اگزما یک اصطلاح عمومی برای التهاب پوست است که اگر در ناحیه صورت ظاهر شود، میتواند به ویژه دردناک و آزاردهنده باشد. ممکن است متوجه خارش و قرمزی در نزدیکی چشمها، روی گونهها و پیشانی خود شوید (1). از آنجایی که پوست صورت بسیار نازک و حساس است، مدیریت اگزما در این ناحیه نیاز به دقت دارد.
انواع رایج اگزما که صورت را تحت تأثیر قرار میدهند
ناحیهای از صورت که تحت تأثیر اگزما قرار میگیرد، اغلب به نوع آن بستگی دارد. به گفته دکتر شیلپی کهترپال، متخصص پوست در کلینیک کلیولند: “شایعترین نواحی اگزما روی صورت، پلکها و لبها هستند، زیرا پوست در این مناطق نازک و حساس است.”
درماتیت آتوپیک (Atopic Dermatitis)
این نوع یکی از شایعترین علل اگزما در صورت است، به خصوص در کودکان خردسال. ممکن است لکههای قرمز و خشک پوست را در نزدیکی چشمها و لبها مشاهده کنید (1).
درماتیت تماسی (Contact Dermatitis)
این نوع یک واکنش به آلرژن یا ماده تحریککننده مانند عطرها، رنگ مو یا شامپوها است (2). این واکنش میتواند علائمی را در صورت، سر و گردن ایجاد کند.
درماتیت سبورئیک (Seborrheic Dermatitis)
این نوع که معمولاً به عنوان شوره سر شناخته میشود، باعث ایجاد لایههای پوسته پوسته، سفید یا زرد میشود (3). این وضعیت میتواند پوست سر، داخل گوشها یا نواحی چرب یا روغنی صورت را تحت تأثیر قرار دهد.

علائم اگزما در صورت که باید مراقب باشید
برخی از علائم هشداردهنده اگزما در صورت عبارتند از (1):
- تغییر رنگ پوست: پوست افراد با رنگ روشنتر ممکن است دچار راشهای قرمز شود، در حالی که در افراد با رنگ پوست تیرهتر، راشها میتوانند به رنگ قهوهای تیره، بنفش یا خاکستری باشند و همراه با برجستگیهای کوچک و زبر باشند (4).
- پوست خشک
- قرمزی و التهاب در نزدیکی نواحی درگیر.
- تاولهایی که ترشح کرده و دلمه میبندند.
- ضخیم شدن پوست.
- خراشهای ناشی از خاراندن.
- ترشح یا خونریزی از گوشها (به ویژه در درماتیت سبورئیک).
علل و عوامل خطر اگزما در صورت
پوست شما معمولاً به عنوان یک سد عمل میکند که از شما در برابر آلرژنها و مواد تحریککننده محافظت مینماید. تقریباً ۳۰٪ از افراد مبتلا به اگزما دارای جهشهای ژنی هستند که باعث از دست دادن رطوبت و ایجاد شکافهای کوچک در این سد محافظ میشوند (5).
وقتی آلرژنها (مانند عطر و برخی جواهرات) یا مواد تحریککننده (مانند صابونها و مواد شوینده) با پوست تماس پیدا میکنند، پاسخ ایمنی بدن شما تحریک میشود، که این امر سد پوستی را خشک و حساس میکند (6). ترکیبات موجود در محصولات آرایشی و مراقبت از پوست نیز میتوانند باعث تشدید اگزما شوند.
افراد مبتلا به اگزما ممکن است دچار کمبود سرامیدها باشند (7). سرامیدها موادی هستند که به نگه داشتن آب در پوست کمک میکنند و کمبود آنها میتواند طبق گفته دکتر آماندا دویل، متخصص پوست، باعث خشکی پوست صورت شود. تغییرات در هورمونها مانند استروژن و پروژسترون نیز ممکن است باعث شعلهور شدن اگزما در صورت شود (7).
عوامل خطر
هر کسی میتواند به اگزمای صورت مبتلا شود، اما عوامل زیر احتمال ابتلای شما را افزایش میدهند (8):
- آسم یا آلرژیها
- سابقه خانوادگی اگزما
- عوامل محیطی (مانند استرس، آلودگی، و دود سیگار)
- سیستم ایمنی ضعیف
- موقعیت جغرافیایی (که ممکن است شامل شرایط آب و هوایی یا محیطی باشد).
تشخیص و درمان اگزما در صورت
تشخیص اگزما در صورت توسط یک متخصص پوست (درماتولوژیست) انجام میشود. آنها سابقه پزشکی شما را بررسی کرده و پوست شما را معاینه میکنند. ممکن است برای رد کردن سایر بیماریها یا شناسایی علت، آزمایشهای تشخیصی زیر نیز لازم باشد (9، 1):
- تست آلرژی پوستی: برای بررسی اینکه آیا مواد خاصی باعث واکنش در پوست شما میشوند.
- بیوپسی پوست: برداشتن یک نمونه کوچک از پوست آسیبدیده برای بررسی بیشتر.
روشهای درمانی
چندین روش درمانی برای تسکین اگزما در صورت وجود دارد. متخصص پوست گزینههای مناسب را بر اساس شدت علائم شما توصیه خواهد کرد.
کرمها و پمادهای موضعی
درمانهای موضعی به آبرسانی پوست شما کمک کرده و از آن در برابر مواد تحریککننده محافظت میکنند. این موارد شامل (10):
- مهارکنندههای کلسینئورین (TCIs): التهاب و خارش را کاهش میدهند (11).
- پماد کریزابورول (Crisaborole): اگزمای خفیف تا متوسط را درمان کرده و التهاب، خارش و راشها را تسکین میدهد (12).
- مهارکنندههای ژانوس کیناز (JAK inhibitors): التهاب و خارش را کاهش میدهند (13).
- کورتیکواستروئیدهای موضعی: خارش و تحریک کوتاهمدت را تسکین میدهند (1).
هشدار: کورتیکواستروئیدها (مانند هیدروکورتیزون) را نباید بیش از دو هفته استفاده کرد و باید از تماس با پلکها پرهیز شود (14). در صورت عدم بهبود علائم، حتماً به پزشک مراجعه کنید.
تزریقات (بیولوژیکها)
اگر درمانهای موضعی موفق نباشند، بیولوژیکها تزریقاتی هستند که به کاهش التهاب کمک میکنند (10). ممکن است برای تزریقات منظم به متخصص پوست مراجعه کنید یا آنها را در خانه انجام دهید.
داروهای خوراکی
داروهای خوراکی ظاهر پوست شما را بهبود میبخشند و علائم اگزما متوسط تا شدید را در صورت عدم کارکرد سایر درمانها تسکین میدهند. این داروها ممکن است شامل داروهایی باشند که پاسخ بیش فعال ایمنی را سرکوب میکنند، مانند آزاتیوپرین، متوترکسات یا یک داروی مهارکننده JAK (10).
نور درمانی (فتوتراپی)
فتوتراپی پوست شما را در معرض نور فرابنفش (UV) قرار میدهد تا التهاب و خارش را کاهش دهد. ممکن است نیاز به ۲ تا ۳ جلسه درمان در هفته برای چند هفته یا چند ماه داشته باشید (10).
توجه: لامپهای خورشیدی یا سولاریوم اثرات نور درمانی را ندارند و خطر پیری زودرس و سرطان پوست را افزایش میدهند (10).
نکاتی برای حمایت از سلامت پوست شما
پنهان کردن و تسکین اگزما در صورت میتواند سخت باشد، زیرا پوست در این ناحیه بسیار حساس است. اگزمای صورت ممکن است باعث استرس شود که خود محرک تشدید اگزما است. اگر علائم شما آزاردهنده است، با پزشک صحبت کنید (9).
اگزما یک بیماری مزمن (طولانیمدت) و غیر قابل درمان قطعی است. با این حال، اقداماتی وجود دارد که میتوانید برای جلوگیری از عود آن انجام دهید (9):
- پس از دوش گرفتن یا حمام، از مرطوب کننده استفاده کنید تا آب در پوست حفظ شود.
- از تماس صورت خود با مواد تحریککننده (مانند پارچههای زبر) خودداری کنید.
- پوست خود را به آرامی با یک پاککننده بدون عطر تمیز کنید.
- از کرمها و پمادهایی با الکل و آب زیاد استفاده نکنید، زیرا ممکن است باعث سوزش پوست شوند.
- روزانه فقط یک بار دوش بگیرید و زمان آن را به ۱۰ دقیقه محدود کنید.
- از آب ولرم در حمام استفاده کرده و پوست خود را با حوله به آرامی خشک کنید.
اگزما در صورت میتواند آزاردهنده باشد، اما از لمس کردن یا خاراندن نواحی آسیبدیده خودداری کنید. ناخنهای خود را کوتاه نگه دارید تا از تحریک پوست هنگام استفاده از محصولات مراقبت از پوست جلوگیری شود (9). آیا تا به حال از طریق شناسایی عوامل محرک (آلرژنها یا تحریککنندهها) توانستهاید اگزما خود را مدیریت کنید؟
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- MedlinePlus. Atopic dermatitis.
- MedlinePlus. Contact dermatitis.
- MedlinePlus. Seborrheic dermatitis.
- American Academy of Dermatology Association. Eczema types: Atopic dermatitis symptoms.
- National Eczema Association. Skin barrier basics for people with eczema.
- American Academy of Dermatology Association. Eczema types: Contact dermatitis causes.
- Kanda N, Hoashi T, Saeki H. The roles of sex hormones in the course of atopic dermatitis. Int J Mol Sci. 2019;20(19):4660. doi:10.3390/ijms20194660
- American Academy of Dermatology Association. Eczema types: Atopic dermatitis causes.
- National Institute of Arthritis and Musculoskeletal and Skin Diseases. Atopic dermatitis: Diagnosis, treatment, and steps to take.
- American Academy of Dermatology Association. Eczema types: Atopic dermatitis diagnosis and treatment.
- American Academy of Dermatology Association. Eczema treatment: Topical calcineurin inhibitors (TCIs) for children.
- American Academy of Dermatology Association. Eczema treatment: Crisaborole (Eucrisa®) ointment.
- American Academy of Dermatology Association. JAK inhibitors: What your dermatologist wants you to know.
- MedlinePlus. Hydrocortisone topical.
- https://www.health.com/condition/eczema/eczema-on-face
