درمان مبتنی بر حساسیت فرهنگی در درمان سلامت روان

روان‌درمانی مبتنی بر حساسیت فرهنگی، خدماتی در حوزه سلامت روان است که در آن درمانگر با بهره‌گیری از آموزش‌های تخصصی، روش‌های درمانی مؤثر و مناسب را بر اساس فرهنگ هویتی مراجع تنظیم می‌کند. این رویکرد بخشی از یک چارچوب وسیع‌تر در مراقبت‌های سلامت فرهنگی-محور است که به تأثیر مهم باورها و رفتارهای فرهنگی بر پیامدهای سلامت اذعان دارد.

آموزش‌های مرتبط با این نوع درمان تحت عنوان «صلاحیت فرهنگی» (Cultural Competence) شناخته می‌شود که شامل رویکردهای متعددی است، اما یکی از رایج‌ترین مدل‌ها آن را به سه بخش تقسیم می‌کند. این سه بخش شامل نگرش‌های فرهنگی، دانش فرهنگی، و مهارت‌های فرهنگی می‌شوند که هر کدام نقشی کلیدی در ارائه درمان مؤثر ایفا می‌کنند.

نگرش‌های فرهنگی

در این بخش، درمانگر باید نسبت به سوگیری‌ها و تعصبات شخصی خود آگاه باشد و درک کند که این موارد چگونه ممکن است بر درک او از بیماران، مشکلات مطرح‌شده، و ارتباط درمانی تأثیر بگذارند. این سطح از آگاهی می‌تواند از ایجاد برداشت‌های نادرست یا غیرمنصفانه در روند درمان جلوگیری کند و به شفاف‌سازی فضای ارتباطی کمک نماید.

دانش فرهنگی

این بخش به درمانگر کمک می‌کند تا درک عمیق‌تری از پیشینه فرهنگی خود و مراجع پیدا کند و بررسی کند که چگونه افراد با فرهنگ‌های مختلف، به شیوه‌های متفاوت با مسائل روانی مواجه می‌شوند. با درک این تفاوت‌ها، درمانگر می‌تواند به شکل دقیق‌تری به نیازهای خاص مراجع پاسخ دهد و ابزارهای مناسبی برای مدیریت مشکلات روانی ارائه کند.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

مهارت‌های فرهنگی

درمانگری که مهارت‌های فرهنگی را کسب کرده باشد، می‌تواند با تلفیق دانش و نگرش‌های فرهنگی، درمان‌هایی متناسب و مؤثر برای مراجعان ارائه دهد. این مهارت‌ها به درمانگر امکان می‌دهد تا با احترام به هویت فرهنگی افراد، برنامه‌ریزی درمانی مناسبی تدوین کرده و از راهکارهای کلیشه‌ای اجتناب کند.

کاربردهای روان‌درمانی مبتنی بر حساسیت فرهنگی

صحبت‌های فرهنگی با یک متخصص می‌تواند در مدیریت سلامت روان افراد دارای باورهای متفاوت با فرهنگ غالب یا گویشوران زبان‌هایی غیر از انگلیسی بسیار مفید واقع شود. بسیاری از فرهنگ‌ها تعریفی خاص از رفتار «نرمال» یا «قابل قبول» دارند که ممکن است با برداشت‌های غربی تفاوت داشته باشد و باعث شود برخی دیدگاه‌ها به‌عنوان بیماری روانی تلقی شوند.

درمان مبتنی بر حساسیت فرهنگی این شکاف را با پرسش‌گری مؤثر و غربالگری هدفمند پُر می‌کند و به ارائه درمانی می‌انجامد که ضمن رعایت اصول علمی، با درک و احترام به باورها و تجربه فردی مراجع همراه است. همچنین این رویکرد به درمانگر کمک می‌کند تا نابرابری‌های موجود در ارائه خدمات سلامت روان به گروه‌های مختلف را بهتر درک کرده و با حساسیت بیشتری به آن‌ها پاسخ دهد.

درمانگری که به رویکرد فرهنگی حساس باشد، با شناخت دگرگونی‌های اجتماعی و انگ‌های فرهنگی، توصیه‌ها و مداخلات خود را با دقت بیشتری تنظیم می‌کند. برای مثال، پژوهشی در سال ۲۰۲۲ نشان داد که نرخ ابتلا به بیماری روانی در میان سالمندان سیاه‌پوست مشابه سفیدپوستان است، اما آن‌ها به میزان کمتری از داروهای روان‌پزشکی استفاده می‌کنند ¹.

درمانگری که تجربه لازم در شناخت فشارهای روانی ناشی از تبعیض نژادی و تجربه اقلیت‌بودن را دارد، می‌تواند پل ارتباطی مؤثری برای اتصال این گروه‌ها به مراقبت‌های سلامت روان مناسب باشد. چنین درمانگری با ایجاد فضای امن، امکان بازگویی تجربیات فردی ناشی از تبعیض را فراهم می‌کند و از این طریق به تقویت روند درمان کمک می‌نماید.

درمان مبتنی بر حساسیت فرهنگی در درمان سلامت روان rdiet.ir

FatCamera/Getty Images

نحوه عملکرد روان‌درمانی حساس به فرهنگ

روان‌درمانی مبتنی بر حساسیت فرهنگی از طریق تطبیق روش‌های درمانی برای پاسخ‌گویی به نیازهای گروه‌های خاص فرهنگی عمل می‌کند. این رویکرد همچنین درک می‌کند که افراد ممکن است تحت تأثیر فرهنگ‌ها و محیط‌های متعددی قرار داشته باشند که در تعامل با یکدیگر بر سلامت روان آن‌ها اثر می‌گذارند.

تطبیق درمان

برای مثال، درمان شناختی رفتاری (CBT) یک روش شناخته‌شده و مؤثر برای بسیاری از اختلالات است، اما تمرکز آن بر خودِ مستقل ممکن است با فرهنگ‌های غیرغربی که بر نیازهای جمعی تأکید دارند، ناسازگار باشد. در چنین شرایطی، درمانگر باید بررسی کند که آیا مراجع بیشتر با تجربه فرهنگی غربی همذات‌پنداری می‌کند یا با ساختارهای سنتی، تا مشخص شود CBT گزینه مناسبی هست یا خیر.

با استفاده از پرسش‌های غربالگری هدفمند، درمانگر می‌تواند میزان تأثیر ویژگی‌های گروهی و فردی فرهنگی را بر موفقیت درمان ارزیابی کند. این ارزیابی به جلوگیری از کلیشه‌های فرهنگی کمک می‌کند که در غیر این صورت ممکن است مانع از دستیابی به درمان مؤثر و مناسب شوند.

پرداختن به سندروم‌های فرهنگی

درک فرهنگی برای شناسایی سندروم‌های خاص فرهنگی نیز بسیار حیاتی است؛ این سندروم‌ها مجموعه‌ای از علائم و علل فرضی هستند که غالباً در میان گروه‌های فرهنگی خاص بروز می‌کنند. برای نمونه، Hwa-Byung که در میان زنان کره‌ای میان‌سال از طبقه متوسط رایج است، نوعی سندروم مربوط به سرکوب خشم طولانی‌مدت به‌شمار می‌آید ².

در ایالات متحده، ممکن است درمانگر پیشنهاد جلسات خانوادگی دهد، اما در فرهنگ کره‌ای، مواجهه مستقیم با اعضای خانواده ممکن است باعث ناراحتی شود. در این موارد، درمانگر می‌تواند با لحاظ حساسیت فرهنگی، جلسات انفرادی را نیز در برنامه درمانی بگنجاند تا فضای درمانی متناسب‌تر ایجاد شود و از تنش‌های ناخواسته جلوگیری گردد.

انتظارات از روان‌درمانی حساس به فرهنگ

درمانگران باید زمینه فرهنگی مراجع را درک کرده و آن را در روند درمان دخیل نمایند و در عین حال، با پرهیز از نسخه‌پیچی واحد، با هر فرد به‌طور منحصربه‌فرد تعامل داشته باشند. جلسات درمانی ممکن است شامل مؤلفه‌های زیر باشند:

درک و تأیید نگرانی‌ها و باورهای مراجع درباره بیماری روانی یا روند درمان
پرسش‌هایی برای شناخت هویت فرهنگی، سابقه مهاجرت، باورهای مرتبط با سلامت و درمان، و چگونگی تطبیق با فرهنگ غالب
همکاری برای تدوین برنامه درمانی که ارزش‌های فرهنگی فرد را لحاظ کند
درگیر کردن اعضای خانواده یا کسب اطلاعات فرهنگی از منابع دیگر در صورت نیاز
درنظر گرفتن تناسب فرهنگی هنگام انتخاب روش‌های ارزیابی و درمان

نحوه اجرای این درمان بسته به محل ارائه آن متفاوت است؛ مثلاً در اندونزی، یک درمانگر ممکن است با تکیه بر مفهوم گوتونگ رویونگ (همکاری اجتماعی) به فرد در ایجاد شبکه‌های حمایتی اجتماعی کمک کند. چنین تلفیقی از فرهنگ بومی با روان‌درمانی می‌تواند نقش مهمی در اثرگذاری درمان ایفا کند.

در فرهنگ‌هایی که به پیوندهای خانوادگی یا باورهای مذهبی اهمیت زیادی می‌دهند، گنجاندن خانواده یا عناصر دینی در فرایند درمان می‌تواند قدرت و انگیزه بیشتری به مراجع بدهد. این هماهنگی فرهنگی می‌تواند احساس درک شدن و حمایت را تقویت کند و به روند درمانی روان‌تری بینجامد.

نحوه یافتن درمانگر حساس به فرهنگ

تمام درمانگران از سطح یکسانی از درک فرهنگی برخوردار نیستند؛ بنابراین، پیش از انتخاب درمانگر، بهتر است فرد مواردی را مدنظر قرار دهد. از جمله این موارد می‌توان به نوع مشکل روانی، ترجیح داشتن درمانگر با قومیت، جنسیت، سن، زبان یا پیش‌زمینه فرهنگی خاص اشاره کرد.

علاوه بر آن، برخی ممکن است تمایل داشته باشند که درمانگرشان حامی و تأییدکننده جامعه LGBTQIA+ باشد یا سبک خاصی از درمان را ترجیح دهند. این پرسش‌ها می‌توانند در یافتن درمانگر مناسب که درک کاملی از نیازهای فردی و فرهنگی دارد، بسیار کمک‌کننده باشند.

درخواست معرفی درمانگر از پزشک عمومی یا بیمه‌گر برای گزینه‌های درون‌شبکه
گفت‌وگو با چند درمانگر برای بررسی سازگاری آن‌ها با نیازهای فردی و فرهنگی
پرسش درباره تجربه درمانگر در کار با افرادی از پیشینه نژادی یا فرهنگی خاص، دیدگاه‌های او درباره نژاد، تبعیض، و مشکلات سلامت روان خاص

برای افرادی که تحت پوشش بیمه نیستند، بنیاد JED فهرستی از دایرکتوری‌های درمانگران متخصص و کم‌هزینه ارائه می‌دهد که با جوامع خاص از جمله سیاه‌پوستان، لاتین‌تبارها، جنوب آسیایی‌ها، شرق آسیایی‌ها، افراد کوئیر و ترنس کار کرده‌اند. این دایرکتوری‌ها می‌توانند نقطه شروع خوبی برای یافتن مراقبت روانی مناسب و متناسب با فرهنگ باشند.

جمع‌بندی

روان‌درمانی حساس به فرهنگ نوعی درمان در حوزه سلامت روان است که در آن فرهنگ فرد به‌طور ویژه در ارزیابی و برنامه‌ریزی درمانی لحاظ می‌شود و هم‌زمان، فردیت او نیز از طریق پرسش‌گری مؤثر مدنظر قرار می‌گیرد. این شیوه با ایجاد توازن میان هویت فرهنگی و نیازهای شخصی، امکان دستیابی به درمانی دقیق‌تر و انسانی‌تر را فراهم می‌کند.

درمانگری با درک فرهنگی با مراجع همکاری می‌کند تا برنامه درمانی‌ای طراحی کند که باورها، تاریخچه، و تجربه‌های او را محترم شمارد و هم‌زمان، با کلیشه‌ها، تبعیض‌ها و انگ‌های فردی و اجتماعی مقابله نماید. یافتن درمانگری با این صلاحیت‌ها ممکن است زمان‌بر باشد، اما با پرس‌وجو و بررسی تجربه‌های درمانگران مختلف، می‌توان به گزینه‌ای مناسب دست یافت که واقعاً متناسب با فرهنگ و نیازهای فردی باشد.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: