ضربه مستقیم و شدید به چشم میتواند منجر به آسیبی به نام شبکیه کبود یا Commotio Retinae شود. این آسیب معمولاً بسته به شدت ضربه، در بازهای بین یک هفته تا یک ماه خودبهخود بهبود مییابد. با این حال، در برخی موارد، نیاز به ارزیابی دقیق توسط متخصص چشمپزشکی وجود دارد تا روند بهبودی تحت نظارت قرار گیرد و از عوارض احتمالی جلوگیری شود.
درباره شبکیه کبود
شبکیه کبود به دلیل آسیبدیدگی لایه حساس به نور شبکیه در پشت چشم رخ میدهد. شبکیه بهدلیل ساختار غیرکشسان خود، نیروی ضربه را بهطور کامل جذب میکند و همین موضوع باعث آسیب به لایههای حیاتی مرتبط با بینایی میشود.
علائم این آسیب ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- درد با شدت متغیر، بسته به شدت آسیب
- تاری دید
- کاهش جزئی بینایی
- مشکل در دید اطراف هنگام تمرکز بر یک نقطه خاص
- درخشندگی غیرعادی خاکستری-سفید در شبکیه آسیبدیده
- ناحیهای با رنگ قرمز یا سفید در چشم
اگر این آسیب ناحیه ماکولا را درگیر کند، به آن ادم برلین (Berlin’s edema) گفته میشود. فرضیههای مختلفی درباره علت آن وجود دارد، از جمله آسیب به سد خونی-شبکیه و تورم فیبرهای عصبی.

healthline
چه کسانی در معرض خطر هستند؟
تقریباً هر کسی که در معرض ضربه مستقیم به چشم قرار گیرد، ممکن است دچار شبکیه کبود شود. با این حال، گروههای زیر بیشتر در معرض خطر هستند:
- ورزشکاران رشتههای پربرخورد مانند فوتبال یا هاکی
- تماشاگران مسابقات ورزشی که ممکن است در معرض برخورد اشیای پرتابشده باشند
- کارگران محیطهای صنعتی فاقد تجهیزات ایمنی چشم
استفاده از عینکهای ایمنی در محیطهای پرخطر میتواند بهطور قابلتوجهی خطر آسیب به شبکیه را کاهش دهد.
عوارض احتمالی شبکیه کبود
در برخی موارد، آسیب ناشی از ضربه میتواند منجر به عوارض جدیتری مانند جداشدگی شبکیه شود. در این وضعیت، شبکیه از لایه پشتی چشم جدا میشود و میتواند باعث کاهش شدید یا حتی از دست دادن کامل بینایی گردد.
علائم جداشدگی شبکیه عبارتند از:
- تاری دید ناگهانی
- احساس پرده یا سایه تیره در میدان بینایی
- درخششهای نوری در دید
- دیدن اجسام شناور یا لکههای سیاه متحرک
تشخیص زودهنگام این عارضه توسط چشمپزشک برای جلوگیری از نابینایی دائمی بسیار مهم است.
درمان شبکیه کبود
هیچ درمان دارویی اختصاصی برای شبکیه کبود وجود ندارد. در برخی موارد، پزشکان ممکن است از قطرههای استروئیدی برای کاهش تورم شبکیه استفاده کنند، اما معمولاً این آسیب بدون مداخله خاصی بهبود مییابد. توصیه میشود در طول دوره بهبودی، معاینات دورهای توسط چشمپزشک انجام شود.
مدت زمان بهبودی
طبق دادههای مرکز چشمپزشکی دانشگاه میشیگان، اغلب بیماران طی ۳ تا ۴ هفته بهبود کامل پیدا میکنند. در موارد شدیدتر، ممکن است بهبودی کامل تا ۲ ماه طول بکشد. شدت اولیه ضربه و سلامت کلی چشم عوامل تعیینکننده در طول دوره نقاهت هستند.
جمعبندی
شبکیه کبود معمولاً نتیجه ضربه مستقیم به چشم است و در بیشتر موارد بهطور طبیعی در طول چند هفته ترمیم میشود. با این حال، در موارد نادر میتواند منجر به عوارض جدیتری مانند جداشدگی شبکیه شود. استفاده از تجهیزات محافظتی در ورزشها و محیطهای پرخطر و مراجعه به پزشک متخصص در صورت بروز علائم هشداردهنده، بهترین راهکار برای پیشگیری و درمان بهموقع این آسیب است.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Chauhan K, et al. (2025). Traumatic retinal detachment: A contemporary update.
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0039625724001012 - Commotio retinae. (n.d.)
https://www.med.umich.edu/1libr/Ophthalmology/Retina/CommotioRetinae.pdf - Mendes S, et al. (2014). Traumatic Maculopathy 6 Months after Injury: A Clinical Case Report.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3975199/#B1 - Nikkhah H, et al. (2023). Berlin’s Edema with Atypical Optical Coherence Tomography Findings: A Case Report.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10601845/ - Sharief S, et al. (2022). Commotio retinae halo.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8932277/ - Shelton B, et al. (2019). How Did James Harden Get a Bruised Retina?.
https://www.aao.org/eye-health/news/james-harden-basketball-nba-bruised-retina - https://www.healthline.com/health/eye-health/what-is-a-bruised-retina
