خشکی پوست
خشکی پوست، بهویژه در ناحیه کف پا، از جمله مشکلات شایعی است که معمولاً با افزایش سن بروز میکند و اغلب نیاز به استفاده روزانه از مرطوبکننده برای پیشگیری از ترکخوردگی و عفونت دارد. این وضعیت به دلیل کاهش تدریجی کلاژن در پوست، که با عدم مراقبت مناسب از پا تشدید میشود، میتواند منجر به تشکیل پینه و ترک در پاشنهها شود.
پوست ترکخورده، بهخصوص در ناحیه پاشنه، در صورت درمان نشدن میتواند راهرفتن یا حتی ایستادن را دردناک کند. اگر این ترکها عمیق شوند، باکتریها میتوانند به بافتهای داخلی نفوذ کرده و باعث بروز عفونت شوند؛ در سالمندان یا افراد مبتلا به دیابت، این مسئله ممکن است منجر به عفونت خطرناکی به نام سلولیت گردد که در صورت گسترش، نیاز به درمان فوری پزشکی دارد.
صاف شدن کف پا (کف پای صاف)
با افزایش سن، بافتهای همبند پا که به آنها لیگامان گفته میشود، میتوانند دچار کشیدگی شوند که در نتیجه آن قوس طبیعی کف پا کاهش مییابد و منجر به وضعیتی به نام «کف پای صاف» یا «پس پلانوس» میشود. این اختلال معمولاً در قسمت میانی پا درد ایجاد میکند که با افزایش فعالیت بیشتر میشود و ممکن است با تورم در ناحیه داخلی مچ پا و قوس همراه باشد.
همچنین ممکن است درد در ناحیه لگن، زانو و پایین کمر نیز ایجاد شود، زیرا کف پای صاف میتواند الگوی طبیعی حرکت بدن را تغییر دهد. این تغییر در زاویه پا ممکن است باعث «پرونیشن بیش از حد» شود؛ حالتی که در آن پا به سمت داخل میچرخد و موجب بیثباتی در حرکات و افزایش خطر پیچخوردگی در مچ و کف پا میشود.
کوتاه شدن تاندون آشیل
یکی دیگر از تغییرات مهم در پاها با افزایش سن، مربوط به بافتی به نام تاندون است. تاندونها بافتهایی هستند که عضله را به استخوان متصل میکنند و با افزایش سن، آب خود را از دست داده و سفتتر میشوند. کوتاه شدن این تاندونها، خصوصاً تاندون آشیل که عضله ساق پا را به استخوان پاشنه متصل میکند، میتواند منجر به راهرفتن با کف پای صاف شود، زیرا حرکت مفاصل مچ، میانه پا و انگشتان کاهش مییابد.
در صورتی که بهطور منظم تاندون آشیل کشش داده نشود، احتمال پارگی یا کشیدگی شدید آن در هنگام فعالیتهای ناگهانی مانند پریدن یا بالا رفتن از پلهها افزایش مییابد. این آسیبها ممکن است نیازمند فیزیوتراپی یا حتی جراحی باشند، بهویژه اگر فرد فعالیت بدنی بالایی داشته باشد.
چکشی شدن انگشتان پا (هَمِرتو)
چکشی شدن انگشتان پا حالتی است که در آن یکی از مفاصل انگشتان پا بهطور غیرطبیعی خم میشود و معمولاً بهدلیل پوشیدن کفشهای تنگ یا پاشنهبلند بهوجود میآید که انگشتان پا را بهسمت داخل فشار میدهند. این وضعیت اغلب با تشکیل پینه و میخچه همراه است و باعث سفتی مفاصل، ناراحتی، تورم و درد میشود.
هنگامی که انگشت چکشی ایجاد شود، اغلب بهصورت دائمی باقی میماند مگر اینکه با جراحیهایی نظیر آرتروپلاستی یا آرتروزیس مفاصل انگشتان بهحالت طبیعی برگردانده شود. حرکات کششی ممکن است به بهبود دامنه حرکت کمک کنند اما بهتنهایی کافی برای برگشت کامل نیستند. استفاده از پدهای انگشتی، آتلها و کفشهای مناسب میتواند تا حدودی ناراحتی را کاهش دهد.
تغییرات ناخن پا
با افزایش سن، ناخنهای پا معمولاً ضخیمتر و شکنندهتر میشوند که این امر نگهداری از آنها را دشوارتر میسازد. یکی از دلایل این تغییرات کاهش سرعت رشد ناخنهاست که با افت تولید هورمونهای جنسی مانند استروژن و تستوسترون در افراد سالمند همراه است.
این هورمونها نقش مهمی در تولید کراتین دارند، مادهای که باعث صاف و محکم بودن ناخنها میشود. کاهش این هورمونها میتواند باعث تغییر رنگ ناخن، ایجاد ترک و بروز لایهلایه شدن سطح ناخن شود. البته مراقبت صحیح از ناخنها میتواند ظاهر آنها را بهبود دهد، اما بهتنهایی قادر به پیشگیری کامل از تغییرات مرتبط با سن نیست. از دیگر دلایل شایع تغییرات ناخن میتوان به کمکاری تیروئید، بیماری شریانی محیطی و عفونت قارچی ناخنها (اونیکومایکوزیس) اشاره کرد.
کراتوز سبورئیک
یکی از مشکلات پوستی رایج در سالمندان، کراتوز سبورئیک است. این ضایعات برجسته به رنگ پوست که اغلب با زگیل اشتباه گرفته میشوند، معمولاً روی سطح فوقانی پا، انگشتان و مچ ظاهر میشوند، اما هرگز در کف پا مشاهده نمیشوند.
اگرچه این ضایعات دردناک نیستند، اما ممکن است خارشدار بوده یا در هنگام پوشیدن کفش باعث تحریک پوست شوند. اگر تغییری در رنگ، بافت یا شکل این ضایعات مشاهده کردید، لازم است به پزشک مراجعه کنید، چرا که میتواند نشانهای از سرطان پوست مانند سرطان پایهای رنگدانهدار یا ملانومای پوستی باشد.
آرتروز
استئوآرتریت که به آن آرتروز فرسایشی نیز گفته میشود، حدود ۱۰٪ از مردان و ۱۳٪ از زنان بالای ۶۰ سال را تحتتأثیر قرار میدهد. این بیماری اغلب مفاصل مچ پا، مفصل سابتالار و مفصل اول متاتارسوفالانژیال (انگشت شست پا) را درگیر میکند.
عوامل خطر رایج برای آرتروز پا شامل چاقی، انگشت چکشی، بونیون (انحراف انگشت شست)، و آسیب قبلی به پا یا مچ است. نوع دیگری از آرتریت که در سالمندان رایج است، نقرس یا آرتریت نقرسی است. در این بیماری، تجمع کریستالهای اسید اوریک در اطراف مفصل باعث درد شدید و ناگهانی، بهویژه در انگشت شست پا میشود که اغلب توانایی حرکت را مختل میکند.
مشکلات گردش خون
یکی از شایعترین علائم مرتبط با پا و مچ پا در سالمندان، «ادم» یا تورم بافتها است. این وضعیت اغلب ناشی از گردش خون ضعیف بوده و باعث تجمع مایع در اندامهای تحتانی، بهویژه مچ پا و کف پا میشود.
ادم معمولاً با بیماریهای مزمن در سالمندان ارتباط دارد، از جمله نارسایی قلبی، بیماری مزمن کلیوی، سیروز کبدی و نارسایی وریدی. انسداد رگها میتواند باعث ادم وریدی شود که معمولاً یک پا را درگیر میکند. بیماری قلبی، برخی داروها و تغییرات هورمونی میتوانند باعث ورم در هر دو پا شوند که به آن ادم محیطی دوطرفه گفته میشود.
دیابت نیز میتواند بهویژه در سالمندان بر گردش خون تأثیر بگذارد و اگر چنین شود، درمان عفونتهای پا دشوارتر شده و ممکن است منجر به زخمهایی شود که بهراحتی بهبود نمییابند. نوروپاتی دیابتی، که بهصورت احساس گزگز در پاها و ساق پا بروز میکند، از دیگر عوارض رایج دیابت طولانیمدت است.
نکاتی برای حفظ سلامت پا با افزایش سن
فعالیت بدنی منظم: ورزش منظم به حفظ قدرت عضلات و بهبود گردش خون کمک میکند. انتخاب کفش مناسب: بسیاری از مشکلات پا با انتخاب کفشهای مناسب و اندازه میتوانند پیشگیری شوند.
بازبینی منظم پاها: تغییرات ظاهری یا هرگونه مشکل را در پاهای خود بررسی کرده و در صورت نیاز با پزشک مشورت کنید. رعایت بهداشت: پاکسازی و مرطوبکردن پاها از بروز مشکلات پوستی جلوگیری میکند.
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
