کلشیسین (Colchicine)، دارویی است که معمولاً برای درمان نقرس و کاهش درد و التهاب استفاده میشود. یک بررسی جدید نشان داد که دوز پایین کلشیسین ممکن است به پیشگیری از حملات قلبی و سکتههای مغزی در افرادی که از قبل دارای بیماریهای قلبی عروقی هستند، کمک کند. با این حال، این بررسی نشان داد که کلشیسین احتمالاً خطر مرگ را کاهش نمیدهد و تأثیری بر میزان رگگیری مجدد عروق کرونر (Coronary Revascularization) ندارد.
کلشیسین به دلیل خواص ضدالتهابی خود، مورد توجه کارشناسان برای بررسی تأثیر احتمالی آن بر سایر بیماریها قرار گرفته است. یک بررسی جامع که اخیراً در کتابخانه کاکرین (Cochrane Library) منتشر شده، دوازده مطالعه را مورد ارزیابی قرار داد تا ببیند دوز پایین کلشیسین چگونه بر خطر حوادث قلبی عروقی در بزرگسالانی که اخیراً سکته مغزی یا حمله قلبی را تجربه کردهاند یا مبتلا به بیماری پایدار قلبی عروقی هستند، تأثیر میگذارد. نتایج این بررسی استراتژی بالقوه دیگری را برای پیشگیری از این حوادث مشخص میکند.
کلشیسین چگونه بر حوادث قلبی عروقی تأثیر میگذارد؟
پژوهشگران در این بررسی به دنبال ارزیابی چگونگی کمک کلشیسین به پیشگیری از حوادث قلبی عروقی مانند حملات قلبی و همچنین مضرات احتمالی آن بودند. این بررسی و متاآنالیز، دوازده مطالعه شامل دادههای تقریباً ۲۳,۰۰۰ نفر را دربر گرفت. محققان بر استفاده طولانیمدت (حداقل شش ماه) از کلشیسین در افراد با بیماری پایدار قلبی عروقی یا کسانی که اخیراً سکته مغزی، سندرم حاد کرونری (ACS) یا حمله قلبی را تجربه کرده بودند، متمرکز شدند.
کاهش خطر سکته مغزی و حمله قلبی
بر اساس شواهد با قطعیت بالا، محققان به این نتیجه رسیدند که کلشیسین به کاهش خطر سکته مغزی و حمله قلبی کمک میکند. این نتیجه به معنای نه نفر کمتر در هر ۱,۰۰۰ نفر است که دچار حمله قلبی میشوند و هشت نفر کمتر در هر ۱,۰۰۰ نفر دچار سکته مغزی میشوند.
با این حال، محققان با قطعیت شواهد متوسط دریافتند که کلشیسین احتمالاً بر خطر مرگ به هر علتی و مرگ ناشی از بیماری قلبی عروقی تأثیری ندارد. همچنین احتمالاً بر میزان رگگیری مجدد عروق کرونر، که شامل روشهایی مانند جراحی پیوند بایپس عروق کرونر و آنژیوپلاستی/مداخله کرونر از راه پوست است، تأثیری نمیگذارد.
عوارض جانبی
محققان با قطعیت شواهد بالا دریافتند که کلشیسین احتمالاً شانس تجربه حوادث جانبی جدی را افزایش نمیدهد. با این حال، نتایج نشان داد که افرادی که کلشیسین مصرف میکنند ممکن است بیشتر دچار حوادث جانبی گوارشی مانند تهوع شوند، اما این عوارض معمولاً خفیف هستند و طولانی مدت نخواهند بود.

محدودیتهای بررسی
این بررسی، با وجود ارائه بینشهای ارزشمند، دارای محدودیتهایی نیز است:
- تمرکز محدود بر عوارض جانبی: محققان فقط بر عوارض جانبی مورد بحث در مطالعات تمرکز کردند و به طور خاص به جستجوی عوارض جانبی مداخله نپرداختند؛ بنابراین ممکن است شواهد مرتبطی در این زمینه وجود داشته باشد که در بررسی گنجانده نشده است.
- عدم قطعیت در برخی نتایج: برای نتایجی که قطعیت شواهد متوسطی داشتند (مانند مرگ به هر علت)، تخمین اثر و اعتماد میتواند تغییر کند.
- عدم توازن جنسیتی: تقریباً ۸۰٪ از شرکتکنندگان در دادههای متاآنالیز مرد بودند، بنابراین دادههای بیشتر در مورد زنان بخش مهمی از تحقیقات آینده خواهد بود.
- محدودیت زمانی و جمعیت مورد مطالعه: حداکثر زمان پیگیری کمی بیش از شش سال بود و تمرکز بررسی بر افراد خاصی بود که اخیراً حمله قلبی را تجربه کرده بودند، که این موضوع چگونگی اعمال نتایج را بر سایر افراد محدود میکند.
چشمانداز آینده و توصیههای بالینی
اگرچه این بررسی مزایای کلشیسین را برجسته میکند، اما این به آن معنا نیست که باید برای همه افراد استفاده شود. دکتر پاتریک کی، متخصص قلب، که در این مطالعه شرکت نداشته است، خاطرنشان میکند:
“کلشیسین باید برای بیماران با خطر بسیار بالا ذخیره شود، با توجه به محدوده درمانی باریک و پتانسیل تداخلات دارویی، و باید در افرادی که دارای اختلال شدید کبدی یا کلیوی یا دیسکرازیاهای خونی هستند، اجتناب شود.”
او همچنین افزود که:
“کاندیدای ایدهآل برای کلشیسین با دوز پایین، بیماری است که دارای بیماری مزمن و پایدار عروق کرونر است. شواهد از شروع مصرف کلشیسین در طول سندرم حاد کرونری، جایی که هیچ منفعتی نشان داده نشده است، حمایت نمیکند.”
دکتر چنگ-هان چن، متخصص قلب، نیز بر این عقیده است که:
“اگرچه مردان بیشتر از زنان دچار حمله قلبی میشوند، اما دارویی مانند کلشیسین تا جایی که میدانیم باید برای هر دو گروه به طور یکسان مفید باشد. برای افرادی که بیماری قلبی شناخته شده دارند و در معرض خطر حوادث قلبی عروقی آتی هستند، کلشیسین میتواند به طور بالقوه در پیشگیری از حوادث آینده کمککننده باشد.”
کلشیسین به عنوان یک افزودنی مهم و مبتنی بر شواهد به ابزارهای پیشگیری ثانویه، بهویژه در بیماران با خطر التهابی بالا، مطرح شده است، اما رویکرد درمانی باید به صورت مورد به مورد و متناسب با فرد تنظیم شود.
https://www.medicalnewstoday.com/articles/common-gout-drug-lower-heart-attack-stroke-risk-colchicine
