اسیدهای چرب امگا-۳ بهدلیل فواید مختلف برای سلامتی تبلیغ میشوند، اما تنها برخی از این فواید بهطور علمی توسط پژوهشهای قوی پشتیبانی شدهاند. این اسیدهای چرب در رژیم غذایی متعادل، بهویژه در ماهیهای چرب مانند سالمون، ساردین و ماهی خالمخالی یافت میشوند و نقش مهمی در سلامت انسان دارند.
کاهش احتمال مرگ ناشی از بیماریهای قلبی-عروقی
بر اساس نتایج کارآزماییهای بالینی، مکملهای امگا-۳ شامل EPA و DHA ممکن است به کاهش نرخ حمله قلبی کمک کنند، بهویژه در افرادی که مقدار کافی از این چربیها را از رژیم غذایی دریافت نمیکنند. این یافتهها نشان میدهد که امگا-۳ میتواند تا ۲۵٪ از وقوع وقایع قلبی-عروقی مانند سکته قلبی و مغزی جلوگیری کند و همچنین خطر مرگ ناشی از بیماریهای قلبی را کاهش دهد.1 2 3
اسیدهای چرب امگا-۳ از طریق کاهش التهاب، بهبود عملکرد سلولهای اندوتلیال و جلوگیری از تجمع پلاکتها، میتوانند به سلامت سیستم قلبی-عروقی کمک کنند. با کاهش عوامل خطر، احتمال مرگومیر ناشی از بیماریهای قلبی کاهش مییابد.

Evgeniia Siiankovskaia / Getty Images
بهبود سطوح کلسترول خون
در افراد مبتلا به چاقی، سندرم متابولیک یا دیابت، مکملهای امگا-۳ میتوانند در مقایسه با دارونما، سطح کلسترول کل را کاهش دهند و به بهبود تعادل چربیهای خون کمک کنند. این مکملها همچنین میتوانند سطح تریگلیسرید را کاهش داده و سطح کلسترول HDL یا همان کلسترول «خوب» را افزایش دهند.4 5 6
افزایش HDL به خروج کلسترول از دیواره رگها کمک میکند، در حالیکه کاهش تریگلیسرید میتواند احتمال التهاب و تشکیل پلاکهای آترواسکلروتیک را کاهش دهد. با کنترل این پارامترها، خطر بروز بیماریهای قلبی کاهش مییابد.
کاهش فشار خون
علاوه بر بهبود چربیهای خون، مطالعات بالینی نشان دادهاند که مکملهای امگا-۳ میتوانند فشار خون سیستولیک و دیاستولیک را کاهش دهند. این اثر در افراد مبتلا به سندرم متابولیک برجستهتر بوده است و در آنها کاهش قابلتوجهی در فشار خون دیده شده است.5
در برخی مطالعات دیگر، مکملهای ALA که یکی از اشکال گیاهی امگا-۳ است، فشار خون را در افراد دچار اضافه وزن یا چاقی کاهش دادهاند.6 کاهش فشار خون بهویژه برای پیشگیری از سکته مغزی و بیماریهای کلیوی اهمیت زیادی دارد.
کاهش التهاب در بدن
تحقیقات نشان دادهاند که مکملهای امگا-۳ میتوانند نشانگرهای التهابی مانند CRP و IL-6 را در افراد مبتلا به بیماریهای قلبی کاهش دهند.7 همچنین، این مکملها توانستهاند IL-6 و TNF-a را در بیماران سرطانی و TNF-a را در مبتلایان به دیابت کاهش دهند.8 9
این نتایج نشان میدهد که امگا-۳ نقش بالقوهای در کنترل التهاب سیستمیک ایفا میکند، که عامل زمینهساز بسیاری از بیماریهای مزمن مانند آرتریت، دیابت و بیماریهای قلبی است. البته برای تأیید قطعی این اثرات، به مطالعات بیشتری نیاز است.
حمایت از رشد جنین در دوران بارداری
راهنمای تغذیهای ایالات متحده توصیه میکند که افراد باردار هفتهای ۸ تا ۱۲ اونس ماهی مصرف کنند تا DHA کافی دریافت نمایند.10 ماهیهایی مانند سالمون، شاهماهی، ساردین و قزلآلا منابع خوبی از امگا-۳ هستند و مقدار زیادی جیوه ندارند.11
اگر خوردن ماهی برای فرد امکانپذیر نباشد، مکملهای امگا-۳ در دوران بارداری میتوانند مفید باشند. یک متاآنالیز نشان داد که مصرف روزانه ۴۵۰ تا ۸۰۰ میلیگرم DHA میتواند خطر زایمان زودرس را کاهش داده و وزن تولد را افزایش دهد.12
موارد استفاده تاییدنشده
- تنظیم رفتاری در ADHD: دادههای اولیه نشان میدهد که مکملهای امگا-۳ ممکن است تغییرات خلقی و رفتارهای مقابلهگرایانه را در کودکان کاهش دهند، اما هنوز نیاز به مطالعات بیشتری وجود دارد.13
- پیشگیری از سرطان: نتایج ضد و نقیض هستند. مطالعه VITAL تفاوتی در بروز سرطان بین افراد دریافتکننده EPA و DHA و گروه دارونما نیافت، ولی برخی مطالعات نشان دادهاند که امگا-۳ ممکن است خطر سرطان پستان و سرطان روده بزرگ را کاهش دهد.1 14 15
- آلرژی کودکی: شواهد محدود نشان میدهد که مصرف امگا-۳ در دوران بارداری و شیردهی ممکن است خطر بیماریهای آلرژیک را در کودک کاهش دهد.11
- کاهش شناخت: تأثیر امگا-۳ بر عملکرد شناختی متناقض است. در برخی مطالعات DHA به بهبود شناخت کمک کرده، اما در برخی دیگر بیتأثیر بوده و برای افراد مبتلا به آلزایمر فایدهای نداشته است.16
- افسردگی: تصور میشود امگا-۳ بتواند علائم افسردگی را کاهش دهد، ولی شواهد کافی برای اثبات این موضوع بهعنوان درمان اصلی وجود ندارد.17
- سلامت چشم: مصرف زیاد ماهی با کاهش خطر دژنراسیون ماکولا مرتبط است، اما مصرف مکملهای امگا-۳ چنین اثری نداشته است.19 همچنین تأثیر آنها بر خشکی چشم نیز متناقض گزارش شده است.18 20
- توسعه مغز نوزاد: شواهد قطعی مبنی بر تأثیر مثبت مکملهای امگا-۳ بر رشد شناختی و بینایی نوزادان وجود ندارد، اگرچه DHA به بسیاری از شیرخشکها و محصولات لبنی اضافه میشود.21
- علائم آرتریت روماتوئید: مطالعات درباره اثر مکمل روغن ماهی بر کاهش شدت بیماری نتایج متناقضی داشتهاند و متاآنالیزها مزایای محدودی نشان دادهاند.22
خطرات مصرف امگا-۳
مکملهای روغن ماهی میتوانند پسطعم ماهی ایجاد کنند و عوارضی مانند تهوع، نفخ و آروغ را به همراه داشته باشند. پیش از شروع مصرف، حتماً با پزشک خود درباره عوارض جانبی و تداخلات احتمالی مشورت کنید.
برخی خطرات مصرف امگا-۳ شامل افزایش احتمال فیبریلاسیون دهلیزی در افراد دارای خطر بالای بیماریهای قلبی است. همچنین، مصرف بیش از ۳ گرم در روز میتواند خطر خونریزی را افزایش دهد و برخی مطالعات احتمال افزایش سرطان پروستات را با سطوح بالای امگا-۳ مطرح کردهاند.23 24 25
ایمنی مکملها
در ایالات متحده، سازمان FDA مکملهای غذایی را مانند داروهای نسخهای کنترل نمیکند و ممکن است محتوای واقعی مکمل با آنچه روی برچسب نوشته شده متفاوت باشد. برای کاهش این خطر، بهتر است مکملهایی را انتخاب کنید که توسط سازمانهایی مثل NSF.org، U.S. Pharmacopeia (USP) یا ConsumerLab.com تأیید شدهاند.
همیشه برای انتخاب نوع و مقدار مناسب مکمل، با یک پزشک، داروساز یا متخصص تغذیه مشورت کنید. این افراد میتوانند بر اساس شرایط سلامتی شما راهنمایی دقیقتری ارائه دهند.
نتیجهگیری
اسیدهای چرب امگا-۳ را میتوان از طریق رژیم غذایی متعادل، بهویژه با مصرف ماهیهای چرب مانند سالمون، ساردین و خالمخالی دریافت کرد. منابع گیاهی ALA مانند دانههای چیا، کتان، گردو و روغنهایی چون روغن کانولا، سویا و کتان نیز گزینههای مناسبی هستند.
برای افرادی که نیاز به پشتیبانی بیشتر دارند، مکملها در دسترس هستند، اما پیش از شروع مصرف، حتماً با پزشک مشورت کنید، زیرا هنوز درباره برخی فواید این مکملها شواهد قطعی وجود ندارد.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Manson JE, Cook NR, Lee IM, et al. Marine n-3 fatty acids and prevention of cardiovascular disease and cancer. N Engl J Med. 2019;380(1):23-32. doi:10.1056/NEJMoa1811403
- Bhatt DL, Steg PG, Miller M, et al. Cardiovascular risk reduction with icosapent ethyl for hypertriglyceridemia. N Engl J Med. 2019;380(1):11-22. doi:10.1056/NEJMoa1812792
- ASCEND Study Collaborative Group, Bowman L, Mafham M, et al. Effects of n-3 fatty acid supplements in diabetes mellitus. N Engl J Med. 2018;379(16):1540-1550. doi:10.1056/NEJMoa1804989
- Wang Y, Wang Y, Shehzad Q, et al. Does omega-3 PUFAs supplementation improve metabolic syndrome and related cardiovascular diseases? A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Crit Rev Food Sci Nutr. 2024;64(26):9455-9482. doi:10.1080/10408398.2023.2212817
- Liu YX, Yu JH, Sun JH, et al. Effects of omega-3 fatty acids supplementation on serum lipid profile and blood pressure in patients with metabolic syndrome: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Foods. 2023;12(4):725. doi:10.3390/foods12040725
- Yin S, Xu H, Xia J, et al. Effect of alpha-linolenic acid supplementation on cardiovascular disease risk profile in individuals with obesity or overweight: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Adv Nutr. 2023;14(6):1644-1655. doi:10.1016/j.advnut.2023.09.010
- Ibrahim Mohialdeen Gubari M. Effect of omega-3 fatty acid supplementation on markers of inflammation and endothelial function in patients with chronic heart disease: a systematic review and meta-analysis. Cell Mol Biol (Noisy-le-grand). 2024;70(6):171-177. doi:10.14715/cmb/2024.70.6.26
- Amiri Khosroshahi R, Heidari Seyedmahalle M, Zeraattalab-Motlagh S, et al. The effects of omega-3 fatty acids supplementation on inflammatory factors in cancer patients: a systematic review and dose-response meta-analysis of randomized clinical trials. Nutr Cancer. 2024;76(1):1-16. doi:10.1080/01635581.2023.2274135
- Muzammil K, Khaleel AQ, Merza MS, et al. The effects of ω-3 fatty acids on inflammatory and oxidative stress markers in patients with type 2 diabetes mellitus: a systematic review and meta-analysis of controlled trials. Prostaglandins Other Lipid Mediat. 2024;175:106887. doi:10.1016/j.prostaglandins.2024.106887
- U.S. Department of Agriculture. Dietary Guidelines for Americans, 2020-2025.
- National Institute of Health Office of Dietary Supplements. Omega-3 fatty acids.
- Bilgundi K, Viswanatha GL, Purushottam KM, et al. Docosahexaenoic acid and pregnancy: a systematic review and meta-analysis of the association with improved maternal and fetal health. Nutr Res. 2024;128:82-93. doi:10.1016/j.nutres.2024.06.008
- Cooper RE, Tye C, Kuntsi J, Vassos E, Asherson P. The effect of omega-3 polyunsaturated fatty acid supplementation on emotional dysregulation, oppositional behaviour and conduct problems in ADHD: a systematic review and meta-analysis. J Affect Disord. 2016;190:474-482. doi:10.1016/j.jad.2015.09.053
- Wu S, Feng B, Li K, et al. Fish consumption and colorectal cancer risk in humans: a systematic review and meta-analysis. Am J Med. 2012;125(6):551-9.e5. doi:10.1016/j.amjmed.2012.01.022
- Zheng JS, Hu XJ, Zhao YM, et al. Intake of fish and marine n-3 polyunsaturated fatty acids and risk of breast cancer: meta-analysis of data from 21 independent prospective cohort studies. BMJ. 2013;346:f3706. doi:10.1136/bmj.f3706
- Welty FK. Omega-3 fatty acids and cognitive function. Curr Opin Lipidol. 2023;34(1):12-21. doi:10.1097/MOL.0000000000000862
- Appleton KM, Voyias PD, Sallis HM, et al. Omega-3 fatty acids for depression in adults. Cochrane Database Syst Rev. 2021;11(11):CD004692. doi:10.1002/14651858.CD004692.pub5
- Jiang H, Shi X, Fan Y, et al. Dietary omega-3 polyunsaturated fatty acids and fish intake and risk of age-related macular degeneration. Clin Nutr. 2021;40(12):5662-5673. doi:10.1016/j.clnu.2021.10.005
- Age-Related Eye Disease Study 2 Research Group. Lutein + zeaxanthin and omega-3 fatty acids for age-related macular degeneration: the Age-Related Eye Disease Study 2 (AREDS2) randomized clinical trial [published correction appears in JAMA. 2013;310(2):208]. JAMA. 2013;309(19):2005-2015. doi:10.1001/jama.2013.4997
- Downie LE, Ng SM, Lindsley KB, Akpek EK. Omega-3 and omega-6 polyunsaturated fatty acids for dry eye disease. Cochrane Database Syst Rev. 2019;12(12):CD011016. doi:10.1002/14651858.CD011016.pub2
- Nevins JEH, Donovan SM, Snetselaar L, et al. Omega-3 fatty acid dietary supplements consumed during pregnancy and lactation and child neurodevelopment: a systematic review. J Nutr. 2021;151(11):3483-3494. doi:10.1093/jn/nxab238
- Gkiouras K, Grammatikopoulou MG, Myrogiannis I, et al. Efficacy of n-3 fatty acid supplementation on rheumatoid arthritis' disease activity indicators: a systematic review and meta-analysis of randomized placebo-controlled trials. Crit Rev Food Sci Nutr. 2024;64(1):16-30. doi:10.1080/10408398.2022.2104210
- Lombardi M, Carbone S, Del Buono MG, et al. Omega-3 fatty acids supplementation and risk of atrial fibrillation: an updated meta-analysis of randomized controlled trials. Eur Heart J Cardiovasc Pharmacother. 2021;7(4):e69-e70. doi:10.1093/ehjcvp/pvab008
- Yan J, Liu M, Yang D, et al. Efficacy and safety of omega-3 fatty acids in the prevention of cardiovascular disease: a systematic review and meta-analysis. Cardiovasc Drugs Ther. 2024;38(4):799-817. doi:10.1007/s10557-022-07379-z
- Brasky TM, Darke AK, Song X, et al. Plasma phospholipid fatty acids and prostate cancer risk in the SELECT trial. J Natl Cancer Inst. 2013;105(15):1132-1141. doi:10.1093/jnci/djt174
- https://www.verywellhealth.com/benefits-of-omega-3-11772277
