درد قفسه سینه بعد از ورزش: آیا باید نگران باشید؟

اگر درد از بین نرود، بدتر شود یا با علائم نگران‌کننده دیگری همراه باشد، یک وضعیت اورژانسی محسوب می‌شود.

ورزش راهی عالی برای حفظ سلامت قلب است. اما اگر بعد از تمرین دچار درد قفسه سینه می‌شوید چه؟ فرقی نمی‌کند ورزشکار حرفه‌ای باشید، فقط آخر هفته‌ها ورزش کنید یا تازه مسیر تناسب‌اندام را شروع کرده باشید؛ درد قفسه سینه بعد از ورزش موضوعی است که باید آن را جدی بگیرید.

دکتر تامانا سینگ، متخصص قلب و عروق ورزشی، علت‌های احتمالی، اهمیت اطلاع دادن به پزشک و این‌که چه زمانی این درد یک اورژانس محسوب می‌شود را توضیح می‌دهد.

آیا درد قفسه سینه بعد از ورزش طبیعی است؟

اگرچه درد قفسه سینه هنگام ورزش یا بعد از آن شایع است و اغلب تهدیدکننده زندگی نیست، اما همچنان جای نگرانی دارد.

«اگر هنگام ورزش یا انجام یک فعالیت ورزشی دچار درد قفسه سینه شدید، سعی نکنید آن را نادیده بگیرید و ادامه دهید»، دکتر سینگ تأکید می‌کند. «فوراً فعالیت را متوقف کنید و اگر مربی یا تمرین‌دهنده‌ای دارید، او را در جریان بگذارید.»

اگر تنها ورزش می‌کنید، بلافاصله بایستید و به علائم خود توجه کنید. اگر درد ادامه پیدا کرد یا بدتر شد، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

حتی اگر درد کاهش پیدا کرد، دکتر سینگ توصیه می‌کند حتماً به پزشک مراجعه کنید.

«پزشک علائم شما را بررسی می‌کند و سلامت قلب، ریه‌ها، دستگاه گوارش و موارد دیگر را ارزیابی می‌کند»، او توضیح می‌دهد. «اگر علت درد مشخص نشود، ممکن است شما را به متخصص قلب ورزشی ارجاع دهد.»

علت‌های احتمالی

دلایل زیادی وجود دارد که چرا ممکن است هنگام ورزش یا بعد از آن دچار درد قفسه سینه شوید. در واقع، افراد فعال از نظر جسمی بیشتر از افراد کم‌تحرک دچار این درد می‌شوند، چون فشار بیشتری به سیستم قلبی–عروقی و اسکلتی–عضلانی خود وارد می‌کنند.

البته، درد قفسه سینه همیشه به معنای مشکل قلبی نیست.

«دردی که مدتی بعد از ورزش ایجاد می‌شود، معمولاً نشانه مشکل قلبی نیست»، دکتر سینگ می‌گوید. «اما تنها راه رد کردن نگرانی‌های جدی، ارزیابی پزشکی است.»

در ادامه، برخی از علت‌های احتمالی آورده شده است:

مشکلات اسکلتی–عضلانی

ورزش می‌تواند فشار زیادی به بدن وارد کند و گاهی این فشار در قفسه سینه احساس می‌شود. علت‌های شایع عبارت‌اند از:

• اسپاسم عضلانی: دردهای ناگهانی و تیز (اصطلاحاً «درد پهلو» یا stitch) که معمولاً هنگام شروع یک برنامه تمرینی جدید رخ می‌دهند و ناشی از اسپاسم دیافراگم، عضلات شکم یا عضلات بین دنده‌ای هستند.
• کبودی یا شکستگی دنده‌ها: آسیب‌هایی دردناک و دیرترمیم که به‌ویژه در ورزش‌های پربرخورد مانند بوکس، فوتبال آمریکایی یا راگبی شایع‌اند.
• اختلالات دیواره قفسه سینه: شرایطی مانند کوستوکندریت، درد گذرای پیش‌قلبی، سندرم تیتزه و سندرم درد میوفاشیال که می‌توانند باعث درد قفسه سینه در حین یا بعد از ورزش شوند.

بیماری رفلاکس معده به مری (GERD)

اگرچه ورزش برای هضم غذا مفید است، اما تمرینات سنگین می‌توانند خطر مشکلات گوارشیِ ایجادکننده درد قفسه سینه را افزایش دهند؛ به‌خصوص اگر رژیم غذایی خاصی داشته باشید یا دوره‌های «پرخوری و روزه‌داری» را تجربه کنید.

رفلاکس اسید مزمن (GERD) در میان افراد ورزشکار شایع است و اغلب با مشکلات قلبی اشتباه گرفته می‌شود؛ به همین دلیل به آن «سوزش سر دل» می‌گویند.

هنگام ورزش، تخلیه غذا از معده به روده‌ها کندتر می‌شود و عضله انتهای مری شل می‌گردد. این موضوع باعث بالا آمدن اسید معده و ایجاد احساس سوزش در قفسه سینه می‌شود. انقباض عضلات شکم در حین ورزش می‌تواند این فشار را تشدید کند.

سایر مشکلات گوارشی

دیگر مشکلات شایع گوارشی که می‌توانند باعث درد قفسه سینه در حین یا بعد از ورزش شوند عبارت‌اند از:

• نفخ و تجمع گاز
• فتق هیاتال
• زخم معده یا دوازدهه

آیا بعد از تمرینات سنگین از داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) مثل ایبوپروفن یا ناپروکسن استفاده می‌کنید؟ این داروها هم می‌توانند در بروز درد نقش داشته باشند.

«این داروها می‌توانند مخاط معده را تحریک کنند و باعث ناراحتی گوارشی و درد قفسه سینه شوند»، دکتر سینگ توضیح می‌دهد.

مشکلات ریوی

وقتی درد قفسه سینه در حین یا بلافاصله بعد از ورزش رخ می‌دهد، شایع‌ترین علت آن اسپاسم راه‌های هوایی کوچک ریه‌هاست که به آن برونکواسپاسم القاشده با ورزش (EIB) می‌گویند. این اسپاسم‌ها معمولاً در زمان‌هایی مثل زمستان، فصل آلرژی یا در محیط‌های خاص شدیدتر می‌شوند.

اما EIB تنها علت ریوی نیست.

ورزش در فضای باز می‌تواند خطر عفونت‌های ویروسی یا باکتریایی ریه را افزایش دهد. این عفونت‌ها گاهی به ذات‌الریه یا پلوریت (التهاب پرده اطراف ریه و قفسه سینه) منجر می‌شوند.

«درد ناشی از پلوریت بسیار تیز است و هنگام دم عمیق شدیدتر می‌شود»، دکتر سینگ می‌گوید.

مشکلات ریوی نادر اما جدی‌تر شامل:

• پنوموتوراکس (روی‌هم‌خوابیدن یا فروریختن ریه)
• آمبولی ریه (لخته خون در شریان‌های ریه)

عوامل روانی

شاید شنیده باشید که می‌گویند «ذهنت را متمرکز کن»، اما گاهی مشکلات روانی عامل اصلی درد قفسه سینه ناشی از ورزش هستند.

«ورزشکاران معمولاً افراد کمال‌گرا و پرتلاشی هستند»، دکتر سینگ می‌گوید. «این ویژگی‌ها عالی‌اند، اما می‌توانند باعث استرس بالا، اضطراب، حملات پانیک یا افسردگی شوند.»

این شرایط می‌توانند ضربان قلب یا فشار خون را بالا ببرند یا حتی باعث هایپِروِنتیلاسیون (تنفس سریع و سطحی) شوند؛ ترکیبی که می‌تواند منجر به درد قفسه سینه شود.

مصرف محرک‌هایی مثل کافئین که در بسیاری از نوشیدنی‌های انرژی‌زا و مکمل‌های پروتئینی وجود دارند، می‌تواند این مشکل را تشدید کند.

مشکلات قلبی

شایع‌ترین علت درد قلبی مرتبط با ورزش به سن بستگی دارد.

در افراد ۳۵ سال به بالا، شایع‌ترین علت آنژین است؛ دردی که به دلیل کاهش جریان خون به عضله قلب در اثر بیماری عروق کرونر ایجاد می‌شود. این درد معمولاً هنگام فعالیت بروز می‌کند و با استراحت کاهش می‌یابد.

در افراد زیر ۳۵ سال، درد قلبی بیشتر به نقص‌های مادرزادی قلب مربوط است، یعنی مشکلاتی که فرد با آن‌ها متولد شده است، مانند:

• کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک (ضخیم شدن بیش‌ازحد عضله قلب)
• محل غیرطبیعی عروق کرونر
• نقایص مادرزادی دریچه‌های قلب

همچنین برخی مشکلات قلبی وابسته به سن یا مادرزادی نیستند. میوکاردیت (التهاب عضله قلب) و پریکاردیت (التهاب پرده اطراف قلب) اغلب منشأ ویروسی دارند و با ورزش می‌توانند بدتر شوند.

چه زمانی باید به بیمارستان مراجعه کرد؟

گاهی درد قفسه سینه هنگام دویدن یا ورزش نشانه یک اورژانس جدی است. اگر هنگام یا بعد از ورزش دچار درد قفسه سینه شدید و یکی از موارد زیر را دارید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید:

• درد یا فشار شدید، به‌گونه‌ای که انگار چیزی قفسه سینه‌تان را می‌فشارد
• علت مشخصی برای درد وجود ندارد
• شدت درد با میزان فعالیت شما تناسب ندارد
• درد سریع برطرف نمی‌شود یا بدتر می‌شود
• درد به بازوها، شانه‌ها، گردن، فک یا پشت تیر می‌کشد
• دچار سرگیجه، سبکی سر یا غش شده‌اید
• درد همراه با تهوع یا استفراغ است
• تنگی نفس، خس‌خس سینه یا کبودی لب‌ها و پوست دارید
• نفس کشیدن باعث درد تیز و خنجری می‌شود
• سابقه خانوادگی مرگ ناگهانی قلبی دارید

«هیچ‌کس بدن شما را بهتر از خودتان نمی‌شناسد»، دکتر سینگ یادآوری می‌کند. «اگر احساس می‌کنید مشکلی جدی وجود دارد، به حس درونی‌تان اعتماد کنید. احتیاط همیشه بهتر از پشیمانی است.»