درمانهای طبیعی برای پوکی استخوان
مکملهای کلسیم و ویتامین D، ورزشهای تحملوزن و درمانهای دستی اسکلتی-عضلانی از جمله روشهای طبیعی درمان پوکی استخوان هستند
هدف اصلی از درمانهای جایگزین، مدیریت یا درمان بیماری بدون استفاده از مداخلات پزشکی متداول است. این روشها به دنبال تقویت عملکرد بدن از طریق تغییر سبک زندگی، تغذیه، و روشهای غیر دارویی هستند تا سلامت استخوانها بهبود یابد.
کلسیم و ویتامین D دو ریزمغذی ضروری برای حفظ سلامت استخوانها هستند. علاوهبر آن، ورزشهای تحملوزن و رژیم غذایی غنی از پروتئینهای کمچرب نیز میتوانند بهعنوان روشهای طبیعی برای مقابله با پوکی استخوان مؤثر واقع شوند.

healthline
قبل از شروع درمانهای طبیعی با پزشک مشورت کنید
پیش از آغاز هر نوع درمان جایگزین یا استفاده از مکملهای گیاهی، حتماً با پزشک مشورت کنید تا مشخص شود که این روشها برای وضعیت سلامتی خاص شما مناسب هستند یا نه. برخی از گیاهان دارویی میتوانند با داروهای مصرفی فعلی شما تداخل ایجاد کنند.
پزشک میتواند یک برنامه درمانی جامع و متناسب با نیازهای شما طراحی کند تا هم از اثربخشی درمان اطمینان حاصل شود و هم از بروز عوارض احتمالی پیشگیری شود.
کلسیم و ویتامین D
کلسیم و ویتامین D برای حفظ سلامت استخوانها و پیشگیری از پوکی استخوان حیاتی هستند. منابع غذایی غنی از کلسیم شامل شیر غنیشده، ماست، پنیر و همچنین سبزیجات برگسبز مانند کلم و بروکلی هستند.
توصیه میشود برای تعیین دوز مناسب این ریزمغذیها، حتماً با پزشک مشورت کنید. همچنین، مصرف همزمان این دو ماده برای جذب بهتر کلسیم در بدن ضروری است.
رژیم غذایی غنی از پروتئین کمچرب
رژیم غذایی سرشار از پروتئینهای کمچرب میتواند از بروز یا پیشرفت پوکی استخوان جلوگیری کند. با افزایش سن، بدن برای حفظ تراکم استخوان و توده عضلانی به میزان بیشتری پروتئین نیاز دارد.
مطالعهای در سال ۲۰۲۳ نشان داد که افزایش مصرف پروتئین میتواند برای مبتلایان به پوکی استخوان مفید باشد. بنیاد بینالمللی پوکی استخوان نیز تاکید دارد که رژیم غذایی متعادل با پروتئین کافی، چه از منابع حیوانی و چه گیاهی، در صورت همراهی با دریافت مناسب کلسیم، به سلامت استخوان کمک میکند.
ورزشهای تحملوزن
ورزشهای تحملوزن مانند پیادهروی و تمرینات قدرتی برای ساخت و حفظ تراکم استخوان و پیشگیری از پوکی استخوان بسیار مهم هستند. این فعالیتها باعث تحریک استخوانها و افزایش قدرت عضلانی میشوند.
بنیاد سلامت استخوان و پوکی استخوان بیان میکند که این ورزشها میتوانند شامل حرکات پرفشار، کمفشار و تقویتکننده عضلات باشند. در جدول زیر نمونههایی از هر نوع آمده است:
- پرفشار: رقص، کوهنوردی، دویدن، طنابزدن، تنیس، ایروبیک پرفشار
- کمفشار: استفاده از دستگاههای الیپتیکال، دستگاه پلهزن، پیادهروی تند، ایروبیک کمفشار (مانند ایروبیک در آب)
- تقویت عضلات: وزنهبرداری، دستگاههای وزنهزنی، نوارهای کشی، استفاده از وزن بدن خود، حرکات عملکردی مانند ایستادن روی پنجه پا
یوگا و پیلاتس نیز میتوانند قدرت، تعادل و انعطافپذیری را بهبود بخشند، اما برخی وضعیتها ممکن است برای افراد مبتلا به پوکی استخوان ایمن نباشد. مشورت با پزشک یا فیزیوتراپیست برای انتخاب تمرینات مناسب ضروری است.
مکملهای گیاهی
برخی از مکملهای گیاهی مانند شبدر قرمز، کوهوش سیاه و دماسب برای درمان پوکی استخوان پیشنهاد میشوند. با این حال، شواهد علمی قوی برای اثربخشی این مکملها وجود ندارد و بیشتر بر پایه تجربههای فردی هستند.
در ادامه، سه گیاه دارویی پرکاربرد برای پوکی استخوان بررسی میشوند، اما حتماً قبل از مصرف با پزشک مشورت کنید تا از ایمنی آنها اطمینان حاصل شود.
شبدر قرمز
شبدر قرمز حاوی ترکیبات شبهاستروژن به نام ایزوفلاونهاست که ممکن است در محافظت از استخوانها نقش داشته باشند. از آنجایی که استروژن طبیعی از تحلیل استخوان جلوگیری میکند، برخی درمانگران طب مکمل مصرف این گیاه را توصیه میکنند.
با این حال، شواهد علمی معتبری برای اثربخشی شبدر قرمز در کاهش تحلیل استخوان وجود ندارد. همچنین، ایزوفلاونهای موجود در آن ممکن است با داروهای دیگر تداخل داشته باشند و برای برخی افراد مناسب نباشند.
کوهوش سیاه
کوهوش سیاه گیاهی است که سالها در طب بومی آمریکا استفاده شده و حتی بهعنوان دافع حشرات نیز به کار رفته است. این گیاه حاوی فیتواستروژنهایی است که میتوانند در جلوگیری از تحلیل استخوان مؤثر باشند.
مطالعهای در سال ۲۰۲۴ بر روی موشها نشان داد که ترکیب عصاره کوهوش سیاه و داروی ریزدرونات میتواند در جلوگیری از کاهش تراکم استخوان بعد از یائسگی مؤثر باشد. با این حال، برای اثبات اثربخشی آن در انسان به تحقیقات بیشتری نیاز است.
دماسب
دماسب گیاهی با خواص احتمالی دارویی است که در سالهای اخیر مورد توجه قرار گرفته است. مطالعهای در سال ۲۰۲۳ نشان داد که عصاره دماسب روند بهبود زخم را در موشهای دیابتی تسریع میکند.
سیلیس موجود در دماسب احتمالاً با تحریک بازسازی استخوان در مقابله با تحلیل استخوان نقش دارد. مطالعهای در سال ۲۰۱۹ نیز نشان داد که مصرف ۱۲۰ میلیگرم بر کیلوگرم عصاره دماسب باعث افزایش تراکم استخوان فک در موشها شده است.
این گیاه بهصورت چای، تنتور یا کمپرس گیاهی مصرف میشود اما ممکن است با الکل، پچهای نیکوتین و داروهای ادرارآور تداخل داشته باشد. همچنین، هنگام مصرف آن باید بهخوبی بدن را هیدراته نگه داشت.
سویا
سویا که برای تولید محصولاتی مانند توفو و شیر سویا استفاده میشود، حاوی ایزوفلاونهایی است که ترکیبات شبهاستروژن بهشمار میآیند. این ترکیبات ممکن است به محافظت از استخوانها و جلوگیری از تحلیل آنها کمک کنند.
با این حال، در صورتی که در معرض خطر ابتلا به سرطان پستان وابسته به استروژن هستید، حتماً پیش از مصرف سویا با پزشک مشورت کنید. مصرف کنترلشده آن ممکن است برای برخی افراد ایمن و مفید باشد.
طب سوزنی
طب سوزنی یکی از روشهای درمانی طب سنتی چینی است که با قرار دادن سوزنهای نازک در نقاط خاص بدن انجام میشود. این روش به تحریک عملکردهای مختلف اندامها و تسهیل فرآیندهای ترمیمی در بدن کمک میکند.
طب سوزنی اغلب با درمانهای گیاهی همراه است. هرچند شواهد حکایتی (anecdotal) از فواید آن در درمان پوکی استخوان وجود دارد، ولی همچنان به تحقیقات علمی بیشتر برای تأیید اثربخشی آن نیاز داریم.
یوگا
یوگا میتواند بهعنوان بخشی از برنامه درمانی پوکی استخوان مفید واقع شود. این فعالیت با بهبود تعادل، افزایش انعطافپذیری و کاهش علائم بیماری میتواند از خطر عوارض بکاهد.
برخی از حرکات یوگا که بر وزن بدن تمرکز دارند، به تقویت استخوانها کمک میکنند؛ اما حرکاتی که فشار زیادی بر ستون فقرات، لگن یا ران وارد میکنند باید تعدیل یا حذف شوند. مشورت با متخصص برای انتخاب حرکات ایمن ضروری است.
تایچی
تایچی یک تمرین سنتی چینی است که از ترکیب حرکات نرم و پیوسته بدن تشکیل شده است. این تمرین برای تقویت تعادل، آرامش و سلامت عمومی بدن بسیار مؤثر است.
مطالعات مرکز ملی طب مکمل و یکپارچه نشان دادهاند که تایچی میتواند عملکرد ایمنی بدن را افزایش دهد و به سلامت کلی سالمندان کمک کند. همچنین، این تمرین باعث تقویت عضلات، کاهش درد مفاصل و افزایش هماهنگی بدن میشود.
ملاتونین
ملاتونین هورمونی است که توسط غده پینهآل در مغز تولید میشود و بهعنوان کمکخواب طبیعی و عامل ضدالتهابی شناخته شده است. اخیراً مشخص شده است که ملاتونین در رشد سلولهای استخوانی نقش دارد.
مکملهای ملاتونین به شکل کپسول، قرص و مایع در دسترس هستند و معمولاً ایمن تلقی میشوند، اما میتوانند باعث خوابآلودگی شوند یا با داروهای ضدافسردگی، فشار خون و بتابلوکرها تداخل داشته باشند. حتماً پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
درمانهای دستی کایروپراکتیک و استئوپاتیک
درمانهای دستی اسکلتی-عضلانی توسط پزشک کایروپراکتیک یا استئوپات انجام میشود. این روشها شامل اعمال فشار یا کشش روی عضلات، رباطها یا استخوانها برای تشخیص التهاب یا آسیب و همچنین تسکین درد هستند.
هر دو گروه از درمانگران از تکنیکهای مشابهی استفاده میکنند، اما ممکن است در روش اجرای آنها تفاوتهایی وجود داشته باشد. این درمانها به کاهش درد، بهبود حرکت و عملکرد سیستم اسکلتی کمک میکنند.
گزینههای درمانی سنتی
هنگامی که فردی مبتلا به پوکی استخوان تشخیص داده میشود، معمولاً به او توصیه میشود رژیم غذایی خود را برای دریافت بیشتر کلسیم تغییر دهد. اگرچه توده استخوانی بهطور ناگهانی افزایش نمییابد، اما این تغییرات از کاهش بیشتر آن جلوگیری میکنند.
داروهای هورمونی، بهویژه داروهایی که حاوی استروژن هستند، از درمانهای رایج هستند، اما ممکن است عوارضی داشته باشند که بر جنبههای مختلف زندگی تأثیر بگذارند. داروهای بیزفسفونات نیز با توقف تحلیل استخوان و کاهش خطر شکستگی بهکار میروند.
راهبردهای پیشگیری از پوکی استخوان
پیشگیری از پوکی استخوان ممکن است. انجام منظم تمرینات ورزشی، بهویژه تمرینات وزنهبرداری، به حفظ توده استخوانی کمک میکند.
سبک زندگی سالم مانند خودداری از استعمال دخانیات یا سوءمصرف مواد، نیز خطر ابتلا به این بیماری را کاهش میدهد. مکملهای ویتامینی مؤثر بر سلامت استخوان مانند ویتامین D، کلسیم و ویتامین K باید در رژیم غذایی گنجانده شوند تا در آینده از ضعف استخوانی جلوگیری شود.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Aguayo-Morales H, et al. (2023). Horsetail (Equisetum hyemale) extract accelerates wound healing in diabetic rats by modulating IL-10 and MCP-1 release and collagen synthesis.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10141616/ - Arbabzadegan N, et al. (2019). Effect of equisetum arvense extract on bone mineral density in Wistar rats via digital radiography.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6619477/ - Be bone strong - Weight bearing. (n.d.).
https://www.bonehealthandosteoporosis.org/preventing-fractures/exercise-to-stay-healthy/weight-bearing/ - Calcium and vitamin D. (n.d.).
https://www.bonehealthandosteoporosis.org/patients/treatment/calciumvitamin-d/ - Chen Y-M, et al. (2021). Red clover isoflavones influence estradiol concentration, exercise performance, and gut microbiota in female mice.
https://www.frontiersin.org/journals/nutrition/articles/10.3389/fnut.2021.623698/full - Inselman AL, et al. (2024). The effect of black cohosh extract and risedronate coadministration on bone health in an ovariectomized rat model.
https://www.frontiersin.org/journals/pharmacology/articles/10.3389/fphar.2024.1365151/full - Kędzia G, et al. (2023). Impact of dietary protein on osteoporosis development.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10649897/ - Lizcano F, et al. (2022). Roles of estrogens, estrogen-like compounds, and endocrine disruptors in adipocytes.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9533025/ - Lu K-H, et al. (2025). Melatonin: A potential therapy for osteoporosis with insights into molecular mechanisms.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12127785/ - Prindle L. (2023). Demystifying osteoporosis and bone health.
https://beyogi.com/demystifying-osteoporosis-and-bone-health/ - Risedronate. (2022).
https://www.nhs.uk/medicines/risedronate/ - Rosen HN, et al. (2025). Patient education: Calcium and vitamin D for bone health (Beyond the Basics).
https://www.uptodate.com/contents/calcium-and-vitamin-d-for-bone-health-beyond-the-basics/print - Straight talk about soy. (2022).
https://nutritionsource.hsph.harvard.edu/soy/ - Tai chi: What you need to know. (2023).
https://www.nccih.nih.gov/health/tai-chi-what-you-need-to-know - The role of protein in bone health. (n.d.).
https://www.osteoporosis.foundation/health-professionals/prevention/nutrition/protein-and-other-nutrients - Traditional Chinese Medicine: What you need to know. (2019).
https://www.nccih.nih.gov/health/traditional-chinese-medicine-what-you-need-to-know - https://www.healthline.com/health/osteoporosis-alternative-treatments
