تأثیر مصرف مکمل‌ها بر بدن هنگام ابتلا به بیماری‌های کلیوی

هنگامی که فرد به بیماری کلیوی مبتلا است، نیازهای تغذیه‌ای او تغییر می‌کند و ممکن است دچار کمبود مواد مغذی شود. در این شرایط، پزشک ممکن است مکمل‌هایی را توصیه کند که بسته به مرحله بیماری، رژیم غذایی روزانه و سلامت عمومی فرد متفاوت است. کلیه‌ها مسئول مدیریت تعادل مواد زائد، مایعات، سموم و مواد معدنی بدن هستند؛ اگر عملکرد آن‌ها مختل شود، مصرف مکمل می‌تواند با جایگزینی یک ماده مغذی از دست رفته به بهبود وضعیت کمک کند.

خطرات و تأثیرات منفی مکمل‌ها بر کلیه بیمار

مصرف مکمل‌ها در بیماران کلیوی یک رویکرد یکسان برای همه نیست و باید با دقت فراوان مدیریت شود. این مکمل‌ها در صورت استفاده نادرست می‌توانند به کلیه‌ها آسیب بزنند.

مکمل‌ها ممکن است با تحمیل بار اضافی بر کلیه‌ها، ایجاد تداخل منفی با داروها و تجمع در بدن، به این اندام حیاتی آسیب برسانند¹. اگر کلیه‌ها نتوانند به‌درستی فیلتر کنند، حتی دوزهای «عادی» مواد معدنی یا ویتامین‌های محلول در آب ممکن است در بدن انباشته شده و مسمومیت ایجاد نمایند. برخی مکمل‌ها حاوی فسفر یا پتاسیم اضافی هستند که کلیه‌های ضعیف ممکن است در دفع آن‌ها دچار مشکل شوند، و مصرف این مواد می‌تواند عوارض ناخواسته‌ای به همراه داشته باشد¹. به‌طور کلی، واکنش بدن شما به مکمل‌های حمایتی کلیه به عواملی همچون دوز و نوع مکمل، عملکرد کلیه‌ها، داروهای مصرفی و رژیم غذایی شما بستگی دارد².

تأثیر مصرف مکمل‌ها بر بدن هنگام ابتلا به بیماری‌های کلیوی

مکمل‌های مجاز و محتاطانه برای کلیه‌ها

برخی مکمل‌ها به دلیل نیازهای خاص بیماران کلیوی، مانند جبران کمبودهای ناشی از دیالیز یا مشکلات جذب، ممکن است توسط پزشک توصیه شوند.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

کلسیم: به مدیریت فسفر، حفظ استحکام استخوان و اتصال به فسفات در وعده‌های غذایی کمک می‌کند⁴’³. مصرف بیش از حد می‌تواند سطح کلسیم را بالا ببرد، باعث یبوست شود یا خطر سنگ کلیه و بیماری قلبی را افزایش دهد؛ همچنین توصیه می‌شود از دوزهای بالای کلسیم در مراحل پیشرفته بیماری مزمن کلیوی خودداری شود⁵.
ویتامین‌های گروه B (شامل B1, B2, B6, B9, B12): این ویتامین‌ها اغلب در طول دیالیز از دست می‌روند و برای سلامت اعصاب، انرژی و تولید گلبول‌های قرمز خون ضروری هستند¹⁰. باید فقط از ویتامین‌هایی که فرمولاسیون کلیوی دارند استفاده شود و از مصرف مخلوط‌های عمومی با دوز بالا خودداری گردد¹¹.
آهن: برای اصلاح کم‌خونی که در اثر کمبود آهن یا کاهش تولید اریتروپویتین ایجاد می‌شود، استفاده می‌گردد¹⁴’¹³. این مکمل می‌تواند باعث یبوست یا تیره شدن مدفوع شود و باید جدا از داروهایی مانند آنتی‌بیوتیک‌ها یا داروهای تیروئید مصرف شود¹⁵.
ویتامین D (D2 یا D3): کلیه‌ها مسئول فعال‌سازی ویتامین D هستند و این ویتامین برای کاهش از دست رفتن استخوان، جذب کلسیم و کاهش سطح هورمون پاراتیروئید (PTH) اهمیت دارد¹⁶’³. دوزهای زیاد می‌تواند باعث بالا رفتن کلسیم یا فسفر شده و خطر سنگ کلیه را افزایش دهد، بنابراین نظارت بر آزمایش‌های خون ضروری است¹⁷.
ان-استیل سیستئین (NAC): این آنتی‌اکسیدان، که معمولاً برای سلامت ریه و مسمومیت با استامینوفن تجویز می‌شود، در مطالعات اولیه ممکن است از عملکرد کلیه و کاهش التهاب حمایت کند⁸’⁶. مصرف آن ممکن است منجر به حالت تهوع یا واکنش‌های آلرژیک شود و باید در صورت مصرف داروهای رقیق‌کننده خون یا فشار خون یا داشتن آسم، با احتیاط مصرف گردد.
اسیدهای چرب امگا ۳: این مواد ممکن است به کاهش التهاب و حمایت از سلامت قلب در بیماران کلیوی کمک کنند¹⁸. دوزهای بالا ممکن است خون را رقیق کند، بنابراین قبل از استفاده همزمان با داروهای رقیق‌کننده خون باید با پزشک مشورت شود.

مکمل‌ها و ترکیباتی که باید با احتیاط یا به طور کامل اجتناب شوند

برخی مواد مغذی که برای افراد سالم مفید هستند، می‌توانند برای کسانی که از مشکلات کلیوی رنج می‌برند، بسیار خطرناک باشند.

مکمل‌های حاوی پتاسیم و فسفر: کلیه‌ها ممکن است نتوانند پتاسیم اضافی را حذف کنند، که این امر خطر آریتمی قلبی یا ایست قلبی را بالا می‌برد¹⁹. همچنین کاهش توانایی کلیه در پاکسازی فسفر، به افزایش سطح آن و آسیب به عروق خونی و استخوان‌ها منجر می‌شود²⁰. بهتر است پتاسیم از طریق رژیم غذایی و با راهنمایی متخصص تغذیه کلیوی تأمین شود و از ویتامین‌های کلیوی که فسفر پایینی دارند، استفاده گردد.
ویتامین‌های محلول در چربی (A، E، K) و ویتامین C با دوز بالا: این ویتامین‌ها می‌توانند در بیماری مزمن کلیوی تجمع یافته و باعث مسمومیت و آسیب بافتی شوند¹. ویتامین C با دوز بالاتر از ۵۰۰ میلی‌گرم در روز به اگزالات تبدیل می‌شود که می‌تواند باعث تجمع اگزالات یا سنگ کلیه شود²¹. بنابراین، مصرف باید زیر ۵۰۰ میلی‌گرم در روز باشد و از مکمل‌های مولتی‌ویتامین کلیوی محلول در آب که تجویز شده‌اند، استفاده گردد.
کراتین: این مکمل بار کاری کلیه را افزایش داده و ممکن است عملکرد کلیه را در بیماری مزمن کلیوی بدتر کند²². مصرف آن باید با تأیید پزشک باشد.
مکمل‌های کلاژن: این مکمل‌ها حاوی هیدروکسی پرولین هستند که به اگزالات تبدیل می‌شود و ممکن است خطر سنگ کلیه را افزایش دهد²³. افرادی که سنگ کلیه یا بیماری کلیوی دارند باید از مصرف آن خودداری کنند.
مکمل‌های گیاهی «پاکسازی کلیه»: نمونه‌هایی مانند پنجه گربه، شیرین بیان یا آستراگالوس ممکن است نامنظم باشند و حاوی ترکیبات سمی یا فلزات سنگین باشند¹⁹. توصیه می‌شود از مصرف مخلوط‌های سم‌زدایی و گیاهی تأیید نشده خودداری شود.

اهمیت نظارت و توصیه‌های متخصص

در ایالات متحده، سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) مکمل‌های غذایی را مانند داروهای تجویزی تنظیم نمی‌کند، بنابراین ممکن است برخی محصولات حاوی مواد تشکیل‌دهنده ذکر شده روی برچسب نباشند. هنگام انتخاب مکمل، به دنبال محصولاتی باشید که توسط سازمان‌های معتبری مانند U.S. Pharmacopeia یا ConsumerLab.com به‌صورت مستقل آزمایش و تأیید شده‌اند. قبل از ایجاد هرگونه تغییر در رژیم مکمل‌ها، ضروری است که حتماً با پزشک معالج و یک متخصص تغذیه کلیوی مشورت کنید تا از ایمنی و مناسب بودن مکمل‌ها برای وضعیت خاص کلیوی شما اطمینان حاصل شود.

آیا مایلید اطلاعات بیشتری در مورد نحوه عملکرد دیالیز و تأثیر آن بر از دست دادن مواد مغذی کسب کنید؟

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: