آیا می‌توان با وجود بیماری قلبی الکل نوشید؟

ارتباط بین الکل و بیماری قلبی

الکل، حتی در مقادیر کم، ممکن است برای سلامت قلب مضر باشد، به‌ویژه در افرادی که دچار بیماری قلبی هستند یا در معرض خطر ابتلا به آن قرار دارند. اگرچه اغلب گفته می‌شود که نوشیدن متعادل الکل، مانند یک لیوان شراب قرمز در شب، برای سلامت قلب و طول عمر مفید است، اما متخصصان به‌تدریج نسبت به این باور تردید پیدا کرده‌اند.

مطالعات اخیر نشان داده‌اند که مصرف الکل می‌تواند به بروز انواع مشکلات قلبی کمک کند و به‌احتمال زیاد هیچ تأثیر محافظتی واقعی بر قلب ندارد [1]. این یافته‌ها به‌ویژه اهمیت پیدا می‌کنند وقتی بدانیم بسیاری از افراد مبتلا به بیماری‌های قلبی از باورهای نادرست در مورد “فواید” شراب پیروی می‌کنند.

بیماری قلبی و الکل: آیا نوشیدن بی‌خطر است؟ rdiet.ir

Ihor Biliavskyi/iStock; Getty Images

تأثیرات الکل بر بیماری قلبی

عوامل خطرزای بیماری قلبی شامل فشار خون بالا، کلسترول بالا، اضافه وزن یا چاقی، و ابتلا به پیش‌دیابت یا دیابت هستند که همگی ممکن است با مصرف الکل تشدید شوند [2]. این عوامل همگی با سازوکارهای پیچیده در متابولیسم و گردش خون، سلامت قلب را تهدید می‌کنند.

در واقع، مصرف الکل می‌تواند وضعیت متابولیکی بدن را تغییر داده و باعث فعال شدن مسیرهایی در بدن شود که در نهایت عملکرد قلب را دچار اختلال می‌کنند، حتی اگر این تغییرات در ابتدا قابل تشخیص نباشند.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

افزایش فشار خون

الکل سطح هورمونی به نام رنین را در بدن بالا می‌برد؛ رنین با تنگ‌کردن عروق خونی و کاهش دفع ادرار، موجب افزایش فشار خون می‌شود [3]. به‌علاوه، الکل می‌تواند فعالیت سیستم عصبی سمپاتیک (مسئول واکنش “جنگ یا گریز”) را افزایش داده و ترشح هورمون کورتیزول را تقویت کند که خود به افزایش بیشتر فشار خون می‌انجامد.

دکتر “روزی تاچیل” (Rosy Thachil)، متخصص قلب از مرکز NYC Health + Hospitals در نیویورک، بیان می‌کند که این تأثیرات در مجموع فشار خون سیستولیک (عدد بالایی در فشار خون که شدت فشار خون بر دیواره‌های شریان‌ها را نشان می‌دهد) را افزایش می‌دهند. افرادی که روزانه حدود یک نوشیدنی استاندارد مصرف می‌کنند، به‌طور متوسط دارای فشار سیستولیک بالاتری به اندازه ۱٫۲۵ میلی‌متر جیوه نسبت به افراد غیرنوشنده هستند، و این مقدار در کسانی که روزانه حدود سه نوشیدنی مصرف می‌کنند به ۵ میلی‌متر جیوه می‌رسد [4][5].

هرچند این افزایش‌ها ممکن است جزئی به نظر برسند، اما حتی کاهش‌های اندک در فشار خون از طریق اصلاح سبک زندگی می‌تواند به‌طور قابل‌توجهی خطر بروز بیماری‌های قلبی را کاهش دهد.

ضربان قلب نامنظم (آریتمی)

الکل با بروز ناهنجاری‌هایی در ریتم قلب یا همان آریتمی‌ها ارتباط دارد، که یکی از شایع‌ترین آن‌ها فیبریلاسیون دهلیزی است [5]. این ارتباط به‌ویژه در مورد نوشیدن زیاد یا نوشیدن افراطی (binge drinking) قوی‌تر است و می‌تواند منجر به سندرم “قلب تعطیلات” شود—اصطلاحی که برای توصیف اختلالات ضربان قلب پس از مصرف زیاد الکل در تعطیلات یا آخر هفته‌ها به‌کار می‌رود [6].

همچنین، مصرف الکل می‌تواند موجب کاهش “تون واگ” شود؛ تون واگ به معنای فعالیت عصب واگ است که در کنترل ضربان قلب در حالت استراحت، تنظیم تنوع ضربان قلب و پیشگیری از فشار خون بالا نقش دارد [7][8].

بیماری کاردیومیوپاتی

کاردیومیوپاتی نوعی بیماری است که در آن عضله قلب توانایی پمپاژ مؤثر خون را از دست می‌دهد و علائمی مانند تنگی نفس، ضربان نامنظم، درد قفسه سینه، خستگی و غش کردن را به‌همراه دارد [9]. این بیماری می‌تواند منجر به نارسایی قلبی یا ایست قلبی شود.

یک نوع خاص از این بیماری به نام کاردیومیوپاتی الکلی وجود دارد که در نتیجه مصرف مزمن الکل به‌وجود می‌آید [10]. دکتر “ناتالیا بریتزه” (Natalia Beridze)، متخصص قلب در نیویورک، توضیح می‌دهد که مصرف مداوم مقادیر زیاد الکل—یعنی حدود ۸۰ گرم در روز به مدت حداقل پنج سال—با این بیماری مرتبط است. این معادل روزانه یک لیتر شراب یا هشت بطری آبجو است. الکل از طریق ایجاد التهاب در عضله قلب و آسیب‌زدن مستقیم به سلول‌های آن، عملکرد طبیعی قلب را مختل می‌کند [10].

افزایش وزن و اختلالات متابولیکی

الکل همچنین اثرات منفی متابولیکی دارد که خطرات بیشتری برای سلامت قلب به‌همراه دارد. چاقی، اضافه وزن، پیش‌دیابت و دیابت همگی از عوامل خطر بیماری قلبی هستند.

دکتر بریتزه می‌گوید که «با توجه به محتوای بالای کربوهیدرات در الکل، مصرف آن به‌طور مستقیم با افزایش وزن، افزایش مقاومت به انسولین، دیابت و اختلال در پروفایل لیپیدی (مانند افزایش چربی خون به‌دلیل آسیب به عملکرد کبد) مرتبط است». افزایش وزن می‌تواند کنترل دیابت را دشوارتر کند و این امر خود تأثیرات منفی بر سلامت قلب خواهد گذاشت [11].

آیا نوشیدن متعادل الکل تأثیر محافظتی بر قلب دارد؟

متأسفانه، شواهد علمی نشان می‌دهند که حتی مصرف متعادل الکل هم فایده‌ای برای سلامت قلب ندارد.

دکتر “جاستین ولش” (Justine Welsh)، مدیر خدمات اعتیاد در مرکز Emory Healthcare در آتلانتا، بیان می‌کند که «باور دیرینه مبنی بر اینکه حتی مقدار کمی الکل برای سلامت قلب مفید است، اکنون به‌شدت توسط شواهد علمی زیر سؤال رفته است». داده‌های فعلی نشان می‌دهند که حتی نوشیدن در حد متوسط نیز ممکن است خطر مشکلات قلبی را افزایش دهد.

مصرف متعادل الکل به‌معنای مصرف حداکثر دو نوشیدنی استاندارد در روز برای مردان یا یک نوشیدنی برای زنان تعریف می‌شود [12]. دکتر بریتزه تأکید می‌کند که «هرچه میزان مصرف الکل کمتر باشد، برای سلامت قلب بهتر است».

حتی اگر فردی سالم باشد و در موقعیت‌های اجتماعی الکل مصرف کند، مستی ناشی از الکل می‌تواند بدون ایجاد علائم آشکار، عملکرد قلب را تحت تأثیر قرار دهد. همچنین تأثیرات مصرف متعادل الکل در زنان و مردان متفاوت است؛ برای مثال، زنانی که خود را مصرف‌کننده متعادل الکل معرفی کرده‌اند، ۲۹ درصد بیشتر از زنانی که مصرف کمتر دارند، در معرض خطر بیماری قلبی هستند [13].

به گفته دکتر بریتزه، حتی شراب هم محافظت‌کننده قلب نیست. آنچه اهمیت دارد، میزان کل الکل مصرفی است و حتی مقدار کم آن می‌تواند در برخی افراد خاص اثرات سمی بر عضله قلب داشته باشد.

اگر تصمیم به مصرف الکل دارید، متخصصان توصیه می‌کنند در سطح کم یا متوسط باقی بمانید و از نوشیدن افراطی خودداری کنید. اگر تاکنون الکل مصرف نمی‌کردید، هیچ دلیلی برای شروع آن وجود ندارد، به‌ویژه زمانی که بحث سلامت قلب در میان است [12].

الکل و داروهای درمان بیماری قلبی

اگر در حال حاضر از داروهایی برای بیماری قلبی مانند داروهای ضد فشار خون، ضد انعقاد خون یا استاتین‌ها استفاده می‌کنید، باید با پزشک یا داروساز خود درباره تداخلات احتمالی الکل با این داروها مشورت کنید. به گفته دکتر بریتزه، الکل ممکن است اثر این داروها را کاهش دهد یا خطر عوارض جانبی آن‌ها را افزایش دهد.

او توصیه می‌کند که «به‌ویژه در مقادیر متوسط تا زیاد، مصرف الکل همزمان با داروها توصیه نمی‌شود». برخی از اثرات بالقوه ترکیب داروهای قلبی با الکل شامل افزایش خطر خونریزی، بالا رفتن سطح الکل خون، و کاهش بیش از حد فشار خون است [14].

پیش از نوشیدن الکل

اگر دچار بیماری قلبی هستید یا در معرض آن قرار دارید، دکتر بریتزه توصیه می‌کند که هرچه الکل کمتری مصرف کنید، ایمن‌تر خواهید بود. حتی مصرف سبک الکل نیز می‌تواند خطرات سلامت قلبی را افزایش دهد [15].

دکتر تاچیل نیز می‌گوید: «برای افرادی که دارای بیماری قلبی یا در معرض آن هستند—به‌ویژه شرایطی مانند آریتمی، نارسایی قلب، کاردیومیوپاتی، بیماری کبد، سابقه سکته یا فشار خون بالا—مصرف الکل باید محدود یا به‌کلی متوقف شود». در واقع، اصلاً مصرف نکردن الکل ممکن است ایمن‌ترین گزینه باشد.

سه اقدام کلیدی برای مواجهه با مصرف الکل در بیماری قلبی:

با متخصص قلب یا پزشک خود درباره مصرف الکل صحبت کنید تا خطرات شخصی شما ارزیابی شود. در این گفت‌وگو، حتماً داروهای مصرفی خود را نیز ذکر کنید تا تداخلات احتمالی بررسی شود.
به جای الکل، گزینه‌های بدون الکل مانند آبجو یا شراب غیرالکلی، نوشیدنی‌های ترکیبی بدون الکل (mocktails) را امتحان کنید.
اگر برای مقابله با استرس به نوشیدن الکل روی می‌آورید، راه‌های جایگزین برای آرامش پیدا کنید، مانند برقراری ارتباط با عزیزان، گذراندن وقت در طبیعت یا مراجعه به درمانگر برای حمایت سلامت روان [16].

چه زمانی باید کمک بگیرید؟

در سال ۲۰۲۳، نزدیک به ۲۹ میلیون نفر در ایالات متحده دچار اختلال مصرف الکل بودند؛ وضعیتی پزشکی که با ناتوانی در کنترل مصرف الکل علی‌رغم پیامدهای منفی آن شناخته می‌شود [17][18]. دکتر ولش تأکید می‌کند که «اختلال مصرف الکل فقط به میزان نوشیدن مربوط نمی‌شود، بلکه به پیامدهای ناشی از آن بستگی دارد».

نشانه‌هایی که باید جدی گرفته شوند و ممکن است به کمک نیاز داشته باشید:

دشواری در محدود کردن مقدار الکل مصرفی
تجربه ولع یا تمایل شدید به نوشیدن الکل
غفلت از مسئولیت‌ها به‌دلیل مصرف الکل
ادامه نوشیدن با وجود پیامدهای منفی آن
نیاز به افزایش مصرف برای رسیدن به همان اثر قبلی یا تجربه علائم ترک در صورت قطع نوشیدن

راهکارهای حمایتی مختلفی در دسترس هستند، از جمله کمک برای سم‌زدایی، داروهایی برای مدیریت ترک یا کاهش ولع، مشاوره فردی یا گروهی، و گروه‌های حمایتی مانند الکلی‌های گمنام (Alcoholics Anonymous) و ریکاوری SMART. دکتر ولش می‌گوید: «این منابع معمولاً متناسب با اهداف شخصی فرد طراحی می‌شوند، چه هدف کاهش مصرف باشد و چه ترک کامل».

برای دریافت خدمات درمانی، می‌توانید با خط کمک سازمان خدمات بهداشت روان و سوء مصرف مواد (SAMHSA) تماس بگیرید تا به مراکز درمانی متصل شوید.

جمع‌بندی

با وجود باور دیرینه‌ای که الکل را مفید برای سلامت قلب می‌دانست، شواهد فعلی نشان می‌دهند که حتی مقادیر کم الکل نیز ممکن است برای برخی افراد مضر باشد، به‌ویژه آن‌هایی که دچار بیماری قلبی هستند یا در معرض خطر آن قرار دارند.

مصرف الکل با افزایش فشار خون، اختلال در ضربان قلب، بروز کاردیومیوپاتی و مشکلات متابولیکی همراه است که همگی به سلامت کلی قلب آسیب می‌زنند.

اگر دچار بیماری قلبی هستید یا در معرض آن قرار دارید، متخصصان توصیه می‌کنند مصرف الکل را به حداقل برسانید.

اگر در محدود کردن مصرف الکل با مشکل روبرو هستید، کمک‌ها و حمایت‌های متعددی وجود دارند، از جمله داروها و مشاوره که می‌توانند به شما کمک کنند.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: