گیاه دماسبی (Horsetail) به عنوان یک گیاه دارویی در طب سنتی برای ارتقای سلامت استخوان، کاهش التهاب، کنترل فشار خون و حتی بهبود رشد مو مطرح شده است، اما شواهد علمی انسانی برای تأیید قطعی این ادعاها همچنان محدود هستند. این مقاله به بررسی جامع پژوهشهای علمی موجود، دوز مصرفی ایمن، عوارض احتمالی و تداخلات دارویی مرتبط با دماسبی میپردازد.
شواهد علمی پیرامون مزایای دماسبی
مطالعات حیوانی و آزمایشگاهی نشان دادهاند که دماسبی دارای ترکیباتی با خواص آنتیاکسیدانی، ضدالتهابی و دیورتیک (افزایشدهنده دفع ادرار) است. وجود مواد معدنی مانند سیلیس و سیلیکون در این گیاه میتواند در تقویت بافت استخوان، مو و ناخن نقش داشته باشد. با این حال، بیشتر دادهها از مدلهای حیوانی به دست آمدهاند و پژوهشهای انسانی باکیفیت بالا هنوز کافی نیستند.
verywellhealth
دماسبی چیست؟
دماسبی با نام علمی Equisetum arvense گیاهی چندساله از خانواده Equisetaceae است. معمولاً بخش سبز و شبیه سرخس این گیاه برای اهداف دارویی استفاده میشود. در طب سنتی اروپا و آسیا، دماسبی قرنها برای درمان مشکلات کلیوی، پوستی و التهابی به کار رفته است.
مزایای بالقوه دماسبی
۱. تقویت تشکیل استخوان
برخی مطالعات حیوانی نشان دادهاند که ترکیب دماسبی با مواد معدنی مانند L-لیزین و L-آرژینین تراکم استخوان را در مدلهای یائسگی بهبود میدهد. با این حال، دادههای انسانی برای تأیید این اثر محدود هستند و به پژوهشهای بالینی بیشتری نیاز است.
۲. کاهش التهاب و تسریع ترمیم زخم
ترکیبات آنتیاکسیدانی موجود در دماسبی در مدلهای حیوانی باعث کاهش التهاب و افزایش سنتز کلاژن شدهاند. در یک کارآزمایی بالینی تصادفی، پماد دماسبی موجب ترمیم سریعتر زخم اپیزیوتومی در ۱۰۸ زن شد.
۳. کاهش فشار خون
در مطالعهای در سال ۲۰۲۲ بر روی بیماران مبتلا به پرفشاری خون، مصرف عصاره دماسبی باعث کاهش معنیدار فشار خون شد و اثر آن با داروی هیدروکلروتیازید قابل مقایسه بود.
۴. بهبود قند خون
مطالعات حیوانی نشان دادهاند که دماسبی ممکن است مقاومت به انسولین را کاهش داده و کنترل قند خون را بهبود بخشد، اما دادههای انسانی محدود هستند.
۵. بهبود عفونتهای ادراری
در طب سنتی، دماسبی برای افزایش جریان ادرار و بهبود عفونتهای دستگاه ادراری استفاده میشده است. یک مطالعه در سال ۲۰۲۲ نشان داد که عصاره این گیاه میتواند تشکیل رسوبات کلیوی را کاهش دهد.
۶. کاهش علائم آرتریت
وجود اسید کینورِنیک در دماسبی که دارای اثرات ضدالتهابی است، میتواند در کاهش التهاب ناشی از آرتریت روماتوئید و استئوآرتریت مؤثر باشد، اما شواهد انسانی محدود هستند.
۷. تقویت رشد مو و سلامت پوست
سیلیکون موجود در دماسبی در سنتز کلاژن و استحکام تارهای مو نقش مهمی دارد. تحقیقات نشان دادهاند موهایی با محتوای بالاتر سیلیکون ریزش کمتری داشته و درخشندگی بیشتری دارند.
۸. سایر کاربردهای سنتی
برخی از کاربردهای سنتی دماسبی شامل درمان خونریزی، نقرس، سرمازدگی، قاعدگیهای سنگین، بیاختیاری ادرار و سنگهای کلیوی است، اما شواهد علمی کافی برای این موارد وجود ندارد.
مقدار مصرف توصیهشده
دماسبی به شکلهای مختلفی مانند کپسول، عصاره مایع، پماد موضعی و چای مصرف میشود. حداکثر دوز ایمن گزارششده ۹۰۰ میلیگرم در روز است. مصرف بیشازحد ممکن است باعث عوارض قلبی مانند ضربان نامنظم شود. همیشه قبل از شروع مصرف با پزشک مشورت کنید.
- آرتریت روماتوئید: ۱۵ میلیلیتر سه بار در روز همراه با داروهای ضدالتهابی
- فشار خون بالا: ۹۰۰ میلیگرم در روز با اثر مشابه هیدروکلروتیازید
- ترمیم زخم: پماد ۳٪ دو بار در روز به مدت ۱۰ روز
عوارض جانبی دماسبی
مصرف دماسبی ممکن است با عوارضی مانند اسهال، تهوع، درد شکمی، بثورات پوستی و درماتیت آلرژیک همراه باشد. همچنین، وجود آنزیم تیامیناز در دماسبی میتواند خطر کمبود ویتامین B1 را افزایش دهد که در مصرف طولانیمدت باید مدنظر قرار گیرد.
عوارض شدید
مصرف بیشازحد یا مصرف همزمان با برخی داروهای خاص ممکن است باعث آریتمی قلبی یا واکنشهای آلرژیک شدید شود. در صورت بروز تپش قلب یا علائم آلرژیک باید فوراً به پزشک مراجعه کنید.
احتیاطات مصرف
- کمبود تیامین (B1): خطر کمبود ویتامین در مصرف طولانیمدت
- بارداری و شیردهی: شواهد ایمنی ناکافی
- دیابت: احتمال هیپوگلیسمی
- سطح پایین پتاسیم: خطر آریتمی قلبی
- آلرژی به هویج یا نیکوتین: امکان واکنش متقاطع
- اختلالات مصرف الکل: تشدید کمبود تیامین
تداخلات دارویی دماسبی
- داروهای ضد دیابت: خطر افت شدید قند خون
- دیورتیکها: تشدید کاهش پتاسیم
- لیتیم: افزایش سطح خونی و مسمومیت
- مکملهای تیامین: احتمال تشدید کمبود
- داروهای ضد HIV (NRTIs): کاهش اثربخشی
- جایگزینهای نیکوتین: خطر واکنش آلرژیک
جمعبندی
گیاه دماسبی پتانسیل بالایی در بهبود سلامت استخوان، پوست، مو و کنترل التهاب دارد، اما شواهد انسانی محدود بوده و مصرف آن باید تحت نظر پزشک انجام شود. پیش از مصرف هر نوع مکمل گیاهی، بررسی تداخلات دارویی و ایمنی برای شرایط فردی ضروری است.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Washington State University. Horsetail.
- MedlinePlus. Horsetail.
- Araújo LA de, Addor F, Campos PMBGM. Use of silicon for skin and hair care: an approach of chemical forms available and efficacy. Anais Brasileiros de Dermatologia. 2016;91(3):331-335. doi:10.1590/abd1806-4841.20163986
- Mount Sinai. Horsetail.
- Kotwal S, Badole S. Anabolic therapy with Equisetum arvense along with bone mineralising nutrients in ovariectomized rat model of osteoporosis. Indian Journal of Pharmacology. 2016;48(3):312. doi:10.4103/0253-7613.182880
- Arbabzadegan N, Moghadamnia AA, Kazemi S, Nozari F, Moudi E, Haghanifar S. Effect of equisetum arvense extract on bone mineral density in Wistar rats via digital radiography. Caspian Journal of Internal Medicine. 2019;10(2):176-182. doi:10.22088/cjim.10.2.176
- Medline Plus. Antioxidants
- Aguayo-Morales H, Sierra-Rivera CA, Claudio-Rizo JA, Cobos-Puc LE. Horsetail (Equisetum hyemale) Extract Accelerates Wound Healing in Diabetic Rats by Modulating IL-10 and MCP-1 Release and Collagen Synthesis. Pharmaceuticals (Basel). 2023 Mar 30;16(4):514. doi:10.3390/ph16040514
- Jiang X, Qu Q, Li M, Miao S, Li X, Cai W. Horsetail mixture on rheumatoid arthritis and its regulation on TNF-α and IL-10. Pakistan Journal of Pharmaceutical Sciences. 2014;27(6 Suppl):2019-2023.
- Gründemann C, Lengen K, Sauer B, Garcia-Käufer M, Zehl M, Huber R. Equisetum arvense (common horsetail) modulates the function of inflammatory immunocompetent cells. BMC Complementary and Alternative Medicine. 2014;14(1). doi:10.1186/1472-6882-14-283
- Asgharikhatooni A, Bani S, Hasanpoor S, Mohammad Alizade S, Javadzadeh Y. The Effect of Equisetum Arvense (Horse Tail) Ointment on Wound Healing and Pain Intensity After Episiotomy: A Randomized Placebo-Controlled Trial. Iranian Red Crescent Medical Journal. 2015;17(3). doi:10.5812/ircmj.25637
- Carneiro DM, Jardim TV, Araújo YCL, et al. Antihypertensive effect of Equisetum arvense L.: a double-blind, randomized efficacy and safety clinical trial. Phytomedicine. 2022;99:153955. doi:10.1016/j.phymed.2022.153955
- Hegedűs C, Muresan M, Badale A, et al. SIRT1 Activation by Equisetum arvense L. (Horsetail) Modulates Insulin Sensitivity in Streptozotocin Induced Diabetic Rats. Molecules. 2020;25(11):2541. doi:10.3390/molecules25112541
- Mo B, Sendker J, Herrmann F, Nowak S, Hensel A. Aqueous extract from Equisetum arvense stimulates the secretion of Tamm-Horsfall protein in human urine after oral intake. Phytomedicine. 2022 Sep;104:154302. doi:10.1016/j.phymed.2022.154302
- Dragos D, Gilca M, Gaman L, et al. Phytomedicine in Joint Disorders. Nutrients. 2017;9(1):70. doi:10.3390/nu9010070
- Araújo LA de, Addor F, Campos PMBGM. Use of silicon for skin and hair care: an approach of chemical forms available and efficacy. Anais Brasileiros de Dermatologia. 2016;91(3):331-335. doi:10.1590/abd1806-4841.20163986
- LiverTox: Clinical and Research Information on Drug-Induced Liver Injury. Bethesda (MD): National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases; Updated 2022
- Boeing T, Tafarelo Moreno KG, Gasparotto Junior A, Mota da Silva L, de Souza P. Phytochemistry and Pharmacology of the Genus Equisetum (Equisetaceae): A Narrative Review of the Species with Therapeutic Potential for Kidney Diseases. Granica S, ed. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine. 2021;2021:1-17. doi:10.1155/2021/6658434
- Merck Manuals. Thiamin Deficiency
- https://www.verywellhealth.com/horsetail-4692253
Additional Reading
- Sripanyakorn S, Jugdaohsingh R, Dissayabutr W, Anderson SH, Thompson RP, Powell JJ. The comparative absorption of silicon from different foods and food supplements. Br J Nutr. 2009;102(6):825–834. doi:10.1017/S0007114509311757
- Swati D. Kotwal and Smita R. Badole, S.R.., Kotwal, S.D. Anabolic therapy with Equisetum arvense along with bone mineralising nutrients in ovariectomized rat model of osteoporosis. Indian Journal of Pharmacology; 2016; 48 (3): 312–315. doi:10.4103/0253-7613.182880.
- U.S. National Library of Medicine: Daily Med. EQUISETUM ARVENSE- equisetum arvense top pellet.
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
