شیر A1 و A2 از نظر نوع پروتئین متفاوتاند و این تفاوت ممکن است بر سلامت سیستم گوارشی تأثیرگذار باشد.
مطالعاتی وجود دارد که نشان میدهد برخی افراد شیر A2 را راحتتر از شیر A1 هضم میکنند، بهویژه کسانی که به لبنیات حساسیت دارند.
پژوهشگران دریافتند که شیر گاو حاوی نوعی پروتئین به نام بتا-کازئین است که حدود ۳۰٪ از کل پروتئین موجود در شیر را تشکیل میدهد.
دو نوع اصلی از این پروتئین در شیر وجود دارد: A1 بتا-کازئین و A2 بتا-کازئین، که بسته به نژاد گاو، شیر تولیدی ممکن است یکی از این دو یا ترکیبی از هر دو را داشته باشد.
در حالی که مطالعات انسانی در این زمینه هنوز محدودند، محققان بررسی میکنند که آیا شیر A2 نسبت به شیر معمولی که حاوی A1 است، مزایای سلامتی بیشتری دارد یا خیر.
برخی افراد معتقدند شیر A1 میتواند با مشکلات مزمن مانند اختلالات گوارشی یا حتی بیماریهای التهابی مرتبط باشد، اما شواهد قطعی هنوز وجود ندارد.
در این مقاله بهطور بیطرفانه به بررسی علمی تفاوت بین شیر A1 و A2 میپردازیم.
هدف آن است که به خواننده کمک شود تا تصمیم آگاهانهتری درباره انتخاب نوع شیر مصرفی بگیرد.
شیر A1 و A2 چه تفاوتی دارند؟
پروتئین کازئین بخش عمدهای از پروتئین شیر را تشکیل میدهد و حدود ۸۰٪ از محتوای پروتئینی شیر را شامل میشود.
یکی از زیرگروههای کازئین، بتا-کازئین است که در دستکم ۱۳ نوع مختلف وجود دارد، اما دو نوع A1 و A2 رایجترین آنها هستند.
دو نوع اصلی بتا-کازئین
- A1 بتا-کازئین: عمدتاً در نژادهایی از گاو که از اروپای شمالی منشأ گرفتهاند یافت میشود؛ از جمله هلشتاین، فریزن، آیرشایر و بریتیش شورتهورن.
- A2 بتا-کازئین: در نژادهایی مثل گرنزی، جرسی، شاروله و لیموزین که از جزایر کانال مانش و جنوب فرانسه منشأ دارند شایعتر است.
شیرهای معمولی اغلب هر دو نوع A1 و A2 را در ترکیب خود دارند، اما شیر A2 فقط حاوی نوع A2 بتا-کازئین است.
برخی تحقیقات اولیه حاکی از آن است که نوع A2 ممکن است برای افرادی که به لبنیات حساساند یا دچار ناراحتیهای گوارشی میشوند، انتخاب بهتری باشد.
بحثهای عمومی و علمی زیادی درباره تفاوتهای این دو نوع شیر شکل گرفته است، زیرا شرکت A2 Milk Company تولید و بازاریابی انحصاری شیر A2 را در دست دارد.
این شرکت محصولاتی عرضه میکند که فاقد هرگونه A1 بتا-کازئین هستند و مورد توجه برخی مصرفکنندگان حساس به شیر قرار گرفتهاند.
healthline
آیا تفاوت A1 و A2 در سلامت گوارش مؤثر است؟
برخی مطالعات نشان دادهاند که پروتئین A1 بتا-کازئین ممکن است موجب علائم گوارشی ناخوشایند مانند نفخ، گاز معده و اسهال در برخی افراد شود.
اگرچه عدم تحمل لاکتوز عامل اصلی مشکلات گوارشی مربوط به شیر است، اما میزان لاکتوز در شیر A1 و A2 یکسان بوده و تفاوت آنها در پروتئین نهفته است.
برخی محققان معتقدند اجزای دیگری از شیر بهجز لاکتوز میتوانند عامل ناراحتیهای گوارشی باشند.
مطالعات اخیر بهطور خاص نقش پروتئینهای شیر، مانند A1 بتا-کازئین، را در بروز این علائم بررسی کردهاند.
در یک مطالعه روی ۴۱ نفر مشخص شد که شیر A1 در برخی افراد باعث مدفوع نرمتر نسبت به شیر A2 میشود1.
مطالعه دیگری در بزرگسالان چینی نشان داد که مصرف شیر A2 منجر به کاهش قابلتوجه علائم گوارشی پس از وعده غذایی میشود1.
افزون بر این، برخی شواهد نشان میدهند که A1 بتا-کازئین ممکن است با افزایش التهاب در دستگاه گوارش همراه باشد.
التهاب مزمن میتواند زمینهساز بیماریهای گوارشی طولانیمدت شود، بهویژه در افراد دارای سیستم گوارشی حساس.
تحقیقات علمی چه میگویند؟
برای درک کامل تحقیقات پیرامون شیر A1 و A2، باید ابتدا با اصول تحقیق علمی آشنا شد.
بخش زیادی از مطالعات انجامشده در این حوزه «مشاهدهای» هستند، یعنی تنها ارتباطی بین مصرف نوع خاصی از شیر و برخی بیماریها را نشان میدهند.
در مطالعات مشاهدهای، پژوهشگران گروههایی از مردم را بررسی میکنند که مثلاً شیر A1 یا A2 مصرف کردهاند، و سپس میزان بروز یک بیماری خاص را در هر گروه میسنجند.
اما این نوع مطالعات نمیتوانند رابطه علّی (علت و معلول) را اثبات کنند، بلکه تنها وجود «ارتباط» را نشان میدهند.
برای مثال، اگر مطالعهای نشان دهد که مصرفکنندگان شیر A1 بیشتر موهای بنفش دارند، نمیتوان نتیجه گرفت که شیر A1 باعث رنگ مو میشود.
این تنها یک «همبستگی» است و میتواند نقطه شروعی برای تحقیقات آزمایشگاهی یا بالینی دقیقتر باشد.
مطالعات مشاهدهای میتوانند جهت تحقیقات آینده را مشخص کنند تا علت واقعی پدیدهها مشخص شود.
اما برای رسیدن به نتیجه قطعی، باید آزمایشات مداخلهای یا کارآزماییهای بالینی دقیق انجام شوند.
آیا باید درباره A1 نگران باشیم؟
در برخی مطالعات، مصرف A1 بتا-کازئین با تولید ترکیبی به نام بتاکازومورفین-۷ (BCM-7) در بدن انسان مرتبط دانسته شده است.
BCM-7 یک پپتید اپیوئیدی است که ممکن است بر دستگاه گوارش و حتی سیستم عصبی اثراتی داشته باشد، بهویژه در افرادی که حساسیت بیشتری دارند.
این پپتید ممکن است به گیرندههای اوپیوئیدی در بدن متصل شود و در نتیجه، بر حرکت روده، واکنشهای التهابی یا عملکرد سیستم عصبی اثر بگذارد.
در مطالعات حیوانی، BCM-7 با افزایش نفوذپذیری روده و التهاب خفیف در بافتهای روده مرتبط بوده است، که در شرایط خاص میتواند مشکلساز باشد.
با این حال، بیشتر این مطالعات بر روی حیوانات یا در شرایط آزمایشگاهی انجام شدهاند و شواهد انسانی هنوز محدودند.
بنابراین نمیتوان با قطعیت گفت که BCM-7 در انسان نیز اثرات مشابهی دارد، اما احتمال آن بهویژه در افراد مستعد رد نشده است.
آیا A1 با دیابت نوع ۱ مرتبط است؟
دیابت نوع ۱ بیماریای است که در آن سیستم ایمنی بدن سلولهای تولیدکننده انسولین در پانکراس را از بین میبرد.
برخی پژوهشها فرض کردهاند که مصرف شیر حاوی A1 ممکن است خطر ابتلا به دیابت نوع ۱ را در کودکان افزایش دهد.
مطالعات مشاهدهای در برخی کشورها نشان دادهاند که میزان مصرف شیر A1 با شیوع بالاتر دیابت نوع ۱ در آن جمعیتها همراه بوده است.
با این حال، این دادهها همبستگی بوده و اثبات نمیکنند که مصرف شیر A1 مستقیماً باعث دیابت نوع ۱ میشود.
در مطالعات حیوانی نیز نتایج ضدونقیضی بهدست آمده است؛ برخی از موشهای آزمایشگاهی که با شیر A1 تغذیه شدند دچار افزایش التهاب شدند.
اما همچنان نبود شواهد انسانی کافی مانع از آن شده که این ارتباط بهطور قطعی پذیرفته شود یا به راهنمایی بالینی تبدیل گردد.
آیا A1 برای سلامت قلب خطر دارد؟
برخی مطالعات قدیمیتر فرض کردهاند که شیر حاوی A1 ممکن است خطر بیماریهای قلبی عروقی را افزایش دهد.
این نظریه مبتنی بر نقش احتمالی BCM-7 در افزایش التهاب سیستمیک و استرس اکسیداتیو بود که هر دو با بیماری قلبی ارتباط دارند.
با این حال، نتایج پژوهشهای انجامشده در این زمینه ناهمخوان بودهاند و برخی از آنها چنین ارتباطی را تأیید نکردهاند.
در بررسیهای جدیدتر، شواهد کافی برای اثبات این فرضیه یافت نشده و نهادهای بهداشتی معتبر نیز هنوز درباره این خطر هشدار رسمی ندادهاند.
مطالعهای در نیوزیلند نشان داد که مصرف شیر A2 ممکن است برخی شاخصهای التهابی را کاهش دهد، اما این مطالعه کوچک و کوتاهمدت بود.
بنابراین برای بررسی اثرات بلندمدت شیر A1 یا A2 بر سلامت قلب، هنوز به مطالعات گستردهتر نیاز داریم.
جمعبندی: کدامیک را باید انتخاب کنیم؟
اگرچه شواهد علمی فعلی از تفاوت واضح بین شیر A1 و A2 پشتیبانی نمیکنند، اما برخی افراد گزارش کردهاند که پس از جایگزینی شیر معمولی با A2، علائم گوارشی آنها کاهش یافته است.
در نتیجه، افرادی که پس از مصرف شیر دچار نفخ، درد شکم یا ناراحتی میشوند ممکن است با امتحان شیر A2 احساس بهتری داشته باشند.
افراد مبتلا به عدم تحمل لاکتوز باید توجه داشته باشند که شیر A2 همچنان حاوی لاکتوز است و نمیتواند جایگزین شیرهای بدون لاکتوز باشد.
اما اگر شما دچار علائم گوارشی هستید و آزمایشها عدم تحمل لاکتوز را رد کردهاند، شاید شیر A2 گزینهای مناسب برای آزمایش باشد.
شواهد علمی قوی درباره مزایای شیر A2 هنوز در حال توسعه است، اما تجربه فردی و برخی دادههای اولیه آن را به گزینهای امیدوارکننده تبدیل کردهاند.
همانطور که در سایر موضوعات تغذیهای نیز صادق است، بهترین انتخاب معمولاً بر اساس پاسخ بدن شما، تجربه شخصی و مشورت با متخصص تغذیه انجام میشود.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Aitchison A, et al. (2025). Simulated gastrointestinal digestion of milk caseins containing A1 β-casein does not lead to increased production of inflammatory proteins in intestinal epithelial cells in vitro when compared to milk caseins containing A2 β-casein.
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1756464625000118 - Beales PE, et al. (2002). A multi-centre, blinded international trial of the effect of A(1) and A(2) beta-casein variants on diabetes incidence in two rodent models of spontaneous Type I diabetes.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12242456/ - Birgisdottir BE, et al. (2006). Lower consumption of cow milk protein A1 beta-casein at 2 years of age, rather than consumption among 11- to 14-year-old adolescents, may explain the lower incidence of type 1 diabetes in Iceland than in Scandinavia.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16407643/ - Carroccio A, et al. (2021). Whole cow’s milk but not lactose can induce symptoms in patients with self-reported milk intolerance: Evidence of cow’s milk sensitivity in adults.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8621065/ - Cieślińska A, et al. (2022). Does a little difference make a big difference? Bovine β-casein a1 and a2 variants and human health—an update.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9779325/ - Chin-Dusting J, et al. (2006). Effect of dietary supplementation with beta-casein A1 or A2 on markers of disease development in individuals at high risk of cardiovascular disease.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16441926/ - Farrell HM, et al. (2004). Nomenclature of the Proteins of Cows’ Milk—Sixth Revision.
https://www.journalofdairyscience.org/article/S0022-0302(04)73319-6/fulltext - Giribaldi M, et al. (2022). A2 Milk and BCM-7 Peptide as Emerging Parameters of Milk Quality.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9094626/ - Ho S, et al. (2014). Comparative effects of A1 versus A2 beta-casein on gastrointestinal measures: A blinded randomised cross-over pilot study
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24986816/ - Hong Y, et al. (2010). Protective effect of beta-casomorphin-7 on type 1 diabetes rats induced with streptozotocin.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20685284/ - Jianqin S, et al. (2016). Effects of milk containing only A2 beta casein versus milk containing both A1 and A2 beta casein proteins on gastrointestinal physiology, symptoms of discomfort, and cognitive behavior of people with self-reported intolerance to traditional cows' milk.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27039383/ - Laugesen M, et al. (2003). Ischaemic heart disease, Type 1 diabetes, and cow milk A1 beta-casein.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12601419/ - Venn BJ, et al. (2005). A comparison of the effects of A1 and A2 beta-casein protein variants on blood cholesterol concentrations in New Zealand adults.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16298373/ - https://www.healthline.com/nutrition/a1-vs-a2-milk
دکتر روشن ضمیر هستم، متخصص تغذیه و رژیم درمانی (PhD). اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با من داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
