درهم‌تنیدگی زمانی رخ می‌دهد که اعضای خانواده هیچ مرز عاطفی مشخصی ندارند و بیش از حد به یکدیگر وابسته هستند.
افرادی که در خانواده‌های درهم‌تنیده زندگی می‌کنند ممکن است با مشکلات سلامت روان مانند افسردگی و اضطراب روبه‌رو شوند.
تعیین مرزها و تمرین ذهن‌آگاهی می‌تواند به شکستن چرخه درهم‌تنیدگی کمک کند.
درهم‌تنیدگی زمانی اتفاق می‌افتد که اعضای خانواده بیش از اندازه در زندگی عاطفی یکدیگر دخالت می‌کنند، مرزهای شخصی را محو کرده و خودمختاری فردی را محدود می‌سازند. این وضعیت می‌تواند بر سلامت روان و رشد عاطفی تأثیر بگذارد، اما شناخت نشانه‌ها نخستین گام برای ایجاد تغییر است.
درک اصول اولیه درهم‌تنیدگی
خانواده‌ها از روابط و پیوندهای عاطفی مختلفی تشکیل شده‌اند. پیوند میان اعضای خانواده می‌تواند بر رشد عاطفی کودکان تأثیر بگذارد.
در یک رابطه درهم‌تنیده، هیچ استقلال یا جدایی عاطفی بین والدین و کودک وجود ندارد. این وضعیت می‌تواند باعث شود کودک نتواند افکار و رفتارهای مستقل از والدین خود را شکل دهد.
جدایی در برابر درهم‌تنیدگی
در درهم‌تنیدگی، پیوندهای عاطفی اعضای خانواده بدون جدایی در هم می‌آمیزند. از سوی دیگر، در حالت «جدایی کامل»، اعضای خانواده کاملاً از نظر عاطفی جدا هستند. هر دو حالت ناسالم بوده و می‌توانند بر رشد و سلامت کودک تأثیر منفی بگذارند.
ویژگی‌های معمول
در روابط سالم والد-فرزند، تعادلی بین داشتن ارتباط حمایتی و تشویق به استقلال کودک وجود دارد. همچنین بین رابطه والدین با یکدیگر و رابطه آن‌ها با فرزندانشان جدایی سالمی وجود دارد.
در روابط درهم‌تنیده، والدین برای حمایت عاطفی به فرزندان خود وابسته‌اند. آن‌ها محیطی ایجاد می‌کنند که در آن فرزندان بیش از اندازه به والدین متکی می‌شوند. در نتیجه، به رشد استقلال کودک کمکی نمی‌شود. کودکانی که یاد می‌گیرند برای تمام نیازهای عاطفی خود به والدین متکی باشند، ممکن است در مواجهه با مشکلات معمول زندگی یا شکل‌دادن به هویت مستقل خود دچار مشکل شوند.
زیرسامانه‌های درون خانواده
خانواده‌ها شامل زیرسامانه‌هایی مانند سیستم زناشویی، سیستم والد-فرزند و سیستم خواهر و برادر هستند. در خانواده‌های درهم‌تنیده، این زیرسامانه‌ها استقلال لازم برای عملکرد سالم را ندارند. والدین ممکن است برای حمایت عاطفی به فرزندان خود وابسته شوند یا خواهر و برادرها به‌جای ایجاد روابط مستقل، کاملاً به والدین تکیه کنند.
نمونه‌ها
فردی که روابط درهم‌تنیده دارد ممکن است:
- حس قوی از خود نداشته باشد
- برای دریافت تأیید و عزت‌نفس به دیگران وابسته باشد
- نتواند به‌خوبی به‌تنهایی عمل کند
- در انجام کارها به‌صورت مستقل و حفظ سطح سالمی از استقلال در رابطه مشکل داشته باشد
- نتواند بدون احساس خیانت به خانواده‌اش به‌طور مستقل فکر یا عمل کند
- در فعالیت‌هایی که برایش لذت‌بخش هستند شرکت نکند و به‌جای آن فقط به دنبال انجام کارهایی باشد که دیگران می‌خواهند
نمونه‌هایی از درهم‌تنیدگی عبارت‌اند از:
- مادری که با دوست‌دختر سابق پسرش تماس می‌گیرد تا بپرسد چرا از او جدا شده است
- فردی که نمی‌تواند تصمیم‌های ساده زندگی را بدون مشورت با والدینش بگیرد
- عضوی از خانواده که وقتی یکی از اعضا از خانه دور می‌شود، آن را شخصی می‌گیرد
- والدینی که برای گذر از طلاق خود به حمایت عاطفی فرزندشان تکیه می‌کنند
- فردی که درک روشنی از فعالیت‌هایی که از آن‌ها لذت می‌برد ندارد و صرفاً علایق دوستانش را دنبال می‌کند
آیا این مسئله از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شود؟
ما نحوه عملکرد به‌عنوان بزرگسال و شکل‌دادن روابط را بر اساس تجربیات دوران کودکی خود یاد می‌گیریم. کودکانی که در خانواده‌های درهم‌تنیده رشد می‌کنند، اغلب پس از ترک خانه روابط ناسالمی ایجاد می‌کنند.
کودکانی که استقلال را یاد نگرفته‌اند — و برای تصمیم‌گیری، شادی و ثبات عاطفی به دیگران وابسته هستند — ممکن است وارد روابط کنترل‌گر یا عاطفاً آزاردهنده شوند. آن‌ها هرگز تصمیم‌گیری یا یافتن شادی بدون تأیید بیرونی را تجربه نکرده‌اند.
وقتی والدینی که در روابط درهم‌تنیده هستند، فرزند دارند، ممکن است مرزهای والد-فرزند را محو کرده و از کودکان خود برای تأمین نیازهای عاطفی‌شان استفاده کنند. این امر الگوی بین‌نسلی را ادامه می‌دهد. آن‌ها ممکن است کودکانی را بدون مرز و استقلال بزرگ کنند، زیرا این تنها چیزی است که از دوران کودکی خود می‌دانند.
تشخیص درهم‌تنیدگی در روابط خود
روابط سالم بر انسجام (باهم‌بودن) و انعطاف‌پذیری (قابلیت سازگاری) تکیه دارند. در روابط درهم‌تنیده، ایجاد تعادل بین زمان باهم‌بودن و زمان جدا بودن می‌تواند دشوار باشد. این موضوع ممکن است باعث استرس، اضطراب، ناامیدی یا ترس از جدایی شود.
انعطاف‌پذیری یعنی سازگار شدن با چالش‌ها و تغییرات. در روابط درهم‌تنیده، این امر اغلب دشوار و مختل‌کننده است. زمانی که احساسات در شرایط سخت قابل مدیریت نباشند، این چالش‌ها باعث استرس قابل‌توجهی می‌شوند.
افراد در روابط درهم‌تنیده ممکن است در حمایت از یکدیگر و جشن گرفتن تفاوت‌ها مشکل داشته باشند. تصمیم‌ها اغلب بر اساس چیزی گرفته می‌شود که تصور می‌کنند دیگران می‌خواهند، نه نیازهای شخصی خودشان.
تأثیرات بر سلامت روان
برای افرادی که در روابط درهم‌تنیده هستند، تجربه مشکلات سلامت روان امری رایج است. این مشکلات شامل موارد زیر می‌شوند:
- افسردگی تجربه‌ای رایج برای افراد در خانواده‌های درهم‌تنیده است، به‌ویژه برای مادران. زیرا مادران مبتلا به افسردگی ممکن است نیازهای عاطفی برآورده‌نشده‌ای داشته باشند و سعی کنند آن‌ها را از طریق فرزندانشان تأمین کنند.
- اضطراب ممکن است رخ دهد — به‌ویژه زمانی که فرد مجبور است به‌تنهایی عمل کند.
- سوء‌مصرف مواد گاهی برای کاهش ناراحتی عاطفی استفاده می‌شود.
- اختلالات خوردن به‌ویژه در نوجوانانی با والدین بیش از حد درگیر شایع است.
چگونه از درهم‌تنیدگی رها شویم
روش‌های مختلفی برای کمک به فرد در غلبه بر آسیب ناشی از درهم‌تنیدگی وجود دارد، از جمله یادگیری تعیین مرزهای مناسب، تمرین ذهن‌آگاهی و شرکت در درمان.
تعیین مرزها
درهم‌تنیدگی نوعی کنترل عاطفی است که از طریق دست‌کاری به‌دست می‌آید. این امر تعیین مرزها را دشوار می‌کند و در روابط درهم‌تنیده، مرزها عملاً وجود ندارند. از آنجا که اعضای خانواده طوری تربیت می‌شوند که احساس کنند باید برای حس هویت خود به یکدیگر وابسته باشند، جایی برای عملکرد مستقل باقی نمی‌ماند.
وقتی یاد می‌گیرید که مرز تعیین کنید، شروع آهسته می‌تواند مفید باشد. ممکن است گفتن «نه» یا دنبال کردن چیزی بدون کسب اجازه یا تأیید دیگران ناراحت‌کننده باشد، اما این برای تعیین مرزهای سالم ضروری است. اختصاص دادن زمانی برای فکر کردن به چیزهایی که شما را خوشحال می‌کند — صرف‌نظر از اینکه چگونه بر دیگران تأثیر می‌گذارد — می‌تواند کمک‌کننده باشد.
نکته‌ای برای تعیین مرزها
تعیین مرزها شامل صحبت درباره آن‌ها با نزدیک‌ترین افراد به شماست. مرزهای خود را به‌وضوح بشناسید و حتی در مواجهه با مقاومت دیگران، به آن‌ها پایبند بمانید.
ذهن‌آگاهی
رشد در یک خانواده درهم‌تنیده می‌تواند تشخیص اینکه آیا شما در بزرگسالی در یک رابطه درهم‌تنیده هستید را دشوار کند، زیرا این تنها چیزی است که تاکنون تجربه کرده‌اید. ذهن‌آگاهی یعنی توجه به لحظه حال و آگاه بودن از محیط بیرونی و واکنش‌های درونی خود.
تمرین ذهن‌آگاهی می‌تواند به شما کمک کند تا به تعاملات خود با دیگران و احساساتتان نسبت به آن‌ها توجه کنید. توجه به این الگوها به شما کمک می‌کند تشخیص دهید که آیا در یک رابطه درهم‌تنیده هستید یا نیاز به تعیین مرز دارید.
برای مثال، ممکن است متوجه شوید که هر بار با یک دوست خاص هستید، تسلیم چیزی می‌شوید که فکر می‌کنید او می‌خواهد و نمی‌توانید نیازها و علایق خود را بیان کنید. این می‌تواند نشانه‌ای از یک رابطه درهم‌تنیده باشد.
درمان
تشخیص تأثیر بزرگ شدن در یک خانواده درهم‌تنیده می‌تواند دشوار باشد. تعیین مرزها، گفتن «نه» و یافتن حس هویت و خود می‌تواند چالش‌برانگیز باشد. صحبت با یک متخصص سلامت روان می‌تواند به شکستن چرخه درهم‌تنیدگی کمک کرده و در حالی که یاد می‌گیرید به‌طور مستقل عمل کنید و نیازهای خود را درک کنید، حمایت و ابزار لازم را در اختیارتان بگذارد.
درمان می‌تواند برای والدینی که نگران ادامه الگوی درهم‌تنیدگی در خانواده خود هستند نیز مفید باشد. می‌توانید با درخواست معرفی از یک پزشک، استفاده از ابزارهای آنلاین جست‌وجوی درمانگر یا دریافت ارجاع از ارائه‌دهنده مراقبت‌های بهداشتی خود، یک درمانگر سلامت روان پیدا کنید.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی می‌کند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Hann-Morrison D. Maternal enmeshment: The chosen child. SAGE Open. 2012;2(4):2158244012470115. doi:10.1177/2158244012470115.
- Matejevic M, Todorovic J, Jovanovic D. Patterns of family functioning and dimensions of parenting style. Procedia - Social and Behavioral Sciences. 2014;141:431-437. doi:10.1016/j.sbspro.2014.05.075.
- Enmeshment: Definition, family systems, & psychology.
- https://www.verywellhealth.com/enmeshment-healing-steps-5223635
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.
اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
