پوستی باشد. ناخن‌های سبز اغلب ناشی از عفونت باکتریایی هستند، در حالی که ناخن‌های سفید ممکن است نشان‌دهنده عفونت قارچی باشند.⁴

آزمایش‌های تشخیصی ممکن

پزشک ممکن است برای تعیین یا رد علت زمینه‌ای از روش‌های زیر استفاده کند:⁵

آزمایش خون: بررسی وضعیت کلی سلامت بدن
کشت قارچ یا باکتری: پرورش نمونه ناخن برای شناسایی عوامل عفونت
درموسکوپی: بررسی دقیق ناخن با ابزار بزرگ‌نمایی
بررسی میکروسکوپی: مشاهده برش‌های ناخن زیر میکروسکوپ برای تشخیص قارچ یا باکتری
آزمایش پتاسیم هیدروکسید (KOH): ترکیب زباله‌های ناخنی با KOH و مشاهده زیر میکروسکوپ برای یافتن قارچ

سیستم درجه‌بندی اونیکولیزیس

اونیکولیزیس به پنج مرحله یا درجه تقسیم می‌شود که میزان جدا شدن صفحه ناخن را مشخص می‌کند:³

جداشدگی ناخن به‌اندازه ۱ تا ۲ میلی‌متر از نوک
جدا شدن یک‌سوم ناخن
جدا شدن نیمی تا دوسوم ناخن
جداشدگی کامل از قاعده تا نوک
ناپدید شدن بستر ناخن، ضخیم شدن پوست زیر و ایجاد الگوی شبیه اثر انگشت

درمان اونیکولیزیس

اهداف اصلی درمان شامل کاهش ناراحتی، جلوگیری از پیشرفت جداشدگی و کمک به رشد سالم ناخن جدید است.²

مراقبت خانگی از ناخن

با انجام اقدامات زیر در خانه می‌توانید به روند بهبودی کمک کنید:¹

از تمیز کردن شدید زیر ناخن بپرهیزید.
ناخن‌ها را نجوید، نکنید یا زیر آن‌ها را نکاوید.
پس از شستن، دستان خود را کاملاً خشک کنید.
هر چند هفته، بخش شل‌شده ناخن را به‌تدریج کوتاه کنید.
هنگام شستن ظرف یا نظافت، دستکش بپوشید.

مراقبت حرفه‌ای از ناخن

در موارد متوسط تا شدید، ممکن است پزشک مانند پودیاتریست یا متخصص پوست نیاز به برداشت و تمیز کردن ناخن آسیب‌دیده داشته باشد.² همچنین ممکن است مراجعات منظم برای اصلاح و شکل‌دهی ناخن تجویز شود.

پزشک می‌تواند تکنیک‌های بستن (تیپینگ) یا بریس‌های مخصوص انگشت یا پا را برای اصلاح جهت رشد ناخن آموزش دهد.²

درمان‌های موضعی

پزشک ممکن است داروهای موضعی مانند کرم، ژل یا مایع برای استفاده روی ناخن تجویز کند.¹

محلول اسید استیک: سرکه رقیق‌شده برای عفونت‌های قارچی و باکتریایی
لوسیون سیکلوتیروکس: درمان عفونت‌های مخمری
کرم‌ها و ژل‌های امولسیون: مرطوب‌کننده و محافظ پوست و ناخن
کرم Onygen: حاوی روغن نبق دریایی و آووکادو برای سلامت ناخن²
محلول تیمول: برای خشک‌کردن ناخن بعد از تماس با آب⁴
محلول هیپوکلریت سدیم: سفیدکننده رقیق‌شده برای جلوگیری از عفونت
رتینوئیدهای موضعی: مشتقات ویتامین A برای بهبود چسبندگی ناخن
پماد Prograf (تاکرولیموس): درمان پسوریازیس⁶
ویتامین E و روغن‌های طبیعی مانند لیمو، پونه و درخت چای: پشتیبانی از سلامت ناخن و درمان قارچ⁷

داروهای خوراکی

ممکن است داروهای خوراکی برای درمان مشکلات زمینه‌ای مانند پسوریازیس یا بیماری تیروئید تجویز شود.⁶ مکمل‌های ویتامین B یا آهن و داروهای ضدقارچ مانند Diflucan (فلوکونازول) نیز ممکن است لازم باشند.¹

جراحی

در موارد شدید، پزشک ممکن است برداشتن جراحی ناخن آسیب‌دیده را توصیه کند. سپس با پیوند پوست یا مواد مصنوعی، بستر ناخن بازسازی می‌شود تا رشد سالم تسهیل گردد.²

پیشگیری از جداشدگی ناخن

برای پیشگیری از اونیکولیزیس می‌توان اقدامات زیر را انجام داد:¹

ملایم رفتار کنید: ناخن‌ها را نجوید، نکنید یا تمیزکاری شدید انجام ندهید.
محافظت از دست‌ها: هنگام کار با مواد شیمیایی یا آب از دستکش استفاده کنید؛ دستکش نخی در زیر دستکش وینیل گزینه مناسبی است.⁶⁴
حفظ سلامت ناخن: ناخن‌ها را منظم کوتاه کنید، از محصولات ملایم استفاده کنید و رطوبت بیش‌ازحد را محدود نمایید.
مراقبت از پا: کفش و جوراب راحت و مناسب بپوشید.
اجتناب از مواد محرک: تماس با آب، مواد شیمیایی و آلرژن‌ها را کاهش دهید.

عوارض

در بیشتر موارد، اونیکولیزیس با رشد ناخن جدید برطرف می‌شود. مدت زمان رشد کامل ناخن دست حدود ۴ تا ۶ ماه و ناخن پا حدود ۸ تا ۱۲ ماه است.²

در صورت درمان‌نشدن به‌موقع، ممکن است عوارضی مانند موارد زیر رخ دهد:²

ناپدید شدن بستر ناخن (DNB)
بزرگ‌شدن چین‌های اطراف ناخن
عفونت‌ها
فرو رفتن ناخن در گوشت
تغییرات دائمی در شکل ناخن
رشد ناصاف و ناموزون

خلاصه‌ای سریع

اونیکولیزیس به جدا شدن ناخن از بستر زیرین گفته می‌شود که می‌تواند به دلایل مختلفی مانند آسیب، عفونت یا بیماری‌های سیستمیک ایجاد شود. هدف درمان، تشویق به رشد سالم ناخن و رفع علت زمینه‌ای است.

برای پیشگیری، ناخن‌ها را تمیز و خشک نگه دارید، از جویدن آن‌ها بپرهیزید و آن‌ها را در برابر آسیب و فشار مانند کفش تنگ محافظت کنید.

سوالات متداول

چه کمبود ویتامینی باعث اونیکولیزیس می‌شود؟
فقر آهن و پلاگر (ناشی از کمبود ویتامین B3) می‌توانند باعث اونیکولیزیس شوند.³⁴ برای افزایش سطح آهن یا B3، با پزشک خود مشورت کنید، به‌ویژه اگر این کمبودها روی سلامت ناخن تأثیر گذاشته‌اند.

تفاوت اونیکولیزیس با اونیکومایکوزیس چیست؟
اونیکولیزیس جداشدگی ناخن از بستر آن است. این حالت یکی از علائم رایج عفونت قارچی ناخن (اونیکومایکوزیس) محسوب می‌شود.⁸

اما قارچ تنها علت اونیکولیزیس نیست؛ آسیب به ناخن یا تماس با مواد شیمیایی و رطوبت، علت‌های رایج‌تری هستند.¹

آیا کوتاه کردن ناخن دچار اونیکولیزیس در خانه بی‌خطر است؟
بله، می‌توان با استفاده از ناخن‌گیر، هر چند هفته بخش جداشده را به‌آرامی کوتاه کرد تا ناخن جدید شروع به رشد کند.¹

اگر این وضعیت ادامه یافت، رنگ ناخن سبز یا سفید شد، یا اطراف آن قرمز، متورم یا دردناک شد، از کوتاه کردن خودسرانه بپرهیزید و به پزشک مراجعه کنید.⁴

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: