روغن ماهی یکی از مکملهای غذایی مهم است که از بافت چرب ماهیهایی مانند سالمون، ساردین و ماکرل استخراج میشود. این روغن سرشار از اسیدهای چرب امگا ۳ است که در عملکردهای مختلف بدن از جمله سلامت قلب، مغز و مفاصل نقش دارند.
از نظر علمی، اسیدهای چرب امگا ۳ بهعنوان ترکیبات ضدالتهابی طبیعی شناخته میشوند و میتوانند برخی مسیرهای التهابی بدن را مهار کنند.

امگا ۳ چگونه بر التهاب مفاصل اثر میگذارد؟
دو نوع مهم از امگا ۳ به نامهای EPA و DHA در روغن ماهی وجود دارند که بیشترین نقش را در کاهش التهاب دارند. این ترکیبات میتوانند پاسخهای التهابی بدن را تعدیل کنند.
در بیماریهای مفصلی که با التهاب همراه هستند، کاهش سطح التهاب میتواند به کاهش درد و بهبود عملکرد مفصل کمک کند.
از نظر علمی، امگا ۳ با تأثیر بر تولید برخی مولکولهای التهابی، شدت واکنش ایمنی را کاهش میدهد.
تأثیر روغن ماهی در آرتریت روماتوئید
آرتریت روماتوئید یک بیماری خودایمنی است که باعث التهاب مزمن در مفاصل میشود. در این بیماری، سیستم ایمنی به اشتباه به بافت مفصل حمله میکند.
برخی مطالعات نشان دادهاند که مصرف امگا ۳ میتواند شدت التهاب را کاهش دهد و در نتیجه علائم بیماری را بهبود بخشد.
از نظر علمی، این اثر احتمالاً به دلیل کاهش فعالیت سلولهای ایمنی و کاهش تولید سایتوکینهای التهابی است.
تأثیر احتمالی در آرتروز (استئوآرتریت)
آرتروز یا استئوآرتریت بیشتر به دلیل فرسایش تدریجی مفاصل در اثر افزایش سن ایجاد میشود. در این حالت نیز التهاب خفیف نقش دارد.
برخی پژوهشها نشان میدهند که امگا ۳ ممکن است به کاهش درد و بهبود حرکت مفصل کمک کند، اما شواهد هنوز قطعی نیست.
از نظر علمی، بهبود روانکاری مفصل و کاهش التهاب جزئی از مکانیسمهای احتمالی اثر امگا ۳ هستند.
تأثیر در نقرس
در بیماری نقرس، تجمع اسید اوریک در مفاصل باعث التهاب و درد شدید میشود. برخی مطالعات نشان دادهاند که ترکیب امگا ۳ با اصلاح رژیم غذایی ممکن است به کاهش حملات بیماری کمک کند.
با این حال، مصرف امگا ۳ بهتنهایی اثر قطعی در کنترل نقرس نشان نداده است.
از نظر علمی، کنترل همزمان عوامل تغذیهای و التهابی برای مدیریت این بیماری اهمیت بیشتری دارد.
منابع غذایی امگا ۳
علاوه بر مکملها، میتوان امگا ۳ را از طریق مصرف ماهیهای چرب نیز دریافت کرد. ماهیهایی مانند سالمون، ساردین، شاهماهی و تن از منابع غنی این اسیدهای چرب هستند.
از نظر علمی، دریافت امگا ۳ از منابع غذایی طبیعی معمولاً بهتر از مکملها ارزیابی میشود، زیرا همراه با سایر مواد مغذی مفید است.
دوز مصرف و نکات مهم
میزان نیاز روزانه به امگا ۳ بسته به شرایط فرد متفاوت است، اما بهطور کلی مقدار متوسطی از EPA و DHA برای حفظ سلامت بدن توصیه میشود.
مصرف بیش از حد مکملهای روغن ماهی ممکن است با عوارضی مانند مشکلات گوارشی، بوی نامطبوع دهان یا افزایش خطر خونریزی همراه باشد.
از نظر علمی، تعادل در مصرف این مکملها اهمیت زیادی دارد و باید تحت نظر متخصص انجام شود.
جمعبندی علمی
روغن ماهی و امگا ۳ میتوانند نقش مهمی در کاهش التهاب بدن داشته باشند و در برخی افراد مبتلا به آرتریت به کاهش علائم کمک کنند. با این حال، میزان اثرگذاری آن بسته به نوع بیماری و شرایط فرد متفاوت است.
از دیدگاه علمی، بهترین نتایج زمانی حاصل میشود که مصرف امگا ۳ در کنار سبک زندگی سالم و رژیم غذایی مناسب قرار گیرد.
پرسشهای متداول
آیا روغن ماهی درد مفاصل را درمان میکند؟
خیر، اما ممکن است به کاهش التهاب و تسکین علائم کمک کند.
کدام نوع آرتریت بیشتر به امگا ۳ پاسخ میدهد؟
آرتریت روماتوئید معمولاً پاسخ بهتری نسبت به آرتروز دارد.
آیا مصرف ماهی بهتر از مکمل است؟
در بسیاری از موارد بله، زیرا همراه با مواد مغذی دیگر مصرف میشود.
آیا مصرف زیاد روغن ماهی خطرناک است؟
بله، مصرف بیش از حد میتواند عوارض گوارشی و انعقادی ایجاد کند.
- Arthritis Foundation. Best fish oils for arthritis.
- Akbar U, Yang M, Kurian D, Mohan C. Omega-3 fatty acids in rheumatic diseases. J Clin Rheumatol. 2017;23(6):330-339. doi:10.1097/RHU.0000000000000563
- National Institutes of Health. Omega-3 fatty acids: Fact sheet for health professionals.
- Rajaei E, Mowla K, Ghorbani A, Bahadoram S, Bahadoram M, Dargahi-Malamir M. The effect of omega-3 fatty acids in patients with active rheumatoid arthritis receiving DMARDs therapy: Double-blind randomized controlled trial. Glob J Health Sci. 2015;8(7):18-25. doi:10.5539/gjhs.v8n7p18
- Kwantes JM, Grundmann O. A brief review of krill oil history, research, and the commercial market. J Diet Suppl. 2015;12(1):23-35. doi:10.3109/19390211.2014.902000
- Calder PC. Omega-3 fatty acids and inflammatory processes: From molecules to man. Biochem Soc Trans. 2017;45(5):1105-1115. doi:10.1042/BST20160474
- Harvard Health. Do fish oil supplements reduce inflammation?
- National Institute of Arthritis and Musculoskeletal and Skin Diseases. Rheumatoid arthritis: Research & resources.
- Kostoglou-Athanassiou I, Athanassiou L, Athanassiou P. The effect of omega-3 fatty acids on rheumatoid arthritis. Mediterr J Rheumatol. 2020;31(2):190-194. doi:10.31138/mjr.31.2.190
- National Institute of Arthritis and Musculoskeletal and Skin Disease. Osteoarthritis.
- Boe C, Vangsness CT. Fish oil and osteoarthritis: Current evidence. Am J Orthop (Belle Mead NJ). 2015;44(7):302-305.
- Kuszewski JC, Wong RH, Howe PR. Fish oil supplementation reduces osteoarthritis-specific pain in older adults with overweight/obesity. Rheumatol Adv Pract. 2020;4(2). doi:10.1093/rap/rkaa036
- Zhang MA, Zhang Y, Terkeltaub R, Chen C, Neogi T. Effect of dietary and supplemental omega‐3 polyunsaturated fatty acids on risk of recurrent gout flares. Arthritis Rheumatol. 2019;71(9):1580-1586. doi:10.1002/art.40896
- American Heart Association. Fish and omega-3 fatty acids.
- Torović L, Fuentes JB, Stanojković N, Lukić D, Djermanović M. Mercury content in fish oil food supplements and associated health risk. Proceedings. 2023;91(1):364. doi:10.3390/proceedings2023091364
- Tedeschi SK, Bathon JM, Giles JT, Lin TC, Yoshida K, Solomon DH. Relationship between fish consumption and disease activity in rheumatoid arthritis. Arthritis Care Res. 2018;70(3):327-332. doi:10.1002/acr.23295
- National Center for Complementary and Integrative Health. Omega-3 supplements: In depth.
- Chauhan S, Kodali H, Noor J, Ramteke K, Gawai V. Role of omega-3 fatty acids on lipid profile in diabetic dyslipidaemia: Single blind, randomised clinical trial. J Clin Diagn Res. 2017;11(3):OC13-OC16. doi:10.7860/JCDR/2017/20628.9449
- Arthritis Australia. Fish oils.
- Fenton JI, Hord NG, Ghosh S, Gurzell EA. Immunomodulation by dietary long chain omega-3 fatty acids and the potential for adverse health outcomes. Prostaglandins Leukot Essent Fatty Acids. 201389(6):379–90. doi:10.1016/j.plefa.2013.09.011
- https://www.verywellhealth.com/fish-oil-for-arthritis-5092351
