آیا واکسن اچ‌پی‌وی برای بزرگسالان هم مفید است؟

واکسن اچ‌پی‌وی یا ویروس پاپیلومای انسانی، یکی از مهم‌ترین واکسن‌ها برای پیشگیری از برخی سرطان‌های مرتبط با این ویروس است. بیشترین فایده واکسن زمانی ایجاد می‌شود که فرد پیش از مواجهه با اچ‌پی‌وی واکسینه شود، اما این موضوع به این معنا نیست که واکسن برای همه بزرگسالان بی‌فایده است.

سن، سابقه مواجهه با ویروس و احتمال مواجهه‌های جدید در آینده از عواملی هستند که در تصمیم‌گیری درباره واکسیناسیون بزرگسالان اهمیت دارند.

واکسن اچ‌پی‌وی چیست؟

گارداسیل ۹ واکسن اچ‌پی‌وی مورد استفاده در ایالات متحده است و برای افراد نه تا چهل‌وپنج ساله تأیید شده است.

این واکسن از ابتلا به انواع مشخصی از اچ‌پی‌وی پیشگیری می‌کند، اما یک نکته بسیار مهم دارد: واکسن عفونتی را که فرد از قبل به آن مبتلا شده است درمان نمی‌کند و روند عفونت موجود را نیز تغییر نمی‌دهد.

بنابراین، هدف اصلی واکسن، پیشگیری از عفونت‌های جدید با انواع تحت پوشش واکسن است.

چرا واکسیناسیون در سنین پایین‌تر توصیه می‌شود؟

اچ‌پی‌وی بسیار شایع است و بر اساس داده‌های اپیدمیولوژیک، ممکن است تا حدود هشتاد درصد افراد در طول زندگی خود با این ویروس مواجه شوند.

به همین دلیل، مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا واکسیناسیون را برای همه کودکان در سن یازده تا دوازده سالگی توصیه می‌کند، هرچند واکسن را می‌توان از نه سالگی نیز شروع کرد.

مزیت واکسیناسیون در این سنین این است که احتمال مواجهه قبلی با اچ‌پی‌وی کمتر است و فرد می‌تواند پیش از قرار گرفتن در معرض ویروس، ایمنی لازم را ایجاد کند.

اگر واکسیناسیون پیش از پانزده سالگی آغاز شود، معمولاً دو دوز واکسن با فاصله شش تا دوازده ماه کافی است. اگر فاصله دو دوز کمتر از پنج ماه باشد، دوز سوم لازم خواهد بود.

افرادی که واکسیناسیون را از پانزده سالگی به بعد شروع می‌کنند، معمولاً به سه دوز نیاز دارند.

انجمن سرطان آمریکا نیز آغاز واکسیناسیون در سنین نه تا ده سالگی را قابل توصیه می‌داند تا احتمال تکمیل واکسیناسیون افزایش پیدا کند و فرصت پیشگیری از سرطان‌های مرتبط با اچ‌پی‌وی بیشتر شود.

واکسن اچ‌پی‌وی برای جوانان

اگر فردی در سنین پایین واکسیناسیون را کامل نکرده باشد، هنوز می‌تواند در سنین جوانی از واکسن سود ببرد.

مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا واکسیناسیون تکمیلی را برای افرادی که واکسیناسیون را کامل نکرده‌اند تا بیست‌وشش سالگی توصیه می‌کند.

در این گروه، بسته به سن شروع واکسیناسیون و شرایط فرد، ممکن است سه دوز مورد نیاز باشد.

واکسیناسیون تا بیست‌وشش سالگی برای گروه‌هایی که احتمال ابتلا به عوارض مرتبط با اچ‌پی‌وی در آن‌ها بیشتر است نیز اهمیت دارد؛ برای مثال، افراد دارای ضعف سیستم ایمنی، از جمله افراد مبتلا به اچ‌آی‌وی.

همچنین واکسیناسیون برای مردانی که با مردان رابطه جنسی دارند اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا خطر برخی بیماری‌های مرتبط با اچ‌پی‌وی، از جمله سرطان مقعد، در این گروه بیشتر است و در صورت ابتلا به اچ‌آی‌وی این خطر افزایش بیشتری پیدا می‌کند.

آیا بعد از بیست‌وشش سالگی هم واکسن فایده دارد؟

پاسخ برای همه افراد یکسان نیست.

واکسن اچ‌پی‌وی برای افراد تا چهل‌وپنج سالگی تأیید شده است، اما این به معنی توصیه واکسیناسیون برای تمام افراد این گروه سنی نیست.

طبق توصیه کمیته مشورتی رویه‌های ایمن‌سازی آمریکا، واکسیناسیون در افراد بیست‌وهفت تا چهل‌وپنج ساله می‌تواند بر اساس تصمیم مشترک فرد و پزشک انجام شود. علت این است که با افزایش سن، احتمال مواجهه قبلی با اچ‌پی‌وی بیشتر می‌شود و در نتیجه احتمال اینکه واکسن بتواند از عفونت‌های جدید پیشگیری کند کاهش پیدا می‌کند.

واکسن نمی‌تواند عفونت‌های قبلی را از بین ببرد؛ بنابراین اگر فرد پیش‌تر با بسیاری از انواع اچ‌پی‌وی مواجه شده باشد، دامنه فایده احتمالی واکسیناسیون محدودتر خواهد بود.

در مقابل، فردی که تاکنون مواجهه جنسی کمی داشته یا احتمال مواجهه قبلی او با اچ‌پی‌وی پایین‌تر بوده است، ممکن است فرصت بیشتری برای بهره‌مندی از واکسن داشته باشد.

بنابراین در بزرگسالان، تصمیم درباره واکسیناسیون بهتر است بر اساس سن، سابقه واکسیناسیون، سابقه مواجهه با اچ‌پی‌وی و احتمال مواجهه‌های جدید در آینده گرفته شود.

آیا بعد از پنجاه سالگی می‌توان واکسن اچ‌پی‌وی زد؟

گارداسیل ۹ برای افراد تا چهل‌وپنج سالگی تأیید شده است. بنابراین واکسیناسیون روتین بعد از این سن در محدوده تأیید این واکسن قرار نمی‌گیرد.

حتی در گروه سنی بیست‌وهفت تا چهل‌وپنج سال نیز واکسیناسیون برای همه افراد توصیه نمی‌شود، زیرا احتمال مواجهه قبلی با اچ‌پی‌وی در بزرگسالی بیشتر است و در نتیجه فایده مورد انتظار واکسن کاهش می‌یابد.

اگر فردی در سنین بالاتر درباره واکسن اچ‌پی‌وی سؤال دارد، بهتر است شرایط شخصی خود را با پزشک بررسی کند، به‌خصوص اگر قبلاً واکسینه نشده باشد یا احتمال مواجهه جدید با ویروس وجود داشته باشد.

واکسن اچ‌پی‌وی از چه سرطان‌هایی پیشگیری می‌کند؟

اهمیت واکسن اچ‌پی‌وی فقط به پیشگیری از سرطان دهانه رحم محدود نمی‌شود. برخی انواع این ویروس می‌توانند در ایجاد چندین سرطان نقش داشته باشند.

واکسیناسیون می‌تواند در پیشگیری از سرطان‌های مرتبط با انواع تحت پوشش واکسن، از جمله موارد زیر نقش داشته باشد:

• سرطان دهانه رحم
• برخی سرطان‌های ناحیه حلق و گلو
• سرطان مقعد
• برخی سرطان‌های آلت تناسلی
• برخی سرطان‌های واژن
• برخی سرطان‌های فرج

البته واکسن به معنی مصونیت کامل در برابر تمام سرطان‌ها یا تمام انواع اچ‌پی‌وی نیست. همچنین واکسیناسیون جایگزین غربالگری‌های توصیه‌شده، مانند غربالگری سرطان دهانه رحم، نمی‌شود.

آیا اگر قبلاً اچ‌پی‌وی داشته باشیم، واکسن بی‌فایده است؟

خیر، داشتن سابقه اچ‌پی‌وی لزوماً به معنی بی‌فایده بودن واکسن نیست.

اچ‌پی‌وی شامل انواع متعددی است و ابتلا به یک نوع، فرد را در برابر تمام انواع دیگر ایمن نمی‌کند. بنابراین ممکن است واکسیناسیون بتواند در برابر انواعی که فرد هنوز با آن‌ها مواجه نشده است، محافظت ایجاد کند.

با این حال، هرچه احتمال مواجهه قبلی با انواع مختلف اچ‌پی‌وی بیشتر باشد، فایده مورد انتظار واکسن کاهش پیدا می‌کند. به همین دلیل واکسیناسیون در سنین پایین‌تر بیشترین ارزش پیشگیرانه را دارد.

جمع‌بندی

واکسن اچ‌پی‌وی بیشترین فایده را زمانی دارد که پیش از مواجهه با ویروس تزریق شود؛ به همین دلیل واکسیناسیون در دوران کودکی و نوجوانی توصیه می‌شود.

افراد جوانی که واکسیناسیون خود را کامل نکرده‌اند نیز می‌توانند تا بیست‌وشش سالگی از واکسن بهره ببرند. در سنین بیست‌وهفت تا چهل‌وپنج سال، تصمیم درباره واکسیناسیون باید با توجه به شرایط فردی و احتمال فایده آن گرفته شود، زیرا بسیاری از بزرگسالان پیش‌تر با اچ‌پی‌وی مواجه شده‌اند.

نکته مهم این است که واکسن اچ‌پی‌وی برای پیشگیری از عفونت‌های جدید است، نه درمان عفونت موجود. بنابراین اگر واکسیناسیون برای شما مطرح است، سن، سابقه واکسیناسیون و شرایط فردی باید در کنار هم بررسی شوند.