آیا افزایش تعداد گلبول‌های سفید خون می‌تواند نشانه سرطان باشد؟

افزایش تعداد گلبول‌های سفید خون (WBCs) معمولاً نشان‌دهنده التهاب یا عفونت در بدن است، اما در برخی موارد می‌تواند یکی از نشانه‌های سرطان‌های مرتبط با خون مانند لوسمی یا لنفوم باشد. همچنین، برخی درمان‌های سرطان مانند شیمی‌درمانی می‌توانند باعث کاهش شدید تعداد گلبول‌های سفید شوند که خطر عفونت را افزایش می‌دهد. بنابراین، تغییرات در شمارش گلبول‌های سفید باید همواره با دقت توسط پزشک ارزیابی شود.

انواع گلبول‌های سفید خون

پنج نوع اصلی از گلبول‌های سفید (لکوسیت‌ها) وجود دارند که هر کدام وظایف ایمنی متفاوتی را بر عهده دارند و ممکن است به شکل‌های مختلفی تحت تأثیر سرطان و درمان‌های آن قرار گیرند¹. شناخت این انواع برای درک تأثیر سرطان بر سیستم ایمنی ضروری است.

نوتروفیل‌ها (Neutrophils): این سلول‌ها در خط مقدم دفاعی، به ویروس‌ها و باکتری‌ها حمله می‌کنند و بخش مهمی از پاسخ ایمنی حاد هستند.
ائوزینوفیل‌ها (Eosinophils): وظیفه مبارزه با باکتری‌ها، انگل‌ها و ایجاد پاسخ‌های ایمنی در برابر آلرژن‌ها را بر عهده دارند.
بازوفیل‌ها (Basophils): پاسخ‌های ایمنی عمومی را ایجاد کرده و در شرایطی مانند آسم نقش ایفا می‌کنند.
لنفوسیت‌ها (Lymphocytes): این گروه از سلول‌ها به دفاع و مبارزه با عفونت‌ها کمک می‌کنند که دو نوع اصلی دارند: سلول‌های T که مهاجمان عفونی را هدف قرار می‌دهند و سلول‌های B که برای جلوگیری از عفونت‌های آینده آنتی‌بادی تولید می‌کنند.
مونوسیت‌ها (Monocytes): این سلول‌ها وظیفه پاکسازی ضایعات و سلول‌های مرده در بدن را بر عهده دارند.

آیا افزایش تعداد گلبول‌های سفید خون می‌تواند نشانه سرطان باشد؟

درک شمارش گلبول‌های سفید: سطح بالا و پایین

یک شمارش طبیعی گلبول سفید بسته به سن فرد متغیر است، اما برای بزرگسالان، هر میزان بالاتر از ۱۱,۰۰۰ گلبول سفید در هر میکرولیتر معمولاً بالا در نظر گرفته می‌شود². اگر این عدد از ۲۰,۰۰۰ فراتر رود، ممکن است نیاز به آزمایش‌های اضافی برای یافتن علت زمینه‌ای باشد.

به طور کلی، شمارش پایین به معنای کمتر از ۴,۵۰۰ گلبول سفید در هر میکرولیتر خون است². هنگامی که این تعداد به کمتر از ۵۰۰ برسد، خطر بروز عفونت بسیار جدی تلقی می‌شود و باید اقدامات درمانی فوری انجام پذیرد³.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

چگونه سرطان باعث افزایش گلبول‌های سفید می‌شود؟

افزایش تعداد گلبول‌های سفید، که به آن لکوسیتوز (Leukocytosis) گفته می‌شود، می‌تواند در سرطان‌هایی رخ دهد که به طور مستقیم بر گلبول‌های سفید تأثیر می‌گذارند⁴. این سرطان‌ها شامل لوسمی (سرطان بافت‌های خون‌ساز)، لنفوم (سرطان سیستم لنفاوی) و میلوما (سرطان سلول‌های پلاسما) هستند.

این سرطان‌ها می‌توانند تکثیر بیش از حد سلول‌های خونی را تحریک کنند که منجر به افزایش ناگهانی لکوسیت‌ها می‌شود. تجمع بیش از حد گلبول‌های سفید ممکن است سلول‌های سالم را کنار زده و عملکردهای طبیعی بدن را مختل کند. لکوسیتوز می‌تواند در سرطان ریه نیز رخ دهد و نشان‌دهنده خطر یا پیش‌آگهی بیماری باشد⁵⁶.

هیپرلکوسیتوز و علائم آن

شمارش بسیار بالای گلبول سفید، یعنی بیش از ۱۰۰,۰۰۰ در هر میکرولیتر، هیپرلکوسیتوز نامیده می‌شود⁷. این وضعیت یک اورژانس پزشکی محسوب شده و نیاز به درمان فوری دارد.

علائم هیپرلکوسیتوز شامل مشکلات تنفسی، اختلالات بینایی، تب، سردرد و گیجی است⁷. درمان این وضعیت لوکافِرِزیس نام دارد که طی آن لکوسیت‌های اضافی از خون فیلتر شده و سلول‌های سالم به بدن بازگردانده می‌شوند⁸⁹.

سایر دلایل افزایش گلبول‌های سفید

معمولاً لکوسیتوز نشان‌دهنده وجود یک عفونت است؛ در این حالت، سیستم ایمنی سلول‌های مبارزه‌کننده را آزاد می‌کند که باعث افزایش شمارش گلبول سفید می‌شود. عفونت‌هایی که باعث افزایش WBC می‌شوند، ممکن است منجر به علائمی مانند تب و خستگی شوند¹⁰.

دلایل دیگر افزایش سطح گلبول‌های سفید شامل آسم، آلرژی، آرتریت روماتوئید، سوختگی‌های شدید، بارداری و مصرف برخی داروها است². درمان سطح بالای WBC بر اساس علت اصلی آن صورت می‌گیرد.

دلایل کاهش گلبول‌های سفید توسط برخی سرطان‌ها

برخی سرطان‌هایی که می‌توانند باعث افزایش WBC شوند، در عین حال ممکن است باعث کاهش آن‌ها نیز بشوند. سرطان مغز استخوان می‌تواند تولید گلبول‌های سفید را کاهش دهد و این شامل لوسمی، لنفوم و مولتیپل میلوما می‌شود¹¹.

درمان‌های سرطان مانند شیمی‌درمانی و پرتودرمانی نیز می‌توانند شمارش گلبول‌های سفید را کاهش دهند². این درمان‌ها علاوه بر هدف قرار دادن سلول‌های سرطانی، به سلول‌های سالم از جمله گلبول‌های سفید نیز آسیب می‌رسانند. اغلب، کاهش WBC ناشی از درمان موقتی است و پس از پایان درمان به حالت عادی بازمی‌گردد¹².

نوتروپنی و علل کاهش WBC

اگر کاهش گلبول‌های سفید بر نوع خاصی از آن‌ها تأثیر بگذارد، تشخیص‌های خاصی مانند نوتروپنی داده می‌شود که کاهش نوتروفیل‌ها را توصیف می‌کند¹³. تحقیقات نشان می‌دهد که گلبول‌های سفید می‌توانند کلیدی برای درمان‌های جدید باشند؛ به عنوان مثال، یک مطالعه در سال ۲۰۲۴ سلول‌های سفید خاصی را در سرطان سینه شناسایی کرد که ممکن است به ایمونوتراپی‌های جدید منجر شود¹⁴.

علاوه بر سرطان و درمان‌های آن، سایر دلایل کاهش شمارش گلبول‌های سفید (لکوسیتوپنی) شامل برخی اختلالات مغز استخوان (که گاهی اوقات پیش‌لوسمی در نظر گرفته می‌شوند)، عفونت‌هایی مانند کووید-۱۹، ویروس اپشتین بار و HIV، و همچنین بیماری‌های مزمن مانند آرتریت روماتوئید یا لوپوس است¹¹. کمبودهای تغذیه‌ای مانند ویتامین B12، مس یا فولات نیز می‌توانند باعث کاهش WBC شوند.

جلوگیری از عفونت در صورت پایین بودن گلبول‌های سفید

از آنجایی که گلبول‌های سفید به دفاع از بدن در برابر عوامل بیماری‌زا کمک می‌کنند، کمبود آن‌ها خطر ابتلا به عفونت‌ها را افزایش می‌دهد. این خطر برای افراد مبتلا به سرطان حتی بیشتر است¹³.

برخی نکات برای در امان ماندن از عفونت در طول درمان سرطان عبارتند از¹⁵:

شستن مکرر دست‌ها: به خصوص پس از قرار گرفتن در مکان‌های عمومی.
ضدعفونی کردن سطوح: استفاده از دستمال‌های ضدعفونی‌کننده بر روی سطوحی که زیاد لمس می‌شوند، مانند دستگیره درها.
شستشوی میوه‌ها و سبزیجات: میوه‌ها و سبزیجات را به طور کامل بشویید.
اجتناب از شلوغی: به ویژه در فصل سرماخوردگی و آنفولانزا، از حضور در میان جمعیت خودداری کنید.
استفاده از دستکش: هنگام باغبانی یا مراقبت از حیوانات دستکش بپوشید.
بهداشت شخصی: روزانه حمام کنید یا دوش بگیرید.
بررسی پوست: پوست خود را به طور منظم برای یافتن بریدگی‌ها و زخم‌ها بررسی کنید.
مراقبت از زخم: حتی بریدگی‌های کوچک را به خوبی تمیز کرده و با پماد آنتی‌بیوتیک درمان کنید.
بهداشت دهان و دندان: دندان‌های خود را مرتب مسواک بزنید.
اجتناب از اماکن عمومی مرطوب: از استخرهای عمومی یا مناطق حمام عمومی دوری کنید.
واکسیناسیون: واکسن‌هایی مانند آنفولانزا را دریافت کنید، اما از واکسن‌های زنده اجتناب کنید.

سؤالات متداول (FAQ)

لوسمی، لنفوم و میلوما چگونه باعث افزایش بیش از حد گلبول‌های سفید می‌شوند؟

این سرطان‌ها، که همگی مربوط به سلول‌های خونی یا سیستم لنفاوی هستند، باعث تولید کنترل‌نشده و بیش از حد سلول‌های خونی نابالغ یا غیرطبیعی می‌شوند. این سلول‌های غیرعادی در مغز استخوان یا جریان خون انباشته شده و تعداد کل گلبول‌های سفید را به شدت بالا می‌برند، که منجر به وضعیت لکوسیتوز می‌شود.

چرا شیمی‌درمانی باعث کاهش گلبول‌های سفید می‌شود؟

داروهای شیمی‌درمانی به گونه‌ای طراحی شده‌اند که سلول‌هایی را که به سرعت در حال تقسیم هستند، از بین ببرند. متأسفانه، سلول‌های مغز استخوان که مسئول تولید گلبول‌های سفید هستند نیز به سرعت تقسیم می‌شوند و هدف این داروها قرار می‌گیرند. این تخریب سلول‌های مغز استخوان منجر به کاهش موقت تولید گلبول‌های سفید و در نتیجه کاهش شمارش آن‌ها می‌شود.

نوتروپنی چیست و چه اهمیتی دارد؟

نوتروپنی وضعیتی است که با کاهش غیرطبیعی تعداد نوتروفیل‌ها (رایج‌ترین نوع گلبول سفید) مشخص می‌شود. نوتروفیل‌ها نقش حیاتی در مبارزه با عفونت‌های باکتریایی دارند؛ بنابراین، نوتروپنی، به ویژه در بیماران تحت درمان سرطان، بسیار خطرناک است زیرا آن‌ها را به شدت در معرض عفونت‌های جدی و حتی سپتی‌سمی (Sepsis) قرار می‌دهد.

جمع‌بندی

تغییرات در شمارش گلبول‌های سفید خون، خواه افزایش یا کاهش، یک نشانه مهم پزشکی است که می‌تواند علل مختلفی داشته باشد. در حالی که لکوسیتوز اغلب ناشی از عفونت یا التهاب است، ممکن است نشانه‌ای از سرطان‌های خونی مانند لوسمی باشد. همچنین، درمان‌های سرطان اغلب منجر به لکوسیتوپنی (کاهش WBC) می‌شوند که نیازمند اقدامات پیشگیرانه جدی برای جلوگیری از عفونت است. ارزیابی سریع و دقیق شمارش گلبول‌های سفید برای تشخیص و مدیریت بهینه سلامت ضروری است.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: