تیک‌های اضطرابی چیستند و آیا اضطراب می‌تواند محرک تیک باشد؟

تیک‌های اضطرابی نوعی حرکات یا صداهای غیرارادی و تکراری بدن هستند که ممکن است در هنگام احساس اضطراب یا استرس در فرد ایجاد شوند. این واکنش‌ها به‌صورت فیزیکی در پاسخ به اضطراب بروز می‌کنند و بدن از طریق این حرکات سعی دارد تنش را تخلیه کند.

درواقع، تیک‌ها حرکات سریع و تکرارشونده‌ای هستند که به شکل پرش یا تولید صدا ظاهر می‌شوند و معمولاً کنترل یا متوقف کردن آن‌ها دشوار است. تیک‌های صوتی یا آوایی شامل صداهایی مانند خرخر، سرفه، کلمات و عبارات هستند، در حالی‌که تیک‌های حرکتی شامل حرکات غیرارادی مثل تکان‌دادن سر، تق‌زدن با انگشت، پلک‌زدن یا لمس دیگران می‌شوند.

افزودن به این توضیح، تیک‌ها نوعی عملکرد عصبی هستند که ریشه در اختلال در عملکرد مسیرهای حرکتی مغز دارند و در اثر تحریک‌پذیری بالا یا عدم مهار مناسب توسط قشر پیش‌پیشانی ممکن است بروز پیدا کنند. هرچند برخی افراد دچار اختلالات مزمن تیکی هستند، اما بروز تیک در همه موارد لزوماً به معنای وجود اختلال نیست.

آیا تیک‌ها همیشه یک علامت هستند؟

تیک‌ها ممکن است در واکنش به طیفی از عوامل محرک بروز کنند یا حتی بدون محرک مشخصی ظاهر شوند. یکی از این محرک‌های احتمالی، اضطراب است. بااین‌حال، اصطلاح «تیک اضطرابی» به‌عنوان یک تشخیص رسمی یا جزئی از فهرست علائم اضطراب محسوب نمی‌شود.

از منظر روان‌پزشکی، تیک اضطرابی به‌خودی‌خود در دسته‌بندی‌های تشخیصی مانند DSM-5 گنجانده نشده است و بیشتر به‌عنوان واکنشی غیرارادی نسبت به تنش روانی در نظر گرفته می‌شود. بنابراین، اهمیت دارد که آن را از اختلالات تیکی مزمن تفکیک کنیم.

تیک‌های اضطرابی چیستند و آیا اضطراب می‌تواند محرک تیک باشد؟

Tatiana Maksimova/Getty Images

محرک‌ها

احساس اضطراب، محرک اصلی تیک‌های اضطرابی است. منشأ اضطراب می‌تواند برای هر فرد متفاوت باشد. اضطراب پاسخی طبیعی به چالش‌ها و فشارهای زندگی است. برخی افراد در هنگام تغییرات عمده زندگی، سوگ، زورگویی یا ابتلا به بیماری‌های مزمن، دچار اضطراب می‌شوند.

در برخی افراد، اضطراب به‌صورت شدید و نامتناسب با موقعیت بروز می‌کند که به آن اختلال اضطرابی گفته می‌شود. این اختلالات ممکن است شامل موارد زیر باشند:

اضطراب جدایی
اختلال پانیک
فوبیای اختصاصی
اختلال اضطراب اجتماعی
سکوت انتخابی
آگورافوبیا (ترس از فضاهای باز یا شلوغ)
اختلال اضطراب فراگیر
اضطراب ناشی از مصرف مواد یا داروها

شواهد نشان می‌دهد که تیک‌ها در زمان احساسات شدید مانند استرس، نگرانی، هیجان یا خستگی افزایش می‌یابند. همچنین، پدیده «قابل‌القاء بودن» در تیک‌ها وجود دارد؛ یعنی صحبت‌کردن درباره تیک‌ها یا جلب توجه به آن‌ها می‌تواند دفعات بروز آن‌ها را بیشتر کند.

افزودنی است که این حساسیت به تحریک کلامی یا تصویری، بخشی از عملکرد مغز در پردازش توجه است و در شرایط اضطرابی، مغز افراد مستعد تیک ممکن است با تمرکز بیش‌ازحد بر احساسات بدنی یا محرک‌های بیرونی، مسیرهای عصبی مربوط به تیک را فعال‌تر کند.

مدت‌زمان

اگر اضطراب محرک یک حمله تیکی شود، این حمله احتمالاً چند ثانیه یا چند دقیقه طول می‌کشد.

در برخی افراد، تیک ممکن است به‌عنوان بخشی از واکنش مادام‌العمر به شرایط استرس‌زا باقی بماند، به‌ویژه اگر فرد دچار اختلال تیکی نیز باشد. بااین‌حال، یادگیری مهارت‌های مدیریت اضطراب می‌تواند به کاهش واکنش‌های ذهنی و جسمی در موقعیت‌های دشوار – از جمله تیک‌ها – کمک کند.

درک صحیح از نقش اختلالات تنظیم هیجانی و مهار شناختی در بروز و تداوم تیک‌ها می‌تواند در طراحی راهکارهای درمانی مؤثر، نقشی کلیدی ایفا کند.

تفاوت با اختلالات تیکی

تیک‌های اضطرابی با اختلالات تیکی تفاوت دارند. پزشک هیچ‌گاه «تیک اضطرابی» را به‌عنوان یک بیماری رسمی تشخیص نمی‌دهد. در عوض، تیک ممکن است یکی از ویژگی‌های اضطراب بالا در برخی افراد باشد.

یک فرد مبتلا به اختلال تیکی برای تجربه‌کردن حمله تیکی نیازی به اضطراب ندارد، و در مقابل، کسی که تیک اضطرابی دارد، ممکن است اصلاً دچار اختلال تیکی نباشد. بااین‌حال، تیک‌ها در افراد مبتلا به اختلال تیکی ممکن است در دوره‌های اضطراب تشدید شوند.

بر اساس بررسی‌های بالینی، در افراد دچار اختلالاتی مانند سندرم تورت، تیک‌ها معمولاً از دوران کودکی آغاز می‌شوند و با افزایش سن، کاهش می‌یابند، ولی در مواقع اضطراب مجدداً شعله‌ور می‌شوند.

آیا می‌توان تیک‌های اضطرابی را متوقف کرد؟

افرادی که دچار تیک هستند، ممکن است احساسات ناخوشایندی به نام «امواج پیش‌درآمد» را تجربه کنند که نمی‌توانند آن را برای مدت طولانی به‌صورت ارادی متوقف کنند. اما از آنجا که اضطراب و استرس می‌توانند شدت تیک‌ها و تعداد حملات را افزایش دهند، مدیریت اضطراب می‌تواند به کاهش واکنش ذهن و بدن به احساس اضطراب کمک کند.

برخی تکنیک‌های مؤثر در این زمینه عبارت‌اند از:

یافتن یک سرگرمی آرام‌بخش یا لذت‌بخش برای کاهش استرس
اولویت‌دادن به بهداشت خواب و داشتن خواب شبانه‌ی کامل
استفاده از روش‌های پرت‌کردن حواس
تمرین‌های تنفسی مانند تنفس تاکتیکی یا تنفس مربعی
فعالیت بدنی ازجمله پیاده‌روی یا انواع ورزش‌ها

درمان پزشکی برای تیک‌ها فقط در صورتی لازم می‌شود که تیک‌ها باعث موارد زیر شوند:

اختلال در زندگی روزمره
تداخل در تعاملات اجتماعی
ایجاد درد قابل‌توجه ناشی از تیک

در این موارد، درمان‌های رفتاری یا دارویی پیشنهاد می‌شود. روش‌های روان‌درمانی مانند آموزش معکوس‌سازی عادت (HRT) می‌توانند به افراد کمک کنند تا امواج پیش‌درآمد را شناسایی کرده و به‌گونه‌ای متفاوت از بروز تیک پاسخ دهند. برخی داروها مانند داروهای ضدروان‌پریشی یا آگونیست‌های آلفا۲ آدرنرژیک ممکن است به کاهش دفعات تیک‌ها کمک کنند.

خلاصه

تیک‌های اضطرابی به حرکات یا صداهای غیرارادی و تکرارشونده‌ای گفته می‌شود که ممکن است در هنگام اضطراب در فرد بروز کنند. بااین‌حال، این نوع تیک‌ها نه یک علامت رسمی اختلال اضطرابی محسوب می‌شوند و نه به‌تنهایی یک تشخیص بالینی هستند.

برخی پژوهش‌ها نشان می‌دهند که اضطراب در افرادی که دچار اختلال تیکی مزمن هستند، شایع است و دوره‌های اضطراب ممکن است باعث افزایش دفعات تیک‌ها در این افراد شود.

برای کاهش تیک‌های اضطرابی، فرد می‌تواند با روش‌های مختلف مانند تمرکز ذهن‌آگاهانه یا تنفس تاکتیکی، واکنش خود را نسبت به استرس کاهش دهد. اگر اضطراب یا تیک‌های فرد بر زندگی او اثر منفی گذاشته باشد، مشاوره با پزشک توصیه می‌شود.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: