آیا شکستن گردن مضر است؟ خطرات، علت صدا و راه‌های ایمن‌تر

صدای «تق‌تق» گردن هنگام چرخاندن یا کشش آن برای بسیاری از افراد آشناست و گاهی بعد از آن احساس سبکی یا کاهش موقت خشکی ایجاد می‌شود. اما اینکه این صدا به‌خودی‌خود خطرناک باشد یا نه، به شدت، دفعات و نحوه حرکت گردن بستگی دارد.

حرکت ملایم و گهگاهی گردن در یک فرد سالم معمولاً مشکل جدی ایجاد نمی‌کند؛ نگرانی اصلی زمانی است که گردن به‌طور مکرر، با فشار زیاد یا با حرکات ناگهانی دستکاری شود.

چرا گردن صدا می‌دهد؟

مفاصل ستون فقرات گردنی مانند سایر مفاصل بدن حاوی مایع سینوویال هستند. این مایع گازهایی مانند نیتروژن، اکسیژن و دی‌اکسیدکربن دارد.

هنگام کشش یا حرکت مفصل، تغییر فشار می‌تواند باعث شکل‌گیری یا آزاد شدن حباب‌های گازی شود و صدای تق ایجاد کند.

بنابراین هر صدای گردن به معنای آسیب یا ساییدگی مفصل نیست.

با این حال، اگر صدای گردن بیشتر شبیه تق‌تق بسیار بلند، پاپ یا صدای جابه‌جایی باشد، ممکن است حرکت تاندون یا رباط نیز در ایجاد صدا نقش داشته باشد.

آیا شکستن گردن می‌تواند آسیب‌زا باشد؟

حرکت شدید و مکرر گردن می‌تواند به عضلات، رباط‌ها، اعصاب و ساختارهای مفصلی فشار وارد کند.

کشیدگی عضلات و رباط‌ها

اگر گردن با نیروی زیاد یا به‌طور مکرر کشیده شود، عضلات ممکن است دچار کشیدگی شوند و رباط‌هایی که استخوان‌ها را به یکدیگر متصل می‌کنند نیز تحت فشار قرار گیرند.

در موارد شدید یا تکرارشونده، این مسئله می‌تواند به مشکلاتی مانند بی‌ثباتی مفصل کمک کند.

تحریک یا آسیب عصب

حرکت شدید گردن ممکن است در شرایط خاص باعث تحریک یا تحت فشار قرار گرفتن عصب شود.

علائم می‌توانند شامل:

• درد منتشرشونده از گردن به شانه یا دست
• بی‌حسی
• گزگز
• ضعف دست یا بازو

باشند.

تشدید مشکلات قبلی گردن

اگر فرد از قبل دچار مشکلاتی مانند آرتروز ستون فقرات، فتق دیسک یا فشار روی عصب باشد، حرکات ناگهانی و شدید گردن ممکن است علائم را تشدید کنند.

آسیب عروقی و سکته؛ نادر اما جدی

یکی از نگرانی‌های مهم درباره حرکات شدید گردن، دیسکسیون شریان‌های گردنی است؛ یعنی ایجاد پارگی در لایه داخلی دیواره یک رگ خونی.

این عارضه نادر است، اما در صورت ایجاد می‌تواند جریان خون مغز را مختل کند و به سکته مغزی منجر شود.

بنابراین نباید تصور کرد که هر نوع «تقاندن» گردن کاملاً بی‌خطر است. به‌خصوص حرکات سریع، شدید و چرخشی با دامنه زیاد باید با احتیاط بیشتری انجام شوند.

عوارض موقتی شکستن گردن

حتی بدون ایجاد آسیب جدی، دستکاری گردن ممکن است باعث علائم موقتی شود، از جمله:

• سردرد
• افزایش درد یا ناراحتی
• خشکی گردن

این علائم در بسیاری از موارد کوتاه‌مدت هستند، اما تکرار آنها نشانه‌ای است که بهتر است علت ناراحتی گردن بررسی شود.

آیا شکستن گردن فایده‌ای هم دارد؟

ممکن است بعد از یک حرکت ملایم، فرد احساس کند فشار یا خشکی گردن کمتر شده است.

این احساس می‌تواند به دلایل مختلفی ایجاد شود؛ از جمله:

• حرکت موقت مفصل
• کاهش احساس خشکی
• تغییر موقتی دامنه حرکتی
• اثرات حسی و عصبی حرکت
• حتی اثر روانی یا پلاسیبو

برخی افراد نیز پس از دستکاری مفصل احساس خوشایندی پیدا می‌کنند که ممکن است با تغییرات موقتی در پردازش درد مرتبط باشد.

اما این احساس به معنای آن نیست که یک «مفصل از جا درآمده» و با شکستن گردن دوباره سر جای خود قرار گرفته است.

آیا شکستن گردن باعث آرتروز می‌شود؟

صرف وجود صدای تق‌تق به این معنا نیست که فرد در حال آسیب زدن به مفصل یا ایجاد آرتروز است.

نگرانی بیشتر مربوط به دستکاری شدید و مکرر گردن است، به‌خصوص زمانی که برای ایجاد صدا از فشار زیادی استفاده شود.

اگر فرد مرتباً احساس می‌کند مجبور است گردنش را بشکند تا بتواند احساس راحتی کند، بهتر است به‌جای تکرار این کار، علت خشکی یا درد گردن بررسی شود.

آیا شکستن گردن توسط متخصص بی‌خطر است؟

دستکاری ستون فقرات گردنی توسط متخصص با شکستن خودسرانه گردن یکسان نیست.

در روش‌های درمان دستی، پزشک یا متخصص مربوطه ابتدا وضعیت بیمار، دامنه حرکتی و علائم را بررسی می‌کند و سپس در صورت مناسب بودن، تکنیک مشخصی را به کار می‌برد.

با این حال، دستکاری گردن حتی در محیط درمانی نیز کاملاً بدون خطر نیست و عوارض جدی، هرچند نادر، گزارش شده‌اند. بنابراین انتخاب بیمار و ارزیابی دقیق قبل از دستکاری اهمیت دارد.

فیزیوتراپیست‌ها و برخی پزشکان آموزش‌دیده نیز ممکن است از تکنیک‌های درمان دستی استفاده کنند.

راه‌های ایمن‌تر برای کاهش خشکی و گرفتگی گردن

اگر هدف شما کاهش خشکی یا ناراحتی گردن است، لازم نیست برای ایجاد صدای تق، گردن را با فشار زیاد دستکاری کنید.

حرکت ملایم

گردن را به‌آرامی در محدوده‌ای که درد ایجاد نمی‌کند حرکت دهید. بی‌حرکتی طولانی‌مدت می‌تواند خشکی را بیشتر کند.

کشش ملایم

کشش‌های ساده گردن می‌توانند در کاهش احساس خشکی کمک‌کننده باشند. هر کشش را حدود ۱۰ ثانیه نگه دارید و در طول روز چند بار تکرار کنید.

کشش نباید باعث درد شدید، گزگز یا بی‌حسی شود.

کمپرس گرم

گرمای مرطوب می‌تواند به شل شدن عضلات و کاهش احساس خشکی کمک کند.

کمپرس سرد

در شرایطی که درد یا التهاب تازه ایجاد شده است، کمپرس سرد می‌تواند برای کاهش ناراحتی مفید باشد. یخ را مستقیماً روی پوست قرار ندهید و هر بار حداکثر حدود ۲۰ دقیقه استفاده کنید.

داروهای مسکن

داروهای بدون نسخه مانند ایبوپروفن، ناپروکسن یا استامینوفن ممکن است در برخی افراد به کاهش درد کمک کنند، اما انتخاب آنها باید با توجه به بیماری‌های زمینه‌ای، داروهای مصرفی و خطر عوارض انجام شود.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر صدای گردن مکرر و شدید است، به‌خصوص اگر با درد همراه باشد، بهتر است ارزیابی پزشکی انجام شود.

همچنین در صورت وجود هر یک از علائم زیر، مراجعه پزشکی اهمیت بیشتری دارد:

• درد شدید یا ناگهانی گردن
• دردی که از گردن به شانه یا دست منتشر می‌شود
• بی‌حسی یا گزگز دست‌ها
• ضعف بازو یا دست
• کاهش قابل توجه دامنه حرکت گردن
• تورم یا کبودی
• حساسیت شدید در ناحیه گردن
• سردرد جدید، به‌خصوص در پشت سر
• مشکل در تنفس

علائم عصبی ناگهانی مانند ضعف یک‌طرفه بدن، اختلال تکلم، افتادگی صورت، اختلال شدید تعادل یا تغییر ناگهانی بینایی پس از آسیب یا دستکاری گردن، نیازمند ارزیابی فوری پزشکی هستند.

جمع‌بندی

صدای تق‌تق گردن به‌تنهایی معمولاً نشانه آسیب نیست و حرکت ملایم و گهگاهی گردن در افراد سالم اغلب مشکلی ایجاد نمی‌کند.

اما شکستن گردن با فشار زیاد، حرکات ناگهانی یا به‌صورت مکرر می‌تواند باعث کشیدگی عضلات و رباط‌ها، تحریک عصب یا تشدید مشکلات قبلی گردن شود و در موارد بسیار نادر با آسیب عروقی جدی همراه باشد.

اگر هدف کاهش خشکی یا گرفتگی گردن است، حرکت ملایم، کشش کنترل‌شده، کمپرس گرم یا سرد و اصلاح فعالیت‌های روزمره معمولاً انتخاب منطقی‌تری از دستکاری شدید گردن هستند. در صورت وجود درد مداوم، علائم عصبی یا تغییرات غیرمعمول، بهتر است علت اصلی مشکل بررسی شود.