آنچه باید درباره بافت اسکار (جای زخم) و درمان آن بدانید

هنگامی که فردی دچار آسیب می‌شود، بدن با ترمیم بافت آسیب‌دیده پاسخ می‌دهد که این فرآیند منجر به ایجاد بافت اسکار یا جای زخم می‌شود. بافت اسکار در واقع مجموعه‌ای از سلول‌ها و کلاژن است که محل آسیب را می‌پوشاند. افراد ممکن است در پوست خود در نتیجه جراحت، جراحی، یا آکنه دچار بافت اسکار شوند. سایر نواحی بدن، مانند ماهیچه قلب پس از حمله قلبی، نیز می‌توانند بافت اسکار ایجاد کنند. درمان‌های متعددی وجود دارد که می‌توانند به کاهش قابل توجه ظاهر جای زخم کمک کنند.

انواع بافت اسکار

بافت اسکار می‌تواند به روش‌های مختلفی ظاهر شود. برخی از انواع اسکار عبارتند از:

اسکار مسطح (Flat Scars): این اسکارها ممکن است در ابتدا کمی برجسته باشند، اما به مرور زمان صاف شده و محو می‌شوند.¹ رنگ اسکار ممکن است به رنگ پوست اطراف یا کمی تیره‌تر یا روشن‌تر شود.
ترک‌های پوستی (Stretch Marks): این اسکارها زمانی رخ می‌دهند که پوست به سرعت رشد می‌کند، مانند دوران بلوغ یا بارداری.² همچنین ممکن است به دلیل برخی شرایط پزشکی، مانند سندرم کوشینگ، ظاهر شوند.
اسکار هیپرتروفیک (Hypertrophic Scar): این اسکارها سفت بوده و از سطح پوست بالاتر قرار می‌گیرند، اما از ناحیه آسیب اصلی فراتر نمی‌روند.³
اسکار آتروفیک (Atrophic Scar): این اسکارها فرورفتگی در پوست ایجاد می‌کنند، نه ناحیه‌ای برجسته.⁴ بسیاری از جای زخم‌های آکنه از نوع آتروفیک هستند و ظاهری حفره‌دار یا ناهموار ایجاد می‌کنند.
کلوئید (Keloid): یک گره برجسته از بافت اسکار سفت و لاستیکی است که بزرگتر از ناحیه آسیب اصلی رشد می‌کند. ممکن است گاهی اوقات ماه‌ها یا سال‌ها بعد ظاهر شوند.
اسکار انقباضی (Contracture Scar): این نوع اسکار معمولاً در بافت‌های آسیب‌دیده در اثر سوختگی رخ می‌دهد.⁵ اسکارهای انقباضی ممکن است به دلیل سفتی یا ضخامت، حرکت ناحیه آسیب‌دیده را مختل کنند.

آنچه باید درباره بافت اسکار (جای زخم) و درمان آن بدانید

علل ایجاد بافت اسکار

معمولاً جای زخم زمانی ایجاد می‌شود که بافت دچار شکستگی می‌شود. برای ترمیم بافت، بدن سلول‌های جدید را به سرعت رشد می‌دهد. این سلول‌ها ممکن است از نظر عملکرد یا ظاهر با بافت قبلی متفاوت باشند که می‌تواند منجر به موارد زیر شود:

تغییر بافت یا رنگ
درد یا ناراحتی
کاهش دامنه حرکتی

اینکه آیا بافت اسکار ایجاد می‌شود یا خیر، به نوع و شدت آسیب بستگی دارد. در پوست، زخم‌ها زمانی ایجاد می‌شوند که آسیب عمیق بوده و لایه‌های داخلی پوست را تحت تأثیر قرار دهد. برخی افراد نیز بیشتر از دیگران مستعد ایجاد برخی انواع اسکار، مانند کلوئید، هستند. این افراد شامل کسانی هستند که سابقه خانوادگی کلوئید دارند یا دارای پوست تیره هستند.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

درمان بافت اسکار

برای اسکارهای کوچک یا جزئی، درمان همیشه ضروری نیست. این اسکارها ممکن است به خودی خود بهبود یافته و محو شوند. درمان‌های مختلفی برای اسکارهایی که باعث ناراحتی یا علائم می‌شوند، در دسترس است. بهترین درمان به نوع اسکار، مدت زمانی که فرد آن را داشته و سن او بستگی دارد. مهم است که پزشکان توضیح دهند که اثربخشی این درمان‌ها محدود است و ممکن است اسکار را به طور کامل از بین نبرند؛ همچنین همه درمان‌ها برای همه افراد مؤثر نیستند.

۱. درمان فشاری (Pressure Therapy)

بانداژهایی که فشار بر روی اسکار اعمال می‌کنند، ممکن است تشکیل اسکار را کاهش دهند یا از آن جلوگیری کنند، به خصوص پس از سوختگی‌ها یا اگر فرد مستعد کلوئید باشد. فرد ممکن است نیاز داشته باشد که برای اثربخشی درمان، این بانداژها را به طور مداوم برای حداکثر ۱ سال استفاده کند. درمان فشاری برای زخم‌ها یا اسکارهای صورت مناسب نیست.

۲. ژل سیلیکون (Silicone Gel)

پس از استفاده از ژل سیلیکون، افراد ممکن است متوجه بهبود در حجم، خاصیت ارتجاعی، رنگ و سفتی اسکارهای هیپرتروفیک و کلوئیدها شوند. برای کسب نتیجه، افراد باید از ورقه‌های ژل سیلیکون به صورت روزانه، اغلب برای چندین ماه استفاده کنند.

۳. عصاره پیاز (Onion Extract)⁶

گاهی اوقات ممکن است پزشک توصیه کند عصاره پیاز به صورت موضعی برای جلوگیری از تشکیل اسکار پس از جراحی یا لیزر درمانی تاتو استفاده شود. با این حال، تحقیقات نشان داده است که ژل عصاره پیاز برتری خاصی نسبت به سایر درمان‌های موضعی اسکار ندارد.

۴. لیزر درمانی (Laser Therapy)

درمان‌های لیزری به طور بالقوه می‌توانند برای چندین نوع اسکار کمک‌کننده باشند. آن‌ها می‌توانند:

قرمزی یا تغییر رنگ را کاهش دهند.
برخی از اسکارهای فرورفته را درمان کنند.
درد، خارش یا تورم را کاهش دهند.⁷
سفتی یا سختی اسکار را کمتر کنند.⁸
از اسکارهای برجسته یا کلوئید جلوگیری کنند.

۵. کورتیکواستروئیدها (Corticosteroids)⁹

پزشکان اغلب از تزریق کورتیکواستروئیدها برای درمان اسکارهای برجسته و کلوئیدها استفاده می‌کنند. این درمان ممکن است اندازه اسکار را ۵۰٪ یا بیشتر کاهش دهد. افراد اغلب به بیش از یک تزریق نیاز دارند. تزریق کورتیکواستروئیدها دارای خطراتی است، از جمله نازک شدن پوست، تغییر در رنگدانه، رگ‌های خونی گشاد شده و زخم. ممکن است اسکار پس از درمان در برخی افراد بازگردد.

۶. کرایوسرجری (Cryosurgery)¹⁰

کرایوسرجری شامل استفاده از نیتروژن مایع برای خنک کردن بافت بدن تا دماهای زیر صفر است. افرادی که اسکارهای بزرگ‌تر یا ضخیم‌تری دارند، ممکن است به چندین جلسه درمانی نیاز داشته باشند. این روش باعث درد می‌شود که باید کمتر از یک دقیقه طول بکشد. ناحیه تحت درمان پس از بهبودی، دارای مقداری تورم و التهاب خواهد بود. عوارض احتمالی کرایوسرجری شامل تغییر رنگ پوست، ریزش مو، اسکارهای فرورفته و رشد بیش از حد پوست است.

۷. جراحی (Surgery)

گاهی اوقات پزشکان ممکن است حذف اسکار از طریق جراحی را توصیه کنند. این اغلب آخرین انتخاب است، زیرا جراحی خطر ایجاد جای زخم بیشتر را دارد. همچنین ممکن است اسکار حتی پس از حذف نیز بازگردد. برای افزایش شانس موفقیت عمل جراحی، پزشک ممکن است برای جلوگیری از بازگشت اسکار کلوئید، حاشیه کوچکی از آن را باقی بگذارد و همچنین از درمان‌های دیگری مانند کورتیکواستروئیدها استفاده کند.

آیا ماساژ کمک می‌کند؟

ماساژ اسکار یک تکنیک است که متخصصان مراقبت‌های بهداشتی در بخش‌های سوختگی بیمارستان برای بهبود عملکرد و ظاهر جای زخم‌های ناشی از سوختگی استفاده می‌کنند. اگرچه برای تأیید نتایج به تحقیقات بیشتری نیاز است، بررسی‌های سیستماتیک نشان داده‌اند که ماساژ اسکار روی بافت اسکار سوختگی هیپرتروفیک ممکن است موارد زیر را بهبود بخشد:

ارتفاع اسکار
درد و خارش
افسردگی (مرتبط با اسکار)

با این حال، به دلیل عدم وجود ابزارهای استاندارد ارزیابی اسکار برای محققان و تفاوت در تکنیک‌های ماساژ، هنوز نیاز به کارآزمایی‌های بالینی کنترل شده برای اثربخشی ماساژ برای مدیریت بافت اسکار وجود دارد. هر کسی که قصد دارد اسکار خود را ماساژ دهد، باید ابتدا با پزشک مشورت کند، به ویژه اگر بخیه‌ها یا جراحی دیگری داشته است.

پیشگیری از اسکار

در هر کجا که امکان‌پذیر باشد، بهترین راه برای کاهش خطر ایجاد جای زخم، مراقبت مناسب از زخم است. آکادمی پوست آمریکا (AAD) اقدامات زیر را توصیه می‌کند:

تمیز نگه داشتن ناحیه آسیب‌دیده
استفاده از وازلین برای مرطوب نگه داشتن ناحیه
پوشاندن پوست با پانسمان استریل، یا ورقه‌های هیدروژل یا سیلیکون برای سوختگی‌ها یا بریدگی‌های بزرگ
تعویض پانسمان طبق دستور پزشک
مراقبت از بخیه‌ها و کشیدن آن‌ها طبق دستور (در صورت وجود)
استفاده از ضدآفتاب با SPF 30 یا بالاتر بر روی ناحیه پس از بهبود

افرادی که دارای عوامل خطر برای ایجاد اسکارهای غیرطبیعی هستند، باید در صورت امکان از جراحی‌های انتخابی اجتناب کنند و بیماری‌هایی را که می‌توانند منجر به جای زخم شوند، مانند آکنه، درمان نمایند.

خلاصه

بافت اسکار پس از آسیب دیدن بافت رخ می‌دهد. با تلاش بدن برای بهبودی، سلول‌ها به سرعت رشد می‌کنند و یک جای زخم را تشکیل می‌دهند. اسکارهای پوستی می‌توانند انواع مختلفی داشته باشند و پزشکان می‌توانند از درمان‌های مختلفی برای جلوگیری و درمان آن‌ها استفاده کنند، از جمله ورقه‌های سیلیکون، کورتیکواستروئیدها، کرایوسرجری و لیزر درمانی. در برخی موارد، محدودیت‌هایی در مورد آنچه درمان اسکار می‌تواند به دست آورد وجود دارد و برخی گزینه‌ها خطر ایجاد تغییر رنگ، اسکار بیشتر یا سایر تغییرات پوستی را به همراه دارند. افرادی که به دنبال درمان اسکار هستند، باید با یک متخصص پوست واجد شرایط در مورد گزینه‌های موجود صحبت کنند.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: