رژیم کتوژنیک و سرطان سینه: بررسی مزایای درمانی احتمالی بر اساس شواهد جدید

در سال ۲۰۲۰، حدود ۲.۳ میلیون زن در سراسر جهان با تشخیص سرطان سینه مواجه شدند¹، که این آمار اهمیت راهکارهای پیشگیری و درمانی مکمل را برجسته می‌کند. مطالعات پیشین به وضوح نشان داده‌اند که رژیم غذایی نقش مهمی در خطر ابتلا به این نوع سرطان ایفا می‌کند. اکنون، یک بازبینی جدید که توسط محققان دانشگاه کاتانیا در ایتالیا انجام شده، حاکی از آن است که پیروی از رژیم کتوژنیک ممکن است مزایای درمانی بالقوه‌ای برای افراد مبتلا به سرطان سینه به همراه داشته باشد.

عوامل خطری مانند سن، جنسیت و سابقه خانوادگی²، ³ برای سرطان سینه شناخته شده‌اند، اما تحقیقات قبلی همچنین بین برخی رفتارهای سبک زندگی و افزایش احتمال ابتلا به این بیماری ارتباط پیدا کرده‌اند. به عنوان مثال، عادات غذایی ناسالم⁴ می‌تواند خطر ابتلا را افزایش دهد. در مقابل، شواهد دیگری نیز وجود دارند که نشان می‌دهند پیروی از الگوهای غذایی سالم⁵ می‌تواند به کاهش عود سرطان و مرگ و میر ناشی از تمام علل در بازماندگان سرطان سینه کمک کند.

چگونگی تأثیر رژیم غذایی بر سرطان سینه

دانشمندان در طول سال‌ها به بررسی روش‌های مختلف تأثیرگذاری رژیم غذایی بر سرطان سینه پرداخته‌اند. تحقیقات پیشین نشان می‌دهند که شیوه‌های تغذیه ناسالم ممکن است خطر ابتلا به سرطان سینه را افزایش دهد. به عنوان مثال، یک مطالعه منتشر شده در سپتامبر ۲۰۲۳ ارتباطی بین مصرف غذاهای فوق فرآوری‌شده⁶ و افزایش خطر ابتلا به این بیماری پیدا کرد.

همچنین، مصرف فزاینده قند⁷ با افزایش خطر ابتلا به سرطان سینه، از جمله نوشیدن نوشابه‌های شیرین‌شده با شکر⁸، مرتبط دانسته شده است. در مقابل، مطالعات گذشته گزارش داده‌اند که عادات غذایی صحیح می‌تواند بر پیشگیری و درمان سرطان سینه تأثیر مثبتی داشته باشد. یک مطالعه منتشر شده در می ۲۰۲۱ نشان داد که افزایش مصرف میوه‌ها، سبزیجات، پنیر و محصولات سویا، و همچنین کاهش مصرف گوشت قرمز و فرآوری‌شده، با کاهش خطر سرطان سینه مرتبط است⁹.

همچنین، تحقیقات منتشر شده در آوریل ۲۰۲۳ گزارش کردند که پیروی از رژیم مدیترانه‌ای اثر محافظتی بالقوه‌ای در برابر سرطان سینه دارد¹⁰. علاوه بر این، یک مطالعه منتشر شده در نوامبر ۲۰۲۱ نشان داد که نوع غذای مصرفی یک فرد مبتلا به سرطان سینه می‌تواند در کاهش سمیت‌های مرتبط با درمان سرطان و بهبود پیش‌آگهی مؤثر باشد¹¹.

رژیم کتوژنیک چیست؟

افرادی که از رژیم کتوژنیک یا «کتو» پیروی می‌کنند، بیشتر کالری روزانه خود را از پروتئین و چربی‌های سالم تأمین کرده و کربوهیدرات بسیار کمتری مصرف می‌نمایند. در رژیم کتو استاندارد، فرد تنها ۵ تا ۱۰ درصد از کالری روزانه خود را از طریق کربوهیدرات‌ها دریافت می‌کند. کاهش تمرکز بر کربوهیدرات‌ها باعث می‌شود که بدن به جای آن چربی را برای انرژی بسوزاند و در نتیجه وارد یک وضعیت متابولیکی به نام کتوزیس شود.

تحقیقات قبلی چندین مزیت بالقوه برای رژیم کتوژنیک نشان داده‌اند، از جمله تقویت کاهش وزن¹²، سرکوب اشتها¹³ و حفظ سلامت قلب¹⁴. علاوه بر این، نشان داده شده است که رژیم کتو در مدیریت برخی بیماری‌ها مانند دیابت نوع ۲¹⁵، صرع¹⁶، بیماری آلزایمر¹⁷، سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS)¹⁸ و سرطان¹⁹ مفید است. با این حال، رژیم کتو معایب احتمالی نیز دارد؛ بسیاری از افرادی که این رژیم را شروع می‌کنند، در حین سازگاری بدن با سوزاندن چربی به جای کربوهیدرات، دچار «آنفولانزای کتو» می‌شوند.

رژیم کتوژنیک همچنین می‌تواند عوارض جانبی بلندمدتی²⁰ مانند سنگ کلیه، کمبود ویتامین، بیماری کبدی و هیپوپروتئینمی (پایین بودن سطح پروتئین در خون) ایجاد کند. رژیم کتو برای افرادی که دارای هر گونه بیماری تأثیرگذار بر کیسه صفرا، لوزالمعده، کبد یا تیروئید هستند، و همچنین برای افراد باردار و افراد مبتلا به اختلالات خوردن، توصیه نمی‌شود.

جمع‌بندی دانش کنونی

محققان برای انجام بازبینی اخیر، شواهد موجود در مورد ارتباط بالقوه بین رژیم کتو و سرطان سینه را ارزیابی کردند. آن‌ها این کار را با انجام یک جستجوی جامع در متون تحقیقاتی بالینی و پیش‌بالینی که این ارتباط را بررسی کرده بودند، انجام دادند. پس از تجزیه و تحلیل داده‌ها، دانشمندان گزارش کردند که مطالعات موجود یافته‌های متنوعی را ارائه می‌دهند، به طوری که برخی از آن‌ها پیشنهاد می‌کنند رژیم کتو ممکن است به مهار رشد تومور²¹ و بهبود پاسخ به درمان²² در سرطان سینه کمک کند.

با این حال، محققان هشدار دادند که هنوز هم برای اثبات این اثرات مثبت احتمالی، نیاز به انجام آزمایش‌های بالینی وجود دارد، زیرا نتایج در حال حاضر متناقض هستند و داده‌های کارآزمایی انسانی محدودی در دسترس است. علاوه بر این، دانشمندان بیان کردند که نگرانی‌هایی نیز در مورد ایمنی و اثرات طولانی‌مدت کتوزیس پایدار در بیماران سرطانی وجود دارد²³.

آیا رژیم کتو می‌تواند واقعاً به افراد مبتلا به سرطان سینه کمک کند؟

در حالی که برخی از یافته‌های این مطالعه ممکن است مثبت به نظر برسند، متخصصان هشدار می‌دهند که رژیم کتوژنیک به تنهایی نمی‌تواند از سرطان سینه پیشگیری یا آن را درمان کند. پروین پدی، انکولوژیست پزشکی دارای بورد تخصصی، بیان کرد که تحقیقات در این مرحله بسیار مقدماتی است و او به هیچ فردی که سرطان در او تشخیص داده شده یا به دنبال پیشگیری از سرطان سینه است، توصیه نمی‌کند که یک رژیم غذایی خاص را دنبال کند. وی افزود که امیدواریم چندین کارآزمایی بالینی در حال انجام که بیماران سرطانی را به طور تصادفی به گروه‌های رژیم کتوژنیک در مقابل رژیم غذایی عادی سالم تقسیم می‌کنند، پاسخ‌هایی در مورد مزیت این رژیم در کنار درمان سرطان سینه ارائه دهند.

او تأکید کرد که قبل از توصیه این رژیم به بیماران، نیاز است که کارآزمایی‌های بالینی در حال انجام تکمیل و نتایج آن‌ها منتشر شود.

آیا رژیم کتو برای همه مناسب است؟

آنابل احدوت، مدیر تغذیه بالینی و متخصص تغذیه انکولوژی، توضیح داد که رژیم کتو برای همه افراد مناسب نیست و اگر پیروی از یک رژیم محدودکننده، بار اضافی و استرس برای فرد مبتلا به سرطان سینه ایجاد کند و کیفیت زندگی او را کاهش دهد، این نوع رژیم باید مجدداً ارزیابی شود. او هشدار داد که کاهش وزن شدید و سوءتغذیه باید در طول درمان سرطان اجتناب شود و اگر اعمال محدودیت‌هایی بر آنچه بیمار می‌تواند بخورد یا نخورد، منجر به چنین عوارضی شود، ممکن است آسیب آن از مزیت بالقوه بیشتر باشد.

احدوت همچنین توصیه کرد که از آنجایی که رژیم کتوژنیک مانند هر رژیم افراطی دیگری که برخی غذاها را به شدت محدود یا حذف می‌کند، ممکن است در درازمدت به کمبودهای تغذیه‌ای و کاستی‌هایی منجر شود. این کمبودها می‌توانند یک محیط پیش‌التهابی ایجاد کنند که دقیقاً چیزی است که تلاش می‌شد از آن جلوگیری شود. احدوت افزود که هر نوع رژیم غذایی باید تحت نظارت یک متخصص پزشکی و “در ترکیب با” روش‌ها و درمان‌های پزشکی موجود مانند شیمی‌درمانی، پرتو درمانی و سایر درمان‌های هدفمند ارزیابی شود. وی توضیح داد که در مواجهه با سرطان، اولویت اصلی و تمرکز باید بر حفظ توده عضلانی، قدرت و رفاه کلی بیمار در حین دریافت درمان پزشکی باشد و توصیه می‌شود بیماران قبل از اتخاذ هر اقدام افراطی، از جمله در مورد رژیم غذایی، با متخصصان سلامت خود مشورت کنند.