دوران پیشیائسگی مرحلهای گذار پیش از یائسگی است که در آن بدن زنان دچار تغییرات هورمونی قابل توجهی میشود. در این دوره سطح هورمونهای استروژن و پروژسترون بهطور نوسانی تغییر میکند و همین موضوع میتواند بر عملکرد سیستمهای مختلف بدن اثر بگذارد.
اگرچه بیشتر افراد این دوره را با علائمی مانند گرگرفتگی یا بینظمی قاعدگی میشناسند، اما یکی از پیامدهای مهم و کمتر شناختهشده آن، تأثیر بر فشار خون و سلامت قلب و عروق است.
۱. افزایش تدریجی فشار خون
در دوران پیشیائسگی، فشار خون ممکن است بهتدریج افزایش پیدا کند. حتی پیش از رسیدن به یائسگی کامل، سطح فشار خون در بسیاری از زنان بالاتر از دوران قبل از پیشیائسگی است.
این افزایش معمولاً ناگهانی نیست، بلکه بهصورت تدریجی و در اثر تغییرات مداوم بدن در طول زمان ایجاد میشود. به همین دلیل ممکن است در ابتدا بدون علامت خاصی پیش برود.
از نظر علمی، این روند نشان میدهد که تغییرات هورمونی میتوانند از همان مراحل اولیه انتقال به یائسگی بر سیستم قلبیعروقی اثر بگذارند و زمینهساز افزایش خطر فشار خون بالا شوند.
۲. کاهش سلامت رگهای خونی
کاهش سطح استروژن در دوران پیشیائسگی باعث کاهش خاصیت محافظتی این هورمون بر قلب و عروق میشود. استروژن نقش مهمی در انعطافپذیری و سلامت رگهای خونی دارد.
در شرایط طبیعی، این هورمون به گشاد شدن رگها، کاهش التهاب و تنظیم چربی خون کمک میکند. اما با کاهش آن، عملکرد رگها بهتدریج ضعیفتر میشود.
از دید فیزیولوژیک، این تغییرات باعث سفتتر شدن دیواره رگها و افزایش مقاومت جریان خون میشود که در نهایت فشار خون را بالا میبرد.
۳. نوسان بیشتر فشار خون
در دوران پیشیائسگی، تنها افزایش فشار خون مطرح نیست، بلکه نوسان آن در طول روز نیز بیشتر میشود. حتی در زنانی که فشار خون بالا ندارند، این تغییرات قابل مشاهده است.
در برخی مطالعات مشاهده شده است که در این دوره، فشار خون در ساعات مختلف روز تغییرات بیشتری دارد و الگوی طبیعی کاهش فشار در هنگام خواب نیز کمتر دیده میشود.
از نظر علمی، نوسان زیاد فشار خون یکی از عوامل مهم در افزایش خطر بیماریهای قلبی و عروقی است، حتی اگر میانگین فشار خون در محدوده طبیعی باشد.
۴. تغییرات متابولیک و افزایش خطر فشار خون
دوران پیشیائسگی با تغییرات متابولیکی مهمی همراه است که بهطور غیرمستقیم فشار خون را افزایش میدهند:
- افزایش چربی شکمی به دلیل کند شدن متابولیسم
- مقاومت به انسولین
- اختلال در چربیهای خون
این تغییرات در کنار هم میتوانند زمینهساز سندرم متابولیک شوند که شامل مجموعهای از عوامل خطر قلبی-عروقی است.
از نظر علمی، ارتباط بین افزایش فشار خون در این دوره بیشتر به تغییرات متابولیکی مرتبط است تا صرفاً تغییرات هورمونی یائسگی.
۵. افزایش خطر بیماریهای قلبی در بلندمدت
پس از یائسگی، میزان فشار خون بالا در زنان بهطور قابل توجهی بیشتر از دوران قبل از آن میشود. ادامهدار شدن این وضعیت میتواند به آسیب اندامهای حیاتی و بیماریهای قلبی منجر شود.
دوران پیشیائسگی در واقع آغاز این روند تدریجی است که در آن عوامل مختلفی مانند استرس، اختلال خواب و کاهش فعالیت بدنی نیز نقش دارند.
از نظر علمی، این دوره یک نقطه شروع مهم برای افزایش تدریجی خطر بیماریهای قلبی محسوب میشود که با تغییر سبک زندگی میتوان آن را تا حد زیادی کنترل کرد.
۶. فرصت مهم برای مداخله و پیشگیری
افزایش فشار خون در دوران پیشیائسگی اغلب بدون علامت خاصی رخ میدهد و همین موضوع اهمیت تشخیص زودهنگام آن را افزایش میدهد.
این تغییرات معمولاً نتیجه ترکیبی از عوامل هورمونی و سبک زندگی هستند و میتوانند نشانه شروع یک روند بلندمدت در سلامت قلب باشند.
از دید پزشکی، این دوره یک فرصت مهم برای پیشگیری است و تغییرات سبک زندگی مانند تغذیه سالم، ورزش منظم و مدیریت استرس میتواند نقش مهمی در کنترل فشار خون داشته باشد.
بخش سؤالات متداول
آیا همه زنان در دوران پیشیائسگی دچار افزایش فشار خون میشوند؟
خیر، اما احتمال آن در این دوره بیشتر میشود و به عوامل ژنتیکی و سبک زندگی نیز بستگی دارد.
آیا نوسان فشار خون خطرناک است؟
بله، نوسان زیاد فشار خون میتواند حتی در صورت طبیعی بودن میانگین آن، خطر بیماریهای قلبی را افزایش دهد.
آیا میتوان از افزایش فشار خون در این دوره جلوگیری کرد؟
بله، با تغذیه مناسب، ورزش، کنترل وزن و مدیریت استرس میتوان این روند را تا حد زیادی کاهش داد.
آیا دارو همیشه لازم است؟
خیر، در بسیاری از موارد تغییر سبک زندگی کافی است، اما در صورت نیاز پزشک ممکن است دارو تجویز کند.
- Ji H, Kim A, Ebinger JE, et al. Sex differences in blood pressure trajectories over the life course. JAMA Cardiol. 2020;5(3):255. doi:10.1001/jamacardio.2019.5306
- Morgan J, Roberts W, Lyson H, et al. Blood pressure reduction by gender and menopause status among hypertensive participants of a mobile health cardiovascular risk self-management program. American Journal of Preventive Cardiology. 2025;23:101057. doi:10.1016/j.ajpc.2025.101057
- Li Z, Guo JP, Huang L. Perimenopausal syndrome and hypertension during perimenopause in South China: prevalence, relationships and risk factors. BMC Womens Health. 2024;24(1):215. doi:10.1186/s12905-024-03056-5
- Yousefzai S, Amin Z, Faizan H, et al. Cardiovascular health during menopause transition: the role of traditional and nontraditional risk factors. Methodist DeBakey Cardiovascular Journal. 2025;21(4):121-128. doi:10.14797/mdcvj.1619
- Wang J, Guo B, Liu H, et al. Comparison of clinical indicators between perimenopausal and postmenopausal women with cardiovascular disease. Front Endocrinol. 2026;16:1681941. doi:10.3389/fendo.2025.1681941
- Somani YB, Pawelczyk JA, De Souza MJ, Kris-Etherton PM, Proctor DN. Aging women and their endothelium: probing the relative role of estrogen on vasodilator function. American Journal of Physiology-Heart and Circulatory Physiology. 2019;317(2):H395-H404. doi:10.1152/ajpheart.00430.2018
- Wali MA, Raparelli V, Pilote L, Daskalopoulou SS. Blood pressure variability in normotensive perimenopausal women: Non-dipping status, maximum blood pressure and arterial stiffness. Int J Cardiol. 2021;325:149-154. doi:10.1016/j.ijcard.2020.10.027
- Kulkarni S, Parati G, Bangalore S, et al. Blood pressure variability: a review. Journal of Hypertension. 2025;43(6):929-938. doi:10.1097/HJH.0000000000003994
- Raju M, Perrone MA, Alashram AR, Iellamo F. Blood pressure variability in hypertension: a rehabilitation perspective. JCDD. 2025;12(8):317. doi:10.3390/jcdd12080317
- Oh GC, Kang KS, Park CS, et al. Metabolic syndrome, not menopause, is a risk factor for hypertension in peri-menopausal women. Clin Hypertens. 2018;24(1):14. doi:10.1186/s40885-018-0099-z
- Ward E, Gold EB, Johnson WO, et al. Patterns of cardiometabolic health as midlife women transition to menopause: a prospective multiethnic study. The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism. 2019;104(5):1404-1412. doi:10.1210/jc.2018-00941
- Hulteen RM, Marlatt KL, Allerton TD, Lovre D. Detrimental changes in health during menopause: the role of physical activity. Int J Sports Med. 2023;44(6):389-396. doi:10.1055/a-2003-9406
- El Khoudary SR, Aggarwal B, Beckie TM, et al. Menopause transition and cardiovascular disease risk: implications for timing of early prevention: a scientific statement from the American Heart Association. Circulation. 2020;142(25). doi:10.1161/CIR.0000000000000912
- Ghodeshwar GK, Dube A, Khobragade D. Impact of lifestyle modifications on cardiovascular health: a narrative review. Cureus. 2023;15(7):e42616. doi:10.7759/cureus.42616
- https://www.verywellhealth.com/blood-pressure-and-perimenopause-11936525
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
