عفونت‌های منتقله از راه جنسی (STI) چیستند؟

نکات کلیدی

عفونت‌های مقاربتی (STIs) بیماری‌هایی هستند که از طریق تماس جنسی مانند رابطه واژینال، مقعدی یا دهانی منتقل می‌شوند.
استفاده درست و مداوم از کاندوم و دنتال‌دم (کاور محافظ دهان در رابطه دهانی) در هر بار رابطه جنسی می‌تواند از انتقال عفونت‌ها پیشگیری کند.
آزمایش منظم برای عفونت‌های مقاربتی در صورت فعالیت جنسی یا وجود عوامل خطر ضروری است.

عفونت‌های مقاربتی (STIs) شامل بیماری‌هایی مانند تبخال تناسلی، کلامیدیا، ویروس پاپیلوم انسانی (HPV) و حتی گاهی واژینوز باکتریایی هستند. علل این بیماری‌ها می‌توانند ویروسی، باکتریایی یا انگلی باشند. رعایت اصول رابطه جنسی ایمن، انجام غربالگری‌های منظم در صورت داشتن عوامل خطر و آگاهی از علائم می‌تواند در پیشگیری از انتشار آنها مؤثر باشد.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

این مقاله به بررسی انواع عفونت‌های مقاربتی، روش‌های انتقال، شیوه‌های درمان و راه‌های پیشگیری خواهد پرداخت.

عفونت‌های منتقله از راه جنسی (STI) چیستند؟ rdiet.ir

Guido Mieth / Getty Images

فهرست رایج‌ترین عفونت‌های مقاربتی

واژینوز باکتریایی (BV): رشد بیش‌ازحد برخی باکتری‌ها در واژن
کلامیدیا: عفونت باکتریایی که می‌تواند به دستگاه تولیدمثل آسیب برساند
تبخال تناسلی: زخم‌هایی که توسط ویروس هرپس سیمپلکس نوع ۱ (HSV-1) یا نوع ۲ (HSV-2) ایجاد می‌شوند
سوزاک: عفونت باکتریایی که اندام تناسلی، مقعد و/یا گلو را درگیر می‌کند
هپاتیت B: عفونت ویروسی کبد
ویروس نقص ایمنی انسانی (HIV): عفونت ویروسی که می‌تواند منجر به ایدز شود
ویروس پاپیلوم انسانی (HPV): گروهی از ویروس‌های مرتبط که برخی از آنها منجر به زگیل تناسلی، سرطان یا سایر مشکلات سلامتی می‌شوند
مایکوپلاسما ژنیتالیوم (Mgen): عفونت باکتریایی دهانه رحم، مجرای ادرار یا مقعد
شپش ناحیه تناسلی (crabs): انگل‌های کوچکی که به مو و پوست اطراف اندام تناسلی و سایر بخش‌های بدن می‌چسبند
سیفلیس: عفونت باکتریایی مرحله‌ای که در صورت عدم درمان می‌تواند به مشکلات جدی منجر شود
تریشومونیازیس (trich): عفونت ناشی از یک انگل تک‌یاخته‌ای

نحوه انتقال عفونت‌های مقاربتی

عفونت‌های مقاربتی می‌توانند ویروسی، باکتریایی یا انگلی باشند و از فردی به فرد دیگر منتقل شوند. روش‌های انتقال عبارت‌اند از:

رابطه جنسی واژینال
رابطه جنسی دهانی
رابطه جنسی مقعدی

برای انتقال STI نیازی به انزال یا دخول کامل نیست. این عفونت‌ها می‌توانند از واژن به واژن یا از طریق تماس دهان با اندام تناسلی/مقعد، و همین‌طور از طریق دخول آلت در واژن یا مقعد منتقل شوند.

استفاده مداوم و صحیح از کاندوم می‌تواند خطر انتقال را کاهش دهد، اما برخی از عفونت‌ها حتی با وجود کاندوم منتقل می‌شوند. برای مثال:

زخم‌های تبخال یا سیفلیس ممکن است بیرون از ناحیه پوشش کاندوم ظاهر شوند.
HPV و شپش ناحیه تناسلی می‌توانند از طریق تماس پوستی نزدیک منتقل شوند.

برخی عفونت‌ها نیز می‌توانند از والد باردار به نوزاد در دوران بارداری یا حین زایمان منتقل شوند.

به جز شپش ناحیه، عفونت‌های مقاربتی از طریق توالت، رختخواب، استخر یا اشیای روزمره مثل دستگیره در منتقل نمی‌شوند.

وسایل جنسی مشترک (مثل دیلدو) می‌توانند عفونت‌ها را منتقل کنند، اگر برای هر فرد کاندوم جدید استفاده نشود یا پس از استفاده به‌خوبی شسته نشوند.

شپش ناحیه گاهی از طریق حوله، لباس یا ملحفه فرد مبتلا نیز منتقل می‌شود.

هپاتیت B و HIV از طریق مایعات بدن مانند خون، مایع منی و ترشحات واژینال منتقل می‌شوند. علاوه بر رابطه جنسی، این بیماری‌ها می‌توانند از راه‌های زیر نیز سرایت کنند:

استفاده مشترک از سوزن، سرنگ یا وسایل آماده‌سازی مواد مخدر
تماس مستقیم با خون یا زخم باز فرد آلوده (مثلاً از طریق سوزن‌های آلوده یا وسایل تیز)
استفاده مشترک از وسایلی که ممکن است به خون آلوده باشند (مثل مسواک، تیغ یا تجهیزات پزشکی مانند دستگاه سنجش قند خون)
انتقال از والد باردار به نوزاد

علائم عفونت‌های مقاربتی

عفونت‌های مقاربتی اغلب بدون علامت یا با علائم خفیف و دیررس هستند.

علائم عمومی می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

ترشحات غیرعادی واژن (رنگ، قوام، میزان، بو، خونریزی و…)
خارش، سوزش، قرمزی یا درد در اطراف یا داخل اندام تناسلی
درد یا سوزش هنگام ادرار یا پس از انزال
ناراحتی حین رابطه جنسی
ترشحات از آلت تناسلی
درد یا تورم در یک یا هر دو بیضه
درد مقعدی (در حین اجابت مزاج)، ترشح، خارش یا خونریزی
علائم شبیه آنفلوآنزا (تب، غدد لنفاوی متورم، بدن‌درد)
تاول‌ها (که ترکیده و تبدیل به زخم می‌شوند) در اطراف اندام تناسلی، مقعد یا دهان
برجستگی یا برجستگی‌های گروهی در ناحیه تناسلی (کوچک، بزرگ، صاف، برجسته یا شبیه گل‌کلم)
زخم سفت، گرد و بدون درد که حدود ۳ تا ۶ هفته باقی می‌ماند (علامت مرحله اول سیفلیس؛ حتی پس از بهبودی زخم، نیاز به درمان وجود دارد، در غیر این صورت بیماری پیشرفت می‌کند)

علائم اضافی برخی عفونت‌ها

شپش ناحیه: وجود حشرات ریز در ناحیه تناسلی، تخم‌ها روی موهای ناحیه، لکه‌های تیره یا آبی روی پوست ناشی از گزش.
هپاتیت B حاد: خستگی، تب، بی‌اشتهایی، تهوع/استفراغ، ادرار تیره، مدفوع به رنگ خاک رس، درد شکمی، درد مفاصل، زردی پوست یا چشم‌ها.
HIV (۲ تا ۴ هفته بعد از عفونت): تب، لرز، عرق شبانه، بثورات پوستی، گلودرد، درد عضلات، خستگی، غدد لنفاوی متورم، زخم‌های دهان.

بدون درمان، HIV به ایدز پیشرفت می‌کند که علائم شدیدتر و خطر مرگ دارد.

اگر بدون علامت باشید

بسیاری از افراد مبتلا به عفونت‌های مقاربتی هیچ علامتی ندارند یا علائمشان با بیماری‌های دیگر اشتباه گرفته می‌شود. تنها راه تشخیص قطعی، انجام آزمایش است. اگر فعالیت جنسی داشته‌اید یا دارید، آزمایش منظم ضروری است.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنید

برای آزمایش‌های روتین STI با پزشک مشورت کنید.
در صورت داشتن علائم، احتمال تماس با فرد مبتلا، داشتن سؤال درباره پیشگیری یا هر نگرانی دیگر، به پزشک مراجعه کنید.

محل‌های انجام آزمایش عفونت‌های مقاربتی

پزشکان مراقبت‌های اولیه
کلینیک‌های بهداشتی/بهداشت جنسی
مراکز سلامت خانواده (Planned Parenthood)
برخی کلینیک‌ها کیت‌های آزمایش خانگی ارائه می‌دهند.

غربالگری عفونت‌های مقاربتی

اگر علائمی دارید، پزشک ممکن است:

معاینه اندام تناسلی، مقعد یا دهان برای بررسی زخم یا ترشحات
آزمایش ترشحات یا نمونه‌گیری از مایعات زخم
نمونه ادرار یا آزمایش خون

نوع و زمان انجام آزمایش‌ها به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:

سن
جنسیت یا نوع دستگاه تولیدمثلی
شیوه‌های رابطه جنسی و نوع شرکا
بارداری
عوامل خطر

افراد دارای رحم باید به طور منظم برای سرطان دهانه رحم (ناشی از HPV) غربالگری شوند.

درمان عفونت‌های مقاربتی

عفونت‌های باکتریایی (مثل BV، Mgen، سیفلیس، کلامیدیا، سوزاک) و تریکومونیازیس: با آنتی‌بیوتیک درمان می‌شوند و قابل درمان هستند، اما در صورت تماس مجدد، امکان ابتلا دوباره وجود دارد.
تبخال، HIV و هپاتیت B: درمان قطعی ندارند، اما داروهای ضدویروس می‌توانند بیماری را کنترل و عوارض را کاهش دهند.
شپش ناحیه: معمولاً با داروهای موضعی بدون نسخه یا داروهای تجویزی درمان می‌شود.
HPV: درمان خاصی ندارد، اما اغلب خودبه‌خود برطرف می‌شود. در صورت بروز زگیل تناسلی، درمان دارویی در دسترس است. اگر به مراحل پیش‌سرطانی یا سرطان دهانه رحم برسد، پزشک گزینه‌های درمانی را بررسی خواهد کرد.

نکته مهم: هر دو شریک جنسی باید آزمایش شوند و در صورت نیاز تحت درمان قرار گیرند تا از ابتلا یا ابتلای مجدد جلوگیری شود. ممکن است لازم باشد تا مدتی از رابطه جنسی خودداری کنید.

عوارض عدم درمان عفونت‌های مقاربتی

حتی اگر بدون علامت باشند، عدم درمان می‌تواند منجر به عوارض جدی شود:

مشکلات بارداری
بیماری التهابی لگن (PID)
ناباروری
افزایش خطر ابتلا به سایر عفونت‌های مقاربتی
آسیب به بخش‌های دیگر بدن (خون، مفاصل، سیستم ایمنی یا اندام‌هایی مثل چشم و کبد)
سرطان‌ها (دهانه رحم، فرج، واژن، آلت، مقعد، گلو، زبان، لوزه‌ها)

عفونت‌های مقاربتی و بارداری

در دوران بارداری، عدم درمان می‌تواند به عوارض منجر شود، از جمله:

زایمان زودرس
وزن کم نوزاد هنگام تولد
عفونت چشمی نوزاد
ذات‌الریه نوزاد
انتقال عفونت از والد به نوزاد
سقط جنین
عوارض جدی مانند آب مروارید، ناشنوایی، تشنج یا هرپس نوزادی (عفونت خطرناک HSV)

اگر باردار هستید یا قصد بارداری دارید، درباره غربالگری STI با پزشک صحبت کنید.

راه‌های پیشگیری از عفونت‌های مقاربتی

پرهیز از رابطه جنسی
استفاده صحیح و مداوم از کاندوم (و دنتال‌دم در رابطه دهانی)
صحبت با شریک جنسی درباره عفونت‌ها و رابطه جنسی ایمن
محدود کردن تعداد شرکای جنسی
اجتناب از روابط پرخطر (مانند رابطه بدون کاندوم یا رابطه تحت تأثیر الکل و مواد)
پرهیز از رابطه تا پایان درمان خود یا شریک (برای عفونت‌های باکتریایی و تریک) یا در صورت داشتن علائم تبخال، زگیل تناسلی و سایر علائم
واکسیناسیون (واکسن HPV و هپاتیت B ایمن و مؤثر هستند)
مصرف داروهای ضد تبخال طبق دستور پزشک (و اطمینان از مصرف شریک در صورت ابتلا)
در معرض خطر HIV بودن: مشاوره درباره مصرف داروی پیشگیری قبل از تماس (PrEP) یا پس از تماس (PEP)
در صورت ابتلا به HIV: مصرف منظم درمان ضدویروسی (ART) برای کاهش ویروس در خون و مایعات بدن تا سطح غیرقابل شناسایی و کاهش خطر انتقال

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: