آی یو دی یکی از مؤثرترین روشهای پیشگیری از بارداری است، اما هیچ روش پیشگیری از بارداری بهطور مطلق احتمال بارداری را به صفر نمیرساند. بنابراین، اگرچه بارداری هنگام استفاده از آی یو دی بسیار نادر است، در صورت مشاهده علائم بارداری یا تأخیر غیرمعمول در قاعدگی، انجام آزمایش بارداری و مراجعه سریع به پزشک اهمیت زیادی دارد.
نکات کلیدی
- بارداری با وجود آی یو دی امکانپذیر است، اما احتمال آن بسیار پایین است.
- اگر احتمال میدهید با وجود آی یو دی باردار شدهاید، آزمایش بارداری انجام دهید و در اسرع وقت با پزشک یا متخصص زنان مشورت کنید.
- اگر بارداری داخل رحم تأیید شود، پزشک ممکن است در صورت امکان، آی یو دی را خارج کند تا خطر برخی عوارض بارداری کاهش پیدا کند.
- بارداری همراه با آی یو دی نیازمند ارزیابی سریع است، زیرا احتمال بارداری خارج از رحم در این شرایط اهمیت ویژهای دارد.
اگر با وجود آی یو دی به بارداری مشکوک هستید، چه باید کرد؟
بررسیهای انجامشده نشان میدهند احتمال بارداری ناخواسته در سال نخست پس از گذاشتن آی یو دی برای انواع غیرهورمونی حدود ۰٫۸ درصد و برای انواع هورمونی حدود ۰٫۲ درصد است. بنابراین، بیشتر افرادی که از آی یو دی استفاده میکنند باردار نمیشوند، اما در صورت بروز علائم مشکوک نباید احتمال بارداری را نادیده گرفت.
گاهی تغییرات قاعدگی پس از گذاشتن آی یو دی باعث میشود فرد تصور کند باردار شده است، در حالی که این تغییرات میتوانند از عوارض طبیعی این روش پیشگیری باشند. برای مثال، برخی افراد پس از استفاده از آی یو دی دچار خونریزی نامنظم میشوند و در بعضی افراد نیز قاعدگی بهویژه با آی یو دی هورمونی کاهش پیدا میکند یا متوقف میشود.
اگر احتمال میدهید هنگام استفاده از آی یو دی باردار شدهاید، سه اقدام اصلی را باید در اولویت قرار دهید:
- آزمایش بارداری انجام دهید: میتوانید از آزمایش بارداری خانگی استفاده کنید یا برای انجام آزمایش خون به پزشک مراجعه کنید. اگر آزمایش خانگی منفی است اما علائم بارداری ادامه دارد، ممکن است پزشک تکرار آزمایش یا بررسیهای بیشتر را توصیه کند.
- در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید: بارداری در شرایطی که آی یو دی در رحم قرار دارد، نیازمند بررسی سریع محل بارداری است. یکی از مهمترین نگرانیها بارداری خارج از رحم است؛ یعنی حالتی که جنین به جای داخل رحم، معمولاً در لوله رحمی، لانهگزینی میکند و میتواند یک وضعیت اورژانسی باشد.
- درباره خارج کردن آی یو دی با پزشک مشورت کنید: اگر بارداری داخل رحم و قابل ادامه تأیید شود، پزشک معمولاً بررسی میکند که آیا میتوان آی یو دی را با ایمنی خارج کرد یا خیر. خارج کردن آی یو دی باید توسط پزشک انجام شود و فرد نباید به هیچ عنوان برای بیرون کشیدن آن در خانه اقدام کند.
اگر آی یو دی از جای خود خارج شود چه اتفاقی میافتد؟
گاهی آی یو دی ممکن است از محل مناسب خود در رحم جابهجا شود، در دیواره رحم فرو برود یا بهطور کامل از رحم خارج شود. اگر نخهای آی یو دی را دیگر احساس نمیکنید یا طول و وضعیت آنها نسبت به قبل تغییر کرده است، بهتر است با پزشک تماس بگیرید تا محل قرارگیری وسیله بررسی شود.
درد شدید شکمی، خونریزی قابلتوجه یا تغییر ناگهانی در وضعیت نخهای آی یو دی نیازمند ارزیابی پزشکی است. جابهجایی یا خروج آی یو دی میتواند اثر پیشگیری از بارداری آن را کاهش دهد و احتمال بارداری را افزایش دهد.
خطرات احتمالی بارداری با آی یو دی
احتمال بارداری هنگام استفاده از آی یو دی بسیار کم است و بیشترین احتمال آن معمولاً در سال نخست پس از قرار دادن وسیله مطرح میشود. خارج شدن کامل یا جزئی آی یو دی از رحم نیز میتواند باعث کاهش اثر پیشگیری و افزایش احتمال بارداری شود و خروج آی یو دی در حدود ۲ تا ۱۰ درصد موارد گزارش شده است.
اگر فردی با وجود آی یو دی باردار شود، پزشک معمولاً باید محل بارداری و وضعیت آی یو دی را بهسرعت بررسی کند. باقی ماندن آی یو دی در دوران بارداری میتواند با افزایش خطر سقط جنین، عفونت و زایمان زودرس همراه باشد و خارج کردن آن در شرایط مناسب میتواند بخشی از این خطرها را کاهش دهد.
سقط جنین
افرادی که با وجود آی یو دی باردار میشوند، در مقایسه با بارداریهای معمولی با خطر بیشتری برای سقط جنین روبهرو هستند. مطالعات نشان دادهاند افرادی که پس از باردار شدن آی یو دی را در محل خود باقی میگذارند، در مقایسه با افرادی که وسیله را خارج میکنند، حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد بیشتر در معرض سقط جنین قرار دارند.
خارج کردن آی یو دی در اوایل بارداری، در صورت امکان و با تشخیص پزشک، میتواند خطر سقط را کاهش دهد. با این حال، حتی پس از خارج کردن آی یو دی نیز خطر سقط ممکن است همچنان بیشتر از بارداریای باشد که از ابتدا بدون وجود آی یو دی شکل گرفته است.
زایمان زودرس
باقی ماندن آی یو دی در دوران بارداری میتواند احتمال زایمان زودرس را نیز افزایش دهد. برخی مطالعات نشان دادهاند که ادامه بارداری همراه با آی یو دی میتواند در مقایسه با خارج کردن آن، خطر زایمان زودرس را تا حدود پنج برابر افزایش دهد.
در بررسیهای انجامشده، خارج کردن آی یو دی پس از باردار شدن با کاهش قابلتوجه خطر برخی عوارض همراه بوده است. برای مثال، در برخی دادهها میزان سقط از حدود ۵۴ درصد به ۲۰ درصد و میزان زایمان زودرس از حدود ۱۸ درصد به ۴ درصد کاهش یافته است.
عفونت
یکی دیگر از نگرانیها، عفونتی به نام کوریوآمنیونیت است که میتواند پردههای اطراف جنین و مایع آمنیوتیک را درگیر کند. این عفونت در موارد شدید میتواند سلامت فرد باردار و جنین را تهدید کند و نیازمند درمان سریع پزشکی باشد.
خارج کردن آی یو دی در شرایطی که پزشک آن را امکانپذیر و ایمن بداند، میتواند خطر ابتلا به این عارضه را کاهش دهد. با این حال، خارج کردن آی یو دی به معنای از بین رفتن کامل خطر عفونت نیست و مراقبتهای دوران بارداری همچنان اهمیت دارد.
جدا شدن جفت
بارداری همراه با آی یو دی ممکن است با افزایش احتمال جدا شدن جفت نیز ارتباط داشته باشد. در این عارضه، جفت پیش از تولد نوزاد بهطور کامل یا جزئی از دیواره رحم جدا میشود و میتواند باعث خونریزی قابلتوجه و به خطر افتادن سلامت مادر و جنین شود.
جدا شدن جفت در موارد شدید میتواند پیامدهای جدی از جمله از دست رفتن مقدار زیادی خون و مشکلات مربوط به سلامت جنین ایجاد کند. به همین دلیل، هرگونه خونریزی غیرعادی، درد شدید شکم یا علائم نگرانکننده در دوران بارداری باید سریعاً توسط پزشک بررسی شود.
قرار گرفتن جنین در معرض هورمون
آی یو دیها از نظر وجود یا نبود هورمون به دو گروه اصلی تقسیم میشوند؛ برخی انواع غیرهورمونی هستند و برخی دیگر با آزاد کردن هورمون پروژستین از بارداری جلوگیری میکنند. نمونههایی از آی یو دیهای هورمونی شامل کایلینا، لیلتا، میرنا و اسکایلا هستند، در حالی که آی یو دیهای مسی مانند پاراگارد بدون هورمون عمل میکنند.
اگر فردی با وجود آی یو دی هورمونی باردار شود، ممکن است وسیله همچنان به آزاد کردن پروژستین در رحم ادامه دهد. تأثیر قرار گرفتن جنین در معرض این هورمون بهطور کامل مشخص نیست و به همین دلیل، پزشک معمولاً شرایط را با دقت ارزیابی میکند و در صورت امکان، خارج کردن آی یو دی را بررسی خواهد کرد.
علائم بارداری با وجود آی یو دی
داشتن آی یو دی احتمال بارداری را بسیار کاهش میدهد، اما در صورت جابهجایی یا خروج وسیله، اثر پیشگیری از بارداری آن میتواند کاهش پیدا کند. بنابراین، مشاهده علائم سازگار با بارداری حتی در فردی که آی یو دی دارد، باید جدی گرفته شود.
علائم شایع بارداری میتوانند شامل موارد زیر باشند:
- عقب افتادن یا نشدن قاعدگی
- حساس شدن یا دردناک شدن سینهها
- تهوع و استفراغ، که ممکن است در هر ساعت از شبانهروز رخ دهد
- سردرد
- خستگی
- گرفتگی یا دردهای خفیف شکمی
- لکهبینی خفیف
- افزایش وزن
البته بسیاری از این علائم اختصاصی بارداری نیستند و ممکن است به دلایل دیگری نیز ایجاد شوند. برای مثال، تغییرات قاعدگی، تهوع یا حساسیت سینهها میتواند در اثر تغییرات هورمونی ناشی از آی یو دی نیز رخ دهد و تنها آزمایش بارداری میتواند وجود بارداری را مشخص کند.
چه زمانی بارداری با آی یو دی اورژانسی است؟
اگر آزمایش بارداری در زمان استفاده از آی یو دی مثبت شود، مراجعه سریع به پزشک اهمیت دارد تا محل بارداری مشخص شود. درد یکطرفه یا شدید شکم، خونریزی واژینال، سرگیجه، ضعف یا غش میتواند از نشانههای بارداری خارج از رحم یا عوارض جدی دیگر باشد و نیازمند ارزیابی فوری است.
بارداری خارج از رحم نمیتواند به شکل طبیعی ادامه پیدا کند و در صورت پاره شدن لوله رحمی ممکن است باعث خونریزی داخلی شدید شود. بنابراین، فردی که با وجود آی یو دی آزمایش بارداری مثبت دارد، نباید منتظر بماند تا علائم شدید ایجاد شود و بهتر است هرچه سریعتر تحت ارزیابی پزشکی قرار گیرد.
اگر نخ آی یو دی را احساس نکنیم چه باید کرد؟
در بسیاری از موارد، فرد میتواند نخهای آی یو دی را در قسمت بالایی واژن احساس کند، اما گاهی پیدا نکردن نخها لزوماً به معنی خروج وسیله نیست. ممکن است نخها به داخل کانال رحم برگشته باشند، کوتاه شده باشند یا آی یو دی جابهجا شده باشد.
اگر نخها ناگهان قابل لمس نباشند یا وضعیت آنها نسبت به گذشته تغییر کرده باشد، بهتر است پزشک محل آی یو دی را بررسی کند. تا زمان مشخص شدن وضعیت وسیله، در صورت نیاز به پیشگیری از بارداری باید از روش کمکی مانند کاندوم استفاده شود.
آیا میتوان با وجود آی یو دی بارداری سالم داشت؟
بله، در برخی موارد بارداری میتواند با وجود آی یو دی ادامه پیدا کند و در نهایت به تولد نوزاد سالم منجر شود. با این حال، این نوع بارداری به دلیل افزایش خطر بارداری خارج از رحم و برخی عوارض دیگر باید از همان ابتدا تحت مراقبت پزشکی دقیق قرار گیرد.
اگر بارداری داخل رحم تأیید شود، پزشک بر اساس محل آی یو دی، وضعیت نخها و شرایط بارداری تصمیم میگیرد که آیا خارج کردن وسیله امکانپذیر و ایمن است یا خیر. تصمیمگیری باید کاملاً پزشکی باشد، زیرا تلاش برای خارج کردن آی یو دی بدون نظارت متخصص میتواند خطرناک باشد.
پرسشهای متداول
احتمال بارداری با آی یو دی چقدر است؟
احتمال بارداری با آی یو دی بسیار پایین است، اما به نوع وسیله و وضعیت قرارگیری آن بستگی دارد. در سال نخست پس از گذاشتن آی یو دی، میزان بارداری ناخواسته برای انواع غیرهورمونی حدود ۰٫۸ درصد و برای انواع هورمونی حدود ۰٫۲ درصد گزارش شده است.
آیا اگر آی یو دی داشته باشم و پریود نشوم، حتماً باردارم؟
خیر، توقف یا کاهش قاعدگی بهویژه با آی یو دی هورمونی میتواند یکی از اثرات طبیعی این روش باشد. با این حال، اگر همراه با توقف قاعدگی علائمی مانند تهوع، حساسیت سینه، خستگی یا سایر نشانههای بارداری ایجاد شده است، انجام آزمایش بارداری بهترین راه برای بررسی احتمال بارداری است.
آیا آی یو دی میتواند باعث بارداری خارج از رحم شود؟
آی یو دی در مجموع احتمال بارداری را بسیار کاهش میدهد و به همین دلیل، خطر کلی بارداری خارج از رحم نیز پایین است. اما اگر فردی با وجود آی یو دی باردار شود، احتمال اینکه آن بارداری خارج از رحم باشد از اهمیت بیشتری برخوردار است و باید محل بارداری سریعاً بررسی شود.
اگر آی یو دی در دوران بارداری باقی بماند چه میشود؟
باقی ماندن آی یو دی در دوران بارداری میتواند خطر سقط جنین، عفونت و زایمان زودرس را افزایش دهد. اگر بارداری ادامه پیدا کند، پزشک بررسی میکند که آیا میتوان آی یو دی را بدون ایجاد خطر قابلتوجه خارج کرد یا خیر.
آیا خودم میتوانم آی یو دی را در صورت بارداری خارج کنم؟
خیر، خارج کردن آی یو دی باید توسط پزشک انجام شود. دستکاری یا کشیدن وسیله در خانه میتواند باعث آسیب به دهانه رحم، خونریزی، عفونت یا عوارض دیگر شود.
آیا بارداری با آی یو دی همیشه به سقط جنین منجر میشود؟
خیر، بارداری با وجود آی یو دی الزاماً به سقط جنین منجر نمیشود و در برخی موارد بارداری میتواند با تولد نوزاد سالم ادامه پیدا کند. با این حال، خطر عوارض در چنین بارداریای بیشتر است و ارزیابی و مراقبت پزشکی زودهنگام اهمیت زیادی دارد.
اگر آزمایش بارداری مثبت شد، اولین اقدام چیست؟
پس از مثبت شدن آزمایش بارداری در زمان استفاده از آی یو دی، باید در اسرع وقت با پزشک یا متخصص زنان تماس بگیرید. مهمترین اقدامات اولیه، تأیید بارداری، مشخص کردن محل لانهگزینی و بررسی وضعیت آی یو دی است.
جمعبندی
آی یو دی یکی از مطمئنترین روشهای پیشگیری از بارداری است، اما احتمال بارداری با آن هرگز کاملاً صفر نیست. اگر با وجود آی یو دی آزمایش بارداری مثبت شد، مراجعه سریع به پزشک اهمیت ویژهای دارد، زیرا باید بارداری خارج از رحم و سایر عوارض احتمالی در کوتاهترین زمان بررسی شوند.
اگر بارداری داخل رحم باشد، پزشک معمولاً درباره خارج کردن آی یو دی تصمیمگیری میکند، زیرا باقی ماندن آن میتواند خطر سقط، عفونت و زایمان زودرس را افزایش دهد. در هیچ شرایطی نباید فرد شخصاً برای خارج کردن آی یو دی اقدام کند و تصمیمگیری درباره ادامه بارداری و مدیریت وسیله باید زیر نظر متخصص انجام شود.
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
