الدربری یا همان انگور کولی، قرنهاست که در طب سنتی برای تسکین علائم سرماخوردگی و آنفولانزا مورد استفاده قرار میگیرد. امروزه شربتها، کپسولها و عصارههای این گیاه به عنوان مکملهای محبوب تقویتکننده سیستم دفاعی بدن در سراسر جهان شناخته میشوند.
| خلاصه اجرایی (نکات کلیدی) |
| الدربری میتواند طول دوره سرماخوردگی را کاهش داده و علائم آن را تخفیف دهد. برخلاف باور عمومی، شواهد علمی کافی مبنی بر کاهش پایدار قند خون توسط این گیاه در انسان وجود ندارد. مصرف مکملهای آن به طور کلی ایمن است، اما هرگز نباید جایگزین داروهای اصلی دیابت شود. |
آیا الدربری باعث کاهش قند خون میشود؟
تحقیقات اولیه نشان میدهند که مکملهای الدربری ممکن است تاثیرات بسیار جزئی بر سطح قند خون داشته باشند، اما شواهد انسانی در این زمینه همچنان محدود است. در تئوری، ترکیبات موجود در این میوه میتوانند با کند کردن روند تجزیه کربوهیدراتها، به بدن در مدیریت بهتر قند کمک کنند.
این ترکیبات همچنین ممکن است نحوه جذب گلوکز توسط عضلات و کبد را بهبود بخشیده و از تولید انسولین در بدن حمایت کنند. با این حال، کارآزماییهای انسانی انجام شده بسیار کوچک بوده و نتایج متناقضی را به همراه داشته است که مانع از تایید قطعی این ادعا میشود.
به عنوان مثال، مصرف منظم آب الدربری در برخی افراد به پایداری بیشتر قند خون بعد از غذا کمک کرده است. اما در مجموع، شواهد علمی به طور مداوم تغییری در سطح کل انسولین یا قند خون نشان نمیدهند و نباید به عنوان درمان دیابت به آنها تکیه کرد.

نقش الدربری در حمایت از سیستم ایمنی
بیشترین شهرت الدربری به دلیل اثرات بالقوه آن در تقویت سیستم ایمنی و مقابله با عوامل بیماریزا است. ترکیبات موجود در این توتها، از جمله آنتوسیانینها و سایر فلاونوئیدها، میتوانند سلولهای کلیدی سیستم ایمنی را فعال کرده و پاسخ بدن به عفونتها را تقویت کنند.
این مواد مغذی به بدن کمک میکنند تا واکنشهای التهابی را تنظیم کرده و در برابر ویروسها با قدرت بیشتری عمل کند. به همین دلیل، بسیاری از افراد با مشاهده اولین نشانههای سرماخوردگی یا آنفولانزا، بلافاصله به مصرف شربت الدربری روی میآورند.
برخی پژوهشها حاکی از آن است که مصرف این مکملها میتواند طول دوره بیماری را به طور متوسط تا دو روز کاهش دهد. همچنین گزارش شده است که شدت علائمی مانند احتقان و سرفه در افرادی که از این عصاره استفاده کردهاند، به مراتب کمتر از دیگران بوده است.
خواص آنتیاکسیدانی و محافظت سلولی
الدربری سرشار از آنتوسیانین است؛ رنگدانههای گیاهی که به عنوان آنتیاکسیدانهای بسیار قدرتمند در بدن عمل میکنند. این ترکیبات از سلولهای بدن در برابر استرس اکسیداتیو که ریشه بسیاری از بیماریهای مزمن و طولانیمدت است، محافظت مینمایند.
اگرچه این موضوع نشاندهنده نقش مثبت الدربری در سلامت عمومی است، اما دانشمندان هنوز درباره میزان اثرگذاری دقیق این آنتیاکسیدانها در بدن انسان مطمئن نیستند. با این حال، مصرف آن به عنوان بخشی از یک رژیم غذایی سالم میتواند به حفظ جوانی و شادابی سلولها کمک کند.
اثرات ضدالتهابی و بهبود شاخصهای سلامت
برخی مطالعات نشان میدهند که مصرف الدربری میتواند باعث کاهش برخی نشانگرهای التهابی در بدن انسان شود. در بزرگسالان سالم، مصرف این مکملها توانسته است سطح پروتئین واکنشگر سی را که یک شاخص مهم التهاب است، بهبود ببخشد.
در افراد مسن نیز مصرف دورههای یکماهه از مکملهای حاوی الدربری منجر به بهبود وضعیت گلبولهای سفید خون شده است. این تغییرات کوچک اگرچه مثبت هستند، اما هنوز مشخص نیست که در دنیای واقعی تا چه حد میتوانند از بروز بیماریهای جدی جلوگیری کنند.
هشدار جدی
هرگز الدربری خام، برگها یا ساقه این گیاه را مصرف نکنید، زیرا حاوی ترکیبات سمی هستند که تنها با پختن از بین میروند. مصرف خام این بخشها میتواند منجر به مسمومیت شدید و تهوع شود.
نکات ایمنی و دوز مصرفی مناسب
در اکثر مطالعات علمی، دوز مصرفی روزانه بین ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ میلیگرم عصاره الدربری یا مقدار مشابهی از آب این میوه در نظر گرفته شده است. مکملهای تهیه شده از این گیاه برای استفاده کوتاهمدت کاملاً ایمن محسوب میشوند، اما مشورت با پزشک قبل از شروع مصرف ضروری است.
برخی از عوارض جانبی احتمالی و کوتاهمدت مصرف این مکملها شامل موارد زیر است:
- ناراحتیهای گوارشی خفیف
- ایجاد حس تهوع
- اسهال در برخی موارد خاص
باید توجه داشت که مکملهای گیاهی نباید بدون نظارت متخصص جایگزین روتینهای درمانی معمول شوند. برای زنان باردار یا شیرده نیز توصیه میشود حتماً پیش از مصرف این قبیل محصولات با پزشک معالج خود مشورت نمایند.
سوالات متداول
آیا بیماران دیابتی میتوانند از شربت الدربری استفاده کنند؟
بسیاری از شربتهای الدربری موجود در بازار حاوی مقادیر زیادی قند افزوده هستند که میتواند برای بیماران دیابتی مضر باشد. اگر قصد مصرف دارید، حتماً نسخههای بدون قند یا کپسولهای عصاره خالص را انتخاب کنید و قند خون خود را به دقت زیر نظر بگیرید.
چه زمانی بهترین موقع برای مصرف الدربری جهت مقابله با سرماخوردگی است؟
بهترین زمان مصرف، بلافاصله پس از مشاهده اولین علائم بیماری مانند سوزش گلو یا بیحالی است. تحقیقات نشان میدهند که اگر مصرف الدربری در ۴۸ ساعت اول شروع بیماری آغاز شود، بیشترین تاثیر را در کاهش طول دوره بیماری خواهد داشت.
آیا کودکان هم میتوانند از مکملهای الدربری استفاده کنند؟
محصولات مخصوص کودکان در بازار وجود دارد، اما به دلیل حساسیت سیستم گوارشی کودکان، حتماً باید دوز مصرفی توسط پزشک اطفال تعیین شود. از دادن عصارههای خانگی که ممکن است به خوبی پخته نشده باشند به کودکان به شدت خودداری کنید.
خلاصه و نتیجهگیری
الدربری یک مکمل گیاهی ارزشمند برای حمایت از سیستم ایمنی و کاهش طول دوره بیماریهای ویروسی مانند سرماخوردگی است. اگرچه شواهد قطعی برای درمان دیابت با این گیاه وجود ندارد، اما خواص آنتیاکسیدانی آن به سلامت عمومی بدن کمک شایانی میکند. رعایت نکات ایمنی در مورد عدم مصرف خام گیاه و توجه به تداخلات احتمالی، کلید بهرهمندی از فواید این میوه باستانی است.
- Studzińska-Sroka E, Paczkowska-Walendowska M, Kledzik J, et al. Antidiabetic potential of black elderberry cultivars flower extracts: phytochemical profile and enzyme inhibition. Molecules. 2024;29(23):5775. doi:10.3390/molecules29235775
- Ho GTT, Kase ET, Wangensteen H, Barsett H. Phenolic elderberry extracts, anthocyanins, procyanidins, and metabolites influence glucose and fatty acid uptake in human skeletal muscle cells. J Agric Food Chem. 2017;65(13):2677-2685. doi:10.1021/acs.jafc.6b05582
- Teets C, Ghanem N, Ma G, et al. A one-week elderberry juice intervention augments the fecal microbiota and suggests improvement in glucose tolerance and fat oxidation in a randomized controlled trial. Nutrients. 2024;16(20):3555. doi:10.3390/nu16203555
- Rust BM, Riordan JO, Carbonero FG, Solverson PM. One-week elderberry juice treatment increases carbohydrate oxidation after a meal tolerance test and is well tolerated in adults: a randomized controlled pilot study. Nutrients. 2023;15(9):2072. doi:10.3390/nu15092072
- Stich L, Plattner S, McDougall G, Austin C, Steinkasserer A. Polysaccharides from European black elderberry extract enhance dendritic cell mediated t cell immune responses. Int J Mol Sci. 2022;23(7):3949. doi:10.3390/ijms23073949
- Tiralongo E, Wee SS, Lea RA. Elderberry supplementation reduces cold duration and symptoms in air-travellers: a randomized, double-blind placebo-controlled clinical trial. Nutrients. 2016;8(4):182. doi:10.3390/nu8040182
- Osman AG, Avula B, Katragunta K, Ali Z, Chittiboyina AG, Khan IA. Elderberry extracts: characterization of the polyphenolic chemical composition, quality consistency, safety, adulteration, and attenuation of oxidative stress- and inflammation-induced health disorders. Molecules. 2023;28(7):3148. doi:10.3390/molecules28073148
- Giudice AM del, Mantia IL, Barbara F, et al. Use of nutraceuticals in elderly to fight inflammation and immuno-senescence: a randomized case-control study. Nutrients. 2022;14(17):3476. doi:10.3390/nu14173476
- Kiselova-Kaneva Y, Nashar M, Roussev B, et al. Sambucus ebulus (elderberry) fruits modulate inflammation and complement system activity in humans. Int J Mol Sci. 2023;24(10):8714. doi:10.3390/ijms24108714
- Porter RS, Bode RF. A review of the antiviral properties of black elder (Sambucus nigra L.) products. Phytother Res. 2017;31(4):533-554. doi:10.1002/ptr.5782
- https://www.verywellhealth.com/elderberry-supplement-benefits-11861809
