آیا یک لیوان شیر می‌تواند سوزش سر دل را آرام کند یا آن را بدتر سازد؟

بازگشت اسید معده زمانی اتفاق می‌افتد که اسید از معده به سمت بالا به مری (لوله‌ای که گلو را به معده متصل می‌کند) حرکت می‌کند. این حالت اغلب به صورت احساس سوزش در قفسه سینه توصیف می‌شود که به آن سوزش سر دل (Heartburn) گفته می‌شود و می‌تواند توسط عوامل مختلفی مانند غذاهای خاص، بارداری یا داروها ایجاد شود¹. اگر این بازگشت اسید به صورت مزمن (بیش از دو بار در هفته) رخ دهد، علامت اصلی بیماری رفلاکس معده به مری (GERD) است¹.

۱. فواید احتمالی شیر برای رفلاکس اسید

برخی افراد ممکن است با نوشیدن شیر، تسکین سوزش سر دل را تجربه کنند، هرچند شواهد موجود در این زمینه قوی نیست². شیر و محصولات لبنی منابع عالی کلسیم محسوب می‌شوند؛ آنتی‌اسیدها که یک درمان رایج برای رفلاکس اسید هستند، اغلب حاوی کربنات کلسیم هستند که به خنثی‌سازی اسیدیته بالای معده کمک می‌کند. بنابراین، کلسیم موجود در شیر ممکن است به طور مشابه برای کمک به کاهش سوزش سر دل عمل کند.

یک مطالعه نشان داد که افرادی که مقادیر کمتری کلسیم مصرف می‌کنند، ممکن است خطر افزایش‌یافته‌ای برای ابتلا به بیماری‌هایی مانند ازوفاژیت رفلاکسی داشته باشند، که التهاب مری ناشی از رفلاکس اسید است³. مطالعه دیگری نیز نشان داد که مصرف بالاتر کلسیم می‌تواند خطر رفلاکس اسید را کاهش دهد، اما شیر حاوی مواد مغذی دیگری مانند پروتئین و چربی است که می‌توانند بر تأثیرات آن تأثیر بگذارند⁴. یک تحقیق دیگر گزارش داد که افرادی که کمترین میزان مصرف شیر و محصولات لبنی را داشتند، بالاترین احتمال ابتلا به GERD را نشان دادند⁵. اگرچه این یافته ممکن است نشان دهد که شیر می‌تواند به محافظت در برابر سوزش سر دل کمک کند، اما یک رابطه علت و معلولی مستقیم را اثبات نمی‌کند و برای درک این ارتباط به تحقیقات بیشتری نیاز است.

آیا یک لیوان شیر می‌تواند سوزش سر دل را آرام کند یا آن را بدتر سازد؟

۲. آیا شیر می‌تواند رفلاکس اسید را بدتر کند؟

تأثیرات مصرف لبنیات بر رفلاکس اسید کاملاً نامشخص است؛ برخی مطالعات فوایدی را نشان می‌دهند، در حالی که برخی دیگر هیچ تأثیری یا حتی بدتر شدن شرایط را گزارش می‌کنند. این تفاوت‌ها ممکن است به دلیل تفاوت در رژیم غذایی، روش‌های مطالعه، یا پاسخ فردی باشد.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

یک مطالعه در سال ۲۰۲۲ که افراد مصرف‌کننده مقادیر کمی شیر بدون چربی را با کسانی که لبنیات کم‌چرب یا پرچرب بیشتری مصرف می‌کردند مقایسه کرد، تفاوتی در علائم GERD پیدا نکرد⁶. به طور مشابه، یک مطالعه در سال ۲۰۲۰ روی تقریباً ۵۰ هزار زن گزارش داد که قهوه، چای و نوشابه خطر رفلاکس را افزایش می‌دهند، اما شیر، آب و آبمیوه چنین تأثیری نداشتند⁷. با این حال، تحقیقات دیگری نیز وجود دارد که نشان می‌دهد شیر ممکن است باعث تحریک رفلاکس شود؛ در یک مطالعه در سال ۲۰۱۷، افرادی که شیر می‌نوشیدند، اپیزودهای بیشتری از اسیدیته و رفلاکس را تجربه کردند⁸. این اتفاق ممکن است با محتوای چربی شیر مرتبط باشد، زیرا چربی می‌تواند اسید معده را افزایش داده و هضم را کند سازد، که این امر احتمال بازگشت اسید به مری را بالا می‌برد. به همین دلیل، برخی معتقدند که شیر بدون چربی ممکن است تأثیر متفاوتی نسبت به شیر کامل داشته باشد، اما تحقیقات در این زمینه هنوز محدود است و از آنجا که پاسخ‌ها متغیر هستند، بهتر است انواع شیر (کامل، کم‌چرب، بدون چربی) را امتحان کنید تا ببینید بدن شما چگونه واکنش نشان می‌دهد.

۳. غذاهای جایگزین و راه‌حل‌های دیگر

اگر متوجه شدید که شیر باعث تحریک علائم شما می‌شود، تغییر به گزینه‌های بدون چربی یا جایگزین‌های شیر، مانند شیرهای گیاهی، ممکن است کمک کننده باشد. یک مطالعه نشان داد که خوردن بیشتر حبوبات، مغزها و دانه‌ها با علائم کمتر GERD مرتبط است⁵. می‌توانید شیرهای گیاهی مانند شیر بادام، جو دوسر یا سویا را امتحان کنید تا ببینید آیا احساس بهتری نسبت به شیر لبنی ایجاد می‌کنند؛ البته این جایگزین‌ها کلسیم کمتری نسبت به شیر لبنی دارند، مگر اینکه با این ماده مغذی غنی‌سازی شده باشند.

غذاهایی که به تسکین سوزش سر دل کمک می‌کنند

برخی از تنظیمات غذایی و رفتاری می‌توانند به تسکین سوزش سر دل کمک کنند⁹’²:

غذاهای غیر تند: غذاهای تند می‌توانند پوشش معده یا گلو را تحریک کرده و احساس سوزش ایجاد کنند؛ انتخاب غذاهای غیر تند یا استفاده از چاشنی کمتر می‌تواند از این اثر جلوگیری کند.
نوشیدنی‌های بدون گاز و غیر اسیدی: نوشیدن آب یا آبمیوه‌های کمتر اسیدی توصیه می‌شود؛ نوشیدنی‌های اسیدی و گازدار می‌توانند فشار معده را افزایش داده و باعث شل شدن عضله بالایی معده شوند و اجازه دهند اسید بالا بیاید.
غذاها و وعده‌های غذایی کم‌چرب: برای تجزیه چربی، معده شیره گوارشی بیشتری آزاد می‌کند که سطح اسید را افزایش می‌دهد؛ غذاهای چرب همچنین مدت طولانی‌تری در معده می‌مانند و احتمال سوزش سر دل را بالا می‌برند.
غذاهای کم کربوهیدرات: برخی انواع کربوهیدرات‌ها مانند نشاسته‌ها و قندها می‌توانند سوزش سر دل را بدتر کنند؛ از سوی دیگر، فیبر—به ویژه فیبر محلول—با تسکین علائم GERD مرتبط است.

۴. سایر درمان‌ها و تنظیمات سبک زندگی

عوامل متعددی می‌توانند سوزش سر دل را تحریک کنند و برخی افراد با تغییرات سبک زندگی یا داروها تسکین پیدا می‌کنند¹²:

بالا نگه داشتن سر هنگام خواب: بالا بردن سر و قسمت بالایی بدن هنگام دراز کشیدن یا خوابیدن می‌تواند از بالا آمدن محتویات معده جلوگیری کند.
زودتر شام خوردن: افزایش زمان بین شام و زمان خواب به معده زمان می‌دهد تا قبل از دراز کشیدن، هضم را به پایان برساند.
انتخاب سهم‌های غذایی کوچک‌تر: کاهش حجم وعده‌های غذایی و اجتناب از وعده‌های پرکالری می‌تواند از کشیدگی بیش از حد معده و تولید اسید اضافی جلوگیری کند⁹.
مصرف داروهای بدون نسخه (OTC): استفاده از داروهای OTC برای GERD در صورت نیاز می‌تواند کمک‌کننده باشد، اما استفاده بیش از حد از آنها می‌تواند عوارض جانبی مانند سردرد، ناراحتی معده یا یبوست ایجاد کند.
محدود کردن نوشابه، قهوه و چای: اگر این نوشیدنی‌ها را با افزایش علائم GERD مرتبط دانسته‌اید، حذف آنها ممکن است مفید باشد⁷؛ چای نعناع نیز به طور خاص ممکن است خطر رفلاکس را افزایش دهد.
مدیریت وزن: کاهش وزن می‌تواند به کاهش سوزش سر دل در افراد دارای اضافه وزن و چاقی کمک کند.

بازگشت اسید ممکن است گهگاه برای شما رخ دهد، اما اگر علائم شما ادامه یابد یا بدتر شود، بهتر است برای دریافت درمان‌های خانگی و پزشکی به یک متخصص مراجعه کنید. به طور خلاصه، شیر و لبنیات ممکن است سوزش سر دل را در برخی افراد تسکین دهند، اما شواهد قوی نیست؛ دیگران ممکن است متوجه شوند که لبنیات، احتمالاً به دلیل محتوای چربی بالا، علائم آنها را بدتر می‌کند.

دکتر فرزاد روشن ضمیر

دکتر روشن ضمیر هستم، متخصص تغذیه و رژیم درمانی (PhD). اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با من داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: