مشکلات شایع چشم در سنین بالا و روش‌های محافظت از بینایی

با افزایش سن، تغییرات طبیعی در چشم رخ می‌دهد که می‌تواند کیفیت بینایی را تحت‌تأثیر قرار دهد. علاوه بر این، برخی بیماری‌ها مانند آب مروارید (کاتاراکت) و گلوکوم (آب سیاه) در سنین بالا شایع‌تر می‌شوند و ممکن است باعث کاهش یا از دست رفتن بینایی شوند. انجام معاینات منظم چشم‌پزشکی، به‌ویژه با استفاده از آزمون‌های تخصصی مانند معاینه مردمک گشاد شده (dilated eye exam)، می‌تواند با شناسایی زودهنگام مشکلات، نقش مهمی در پیشگیری از آسیب‌های جبران‌ناپذیر ایفا کند.

علائم بینایی مرتبط با افزایش سن

با بالا رفتن سن، ممکن است افراد متوجه تغییراتی در بینایی خود شوند که می‌تواند کارهایی مانند مطالعه نوشته‌های ریز، دید در شب و تشخیص اشیا از پس‌زمینه را دشوار کند. همچنین، سرعت تشخیص رنگ‌ها و سازگاری چشم با تغییرات نور ممکن است کاهش یابد. این تغییرات معمولاً به دلیل کاهش انعطاف‌پذیری عدسی، کاهش حساسیت سلول‌های گیرنده نور و تغییرات در عصب بینایی ایجاد می‌شود. تحقیقات نشان داده‌اند که از دست رفتن تدریجی توانایی تمرکز در فاصله نزدیک (پیرچشمی یا presbyopia) معمولاً از دهه چهارم زندگی آغاز و در سالمندی تشدید می‌شود.

برخی از این مشکلات با استفاده از عینک مناسب، لنز تماسی یا بهبود شرایط نوری محیط قابل مدیریت هستند. با این حال، با افزایش سن، خطر ابتلا به بیماری‌های چشمی جدی بیشتر می‌شود و برخی از آن‌ها می‌توانند منجر به کاهش شدید بینایی شوند. به عنوان مثال، بر اساس مطالعه‌ای در سال ۲۰۲۳، بیش از یک چهارم افراد بالای ۷۱ سال دچار درجاتی از اختلال بینایی بوده‌اند.

برخی از مشکلات بینایی رایج در بزرگسالان مسن چیست؟

medicalnewstoday

تغییرات شایع بینایی مرتبط با سن

تغییرات تدریجی ساختار و عملکرد چشم باعث می‌شود سالمندان بیش از دیگران در معرض مشکلات بینایی باشند. برخی از این تغییرات عبارتند از:

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

مشکل در دید نزدیک (پیرچشمی)
کاهش توانایی تشخیص برخی رنگ‌ها، مانند آبی و مشکی
نیاز به زمان بیشتر برای تطابق با تغییرات نور محیط

علائم هشداردهنده مشکلات جدی چشم

اگرچه بسیاری از تغییرات بینایی در سالمندی خفیف و قابل مدیریت هستند، اما برخی علائم نیاز به مراجعه فوری به چشم‌پزشک دارند، از جمله:

از دست دادن ناگهانی بینایی یا تاری دید ناگهانی
دیدن اجسام شناور (floaters) یا جرقه‌های نور
درد در چشم
دوبینی
تغییر رنگ یا تورم در چشم یا پلک

بیماری‌های شایع چشمی در سالمندان

بیماری‌های مزمن مانند دیابت و فشار خون بالا و حتی برخی داروها می‌توانند خطر بروز مشکلات بینایی را افزایش دهند. رایج‌ترین بیماری‌های چشمی در سالمندی شامل موارد زیر هستند:

رتینوپاتی دیابتی
آب مروارید (کاتاراکت)
دژنراسیون ماکولا وابسته به سن (AMD)
گلوکوم (آب سیاه)
خشکی چشم

هر یک از این بیماری‌ها مکانیسم خاصی دارد. به‌عنوان مثال، در دژنراسیون ماکولا، تخریب تدریجی سلول‌های حساس به نور در شبکیه باعث کاهش دید مرکزی می‌شود. در گلوکوم، افزایش فشار داخل چشم می‌تواند به عصب بینایی آسیب برساند. شناسایی زودهنگام این بیماری‌ها می‌تواند از آسیب دائمی جلوگیری کند.

مدیکر و خدمات چشمی

اکثر افراد در سن ۶۵ سالگی واجد شرایط بیمه مدیکر می‌شوند. هرچند مدیکر اصلی (بخش A و B) معاینات روتین چشم یا عینک را پوشش نمی‌دهد، اما ممکن است هزینه معاینات تشخیصی برای بیماری‌هایی مانند گلوکوم یا رتینوپاتی دیابتی را تقبل کند. همچنین، بسیاری از طرح‌های مدیکر Advantage (بخش C) خدمات اضافی مانند معاینات دوره‌ای چشم، عینک و لنز را ارائه می‌دهند.

آیا می‌توان تغییرات بینایی ناشی از افزایش سن را معکوس کرد؟

تغییرات ساختاری ناشی از پیری، مانند کاهش انعطاف‌پذیری عدسی یا تغییرات شبکیه، قابل بازگشت نیستند. با این حال، معاینات منظم توسط اپتومتریست یا افتالمولوژیست بهترین راه برای حفظ سلامت بینایی در سالمندی است. بیشتر بیماری‌های چشمی در مراحل اولیه بدون علامت هستند و درمان آن‌ها در مراحل پیشرفته دشوارتر خواهد بود.

توصیه می‌شود پس از سن ۵۰ سالگی، هر یک تا دو سال یک‌بار معاینه کامل و تخصصی چشم انجام شود. همچنین، کنترل منظم بیماری‌هایی مانند دیابت و فشار خون می‌تواند از بروز یا پیشرفت مشکلات چشمی جلوگیری کند.

راهکارهای حفظ سلامت چشم در سالمندی

رعایت رژیم غذایی سرشار از سبزیجات برگ‌سبز (اسفناج، کلم کالی، برگ شلغم) و ماهی‌های چرب (سالمون، تن، هالیبوت) به دلیل وجود آنتی‌اکسیدان‌ها و اسیدهای چرب امگا ۳
ورزش منظم برای حفظ وزن سالم و کاهش خطر دیابت
ترک مصرف سیگار
استفاده از عینک آفتابی با فیلتر UV برای محافظت در برابر اشعه ماورای بنفش
کنترل منظم فشار خون و قند خون
رعایت قانون ۲۰-۲۰-۲۰ هنگام استفاده طولانی از کامپیوتر (هر ۲۰ دقیقه، به یک جسم در فاصله ۲۰ فوتی به مدت ۲۰ ثانیه نگاه کنید)

جمع‌بندی

با افزایش سن، خطر ابتلا به بیماری‌های بینایی مانند دژنراسیون ماکولا، آب مروارید، گلوکوم و رتینوپاتی دیابتی افزایش می‌یابد. برخی از این بیماری‌ها ناشی از فرآیند طبیعی پیری هستند و برخی دیگر نتیجه عوارض بیماری‌های مزمن مانند دیابت. پیگیری منظم وضعیت چشم، سبک زندگی سالم و تغذیه مناسب می‌تواند نقش کلیدی در پیشگیری و کاهش خطر این بیماری‌ها داشته باشد. تحقیقات اخیر نشان می‌دهد که مداخلات پیشگیرانه، حتی در سالمندان بالای ۷۰ سال، می‌تواند روند کاهش بینایی را کند کرده و کیفیت زندگی را بهبود بخشد.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: