اسپیرولینا فقط یک سبز اَبَرغذایی ساده نیست — بلکه یک پروتئین کامل به شمار میرود که به دلیل مزایای فراوان برای سلامتی مورد تحسین قرار گرفته است. این ماده میتواند هم به رژیم غذایی شما و هم به روتین مراقبت پوستیتان افزوده شود.
اسپیرولینا نوعی جلبک سبز-آبی یا سیانوباکتری است که بهصورت پودر سبز زنده و پررنگ در دسترس است. این ماده شامل تمام اسیدهای آمینه ضروری و اسیدهای چرب امگا-۳ است و همچنین سرشار از ویتامین A، منیزیم و آهن میباشد.
بهدلیل همین ویژگیها، اسپیرولینا ممکن است مکمل مناسبی برای افزودن به رژیم غذایی و مراقبت پوستی باشد.
مزایای احتمالی اسپیرولینا برای پوست
اگرچه هنوز به تحقیقات بیشتری نیاز است، برخی مطالعات نشان دادهاند که استفاده از عصاره اسپیرولینا در ترکیبات موضعی میتواند مزایای خاصی داشته باشد.
پشتیبانی از روند پیری سالم پوست
اسپیرولینا بهدلیل خواص ضدالتهابی، آنتیاکسیدانی و ضدمیکروبی خود، ممکن است در کاهش آثار پیری پوست مؤثر باشد. ترکیب اصلی فعال موجود در اسپیرولینا، “فیکوسیانین” است که رنگ سبز پررنگ آن را نیز تأمین میکند. فیکوسیانین با فعالسازی فعالیت آنتیاکسیدانی درون سلولها باعث حذف رادیکالهای آزاد میشود.
رادیکالهای آزاد، ترکیبات ناپایدار و واکنشپذیری هستند که در اثر عواملی چون آلودگی، اشعه UV و تغذیه ناسالم در بدن تولید شده و به بافتها، از جمله پوست، آسیب میزنند. فعالیت آنتیاکسیدانی فیکوسیانین میتواند مانع از تخریب سلولهای پوستی شود.
علاوه بر این، اسپیرولینا شامل بسیاری از اسیدهای آمینه مهم از جمله گلیسین و پرولین است که در حفظ استحکام پوست و پشتیبانی از تولید کلاژن نقش دارند. گلیسین یکی از اجزای سازنده اصلی کلاژن است و پرولین نیز به ساختار صحیح پروتئینهای پوستی کمک میکند.
اسپیرولینا برای تولید کلاژن و سفتشدن پوست
یک مطالعه در سال ۲۰۱۹ نشان داد که اسپیرولینا میتواند موجب افزایش فاکتورهای رشد در سلولهای فیبروبلاست پوستی شود. این سلولها مسئول تولید کلاژن در پوست هستند، بنابراین تحریک آنها ممکن است به سفتشدن پوست منجر شود. اما همچنان به تحقیقات انسانی بیشتری در این زمینه نیاز است.
کلاژن یکی از مهمترین پروتئینهای ساختاری بدن است که در حفظ انعطافپذیری، لطافت و استحکام پوست نقش دارد. با افزایش سن، سطح کلاژن کاهش مییابد و این کاهش با بروز چینوچروک و افتادگی پوست همراه است. اسپیرولینا ممکن است با تحریک تولید کلاژن، روند پیری پوست را کندتر کند.
احتمال کمک به حذف سموم از بدن
شواهد قطعی برای اثبات اینکه اسپیرولینا میتواند سموم بدن یا پوست را حذف کند وجود ندارد. با این حال، در یک مطالعه قدیمی از سال ۲۰۰۶، ۴۱ نفر مبتلا به مسمومیت مزمن با آرسنیک بهمدت ۱۶ هفته، روزانه دوبار اسپیرولینا بههمراه روی (زینک) مصرف کردند. نتایج نشان داد که این ترکیب موجب دفع ۴۷٫۱٪ آرسنیک از موهای آنها شد.
این یافتهها نشان میدهند که اسپیرولینا بههمراه زینک میتواند در درمان مسمومیت مزمن با آرسنیک مفید باشد. در سطح بیوشیمیایی، این عملکرد ممکن است به توانایی جلبکها در باند شدن با فلزات سنگین و تسهیل دفع آنها مرتبط باشد. اما باید توجه داشت که این اثر بهطور خاص در مورد فلزات سنگین بررسی شده و هنوز برای سموم رایج دیگر شواهد کافی وجود ندارد.
ممکن است در پیشگیری از عفونت قارچی کاندیدا مؤثر باشد
برخی مطالعات نشان دادهاند که اسپیرولینا ممکن است از طریق فعالیت ضدقارچی، از بروز عفونتهای پوستی ناشی از کاندیدا جلوگیری کند.
در یک مطالعه در سال ۲۰۱۷، فعالیت اسپیرولینا در برابر ۲۲ سویه مختلف قارچ کاندیدا در رحم خوکچه هندی بررسی شد. نتایج نشان داد که اسپیرولینا دارای خواص ضدقارچی مؤثر است و ممکن است جایگزینی طبیعی برای داروهای موضعی ضدقارچ در درمان عفونت کاندیدا باشد. البته، برای اثبات این یافتهها در انسان، مطالعات بیشتری مورد نیاز است.
مزایای اسپیرولینا برای شرایط پوستی خاص
شواهد کمی وجود دارد که ادعا میکنند اسپیرولینا میتواند باعث کاهش آکنه، پسوریازیس، اگزما یا سفتشدن پوست شود. با این حال، اسپیرولینا دارای خواص ضدمیکروبی است که ممکن است در بهبود شرایطی مانند آکنه و اگزما نقش داشته باشد. البته، این موضوع نیازمند مطالعات عمیقتر است.
اسپیرولینا و آکنه
مطالعهای در سال ۲۰۲۰ پیشنهاد کرده که استفاده از کرم حاوی اسپیرولینا ممکن است گزینهای مؤثر برای درمان آکنه باشد، چراکه این ماده دارای سطح بالایی از آنتیاکسیدانها و اثرات ضدمیکروبی است. برتری احتمالی اسپیرولینا نسبت به آنتیبیوتیکهای موضعی این است که باعث مقاومت آنتیبیوتیکی نمیشود و عوارض جانبی کمتری دارد.
اسپیرولینا و پسوریازیس
مطالعهای دیگر در همان سال ۲۰۲۰ نشان داد که اسپیرولینا میتواند موجب کاهش شدت علائم پسوریازیس در موشها شود. بر این اساس، اسپیرولینا ممکن است بهعنوان یک داروی طبیعی برای درمان پسوریازیس توسعه یابد. پسوریازیس یک بیماری التهابی مزمن خودایمنی پوستی است که با پوستهریزی و قرمزی پوست مشخص میشود. اسپیرولینا با کاهش التهاب میتواند در کنترل این بیماری نقش داشته باشد.
اسپیرولینا و اگزما
مطالعهای در سال ۲۰۲۰ نشان داد که پماد حاوی اسپیرولینا در صورت استفاده موضعی دو بار در روز بهمدت ۳ هفته میتواند علائم اگزما را بهبود بخشد. اگزما نیز یک اختلال التهابی پوستی است که بهشدت تحت تأثیر شرایط سیستم ایمنی و عوامل محیطی است.
دستور تهیه محصولات خانگی پوستی با اسپیرولینا (DIY)
ماسک صورت
مواد لازم:
- ۱ قاشق غذاخوری عسل
- ۱/۲ قاشق چایخوری عصاره اسپیرولینا یا ۱ قاشق غذاخوری پودر اسپیرولینا
- ۱ قاشق چایخوری روغن پامچال شب
طرز تهیه:
- مواد را در یک کاسه با هم مخلوط کنید.
- بر روی پوست تمیز و خشک بمالید.
- اجازه دهید ۱۰ تا ۱۵ دقیقه روی پوست بماند، سپس با پاککننده بشویید و با حوله خشک کنید.
پاککننده صورت
مواد لازم:
- ۱/۲ قاشق چایخوری عصاره اسپیرولینا یا ۱ قاشق غذاخوری پودر آن
- ۱ قاشق غذاخوری روغن حامل مثل روغن آرگان، جوجوبا یا اسکوالن
طرز تهیه:
- مواد را در یک کاسه کوچک ترکیب کنید.
- بر روی پوست تمیز با حرکات دایرهای بمالید.
- با دستمال مرطوب و آب بشویید. خشک کنید.
درمان نقطهای (Spot Treatment)
مواد لازم:
- ۱/۲ قاشق چایخوری عصاره یا پودر اسپیرولینا
- ۱/۲ قاشق چایخوری روغن جوجوبا
- ۱ قطره روغن درخت چای
طرز استفاده:
- به صورت موضعی روی جوشها یا لکهها بمالید.
- تا یک ساعت روی پوست باقی بگذارید.
- با پاککننده بشویید و خشک کنید.
نکته: هرچند تحقیقات مزایایی برای سلامت اثبات کردهاند، اما سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) خلوص یا کیفیت روغنهای اسانسی را کنترل نمیکند. بنابراین، قبل از استفاده از این روغنها حتماً با یک متخصص سلامت مشورت کنید و درباره برند انتخابی خود تحقیق نمایید. همچنین همیشه قبل از استفاده، تست حساسیت پوستی (patch test) انجام دهید.
اسپیرولینا در برابر کلرلا: تفاوت چیست؟
کلرلا نوعی جلبک سبز است، در حالیکه اسپیرولینا سیانوباکتری است. اگرچه به اسپیرولینا نیز «جلبک سبز-آبی» گفته میشود، اما از نظر طبقهبندی علمی با جلبکهای سبز متفاوت است.
ترکیب ویتامینی و معدنی این دو ماده نیز با هم متفاوت است. علاوه بر پروتئین و کربوهیدراتها، اسپیرولینا حاوی ویتامینها و مواد معدنی ضروری از جمله موارد زیر است:
- ویتامینهای A، C و E
- آهن
- کلسیم
- کروم
- مس
- منیزیم
- منگنز
- فسفر
- پتاسیم
- سدیم
- روی
در مقابل، کلرلا سرشار از فیبر است، که هضم آن برای انسانها دشوار میباشد؛ بنابراین باید بهصورت مکمل استفاده شود.
چه کسانی باید از مصرف اسپیرولینا اجتناب کنند؟
افرادی که به اسپیرولینا، ید، جلبک دریایی یا غذاهای دریایی حساسیت دارند، نباید آن را مصرف کرده یا بهصورت موضعی استفاده کنند.
همچنین، این ماده برای افراد مبتلا به بیماری نادر فنیلکتونوریا (PKU) مناسب نیست. اسپیرولینا حاوی ترکیباتی است که افراد مبتلا به PKU قادر به متابولیسم آنها نیستند. افراد مبتلا به بیماریهای خودایمنی نیز بهتر است از مصرف آن پرهیز کنند، چراکه اسپیرولینا ممکن است سیستم ایمنی را تحریک کرده و علائم را تشدید نماید.
همچنین، بسیار مهم است که اسپیرولینای خود را از منابع معتبر تهیه کنید، چراکه نمونههای آلوده ممکن است حاوی سموم یا فلزات سنگین باشند.
جمعبندی
تحقیقات گستردهای درباره تأثیر اسپیرولینا بر سلامت عمومی انجام شده، اما دادههای انسانی کمی در مورد تأثیر آن بر پوست وجود دارد. با این حال، شواهدی وجود دارد که نشان میدهد اسپیرولینا ممکن است در تولید کلاژن و روند پیری سالم مؤثر باشد، بهواسطه خواص آنتیاکسیدانی و ضدمیکروبی قوی خود.
پیش از اضافهکردن آن به روتین مراقبتی خود، حتماً با متخصص سلامت مشورت کنید و محصول را از منبع معتبر تهیه نمایید.
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
