معنی بیش‌فعالی جنسی یا هایپرسکشوال چیست؟ راهکارهایی برای مدیریت آن

رفتارهای بیش‌فعالانه جنسی یا همان بیش‌فعالی جنسی (hypersexuality) به افزایش میل جنسی و رفتارهای جنسی وسواسی اشاره دارد که با احساسات، افکار و کنش‌های جنسی شدید و تکرارشونده همراه است. اگرچه این وضعیت در نسخه پنجم راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM-5) به‌طور رسمی شناخته نشده، اما پژوهش‌های اولیه ارتباط احتمالی آن با اعتیاد را نشان می‌دهند.12

حدود ۲٪ از افراد دارای علائم بیش‌فعالی جنسی هستند، گرچه این آمار ممکن است در برخی گروه‌ها بیشتر باشد. برای نمونه، این وضعیت در مردان دو تا سه برابر شایع‌تر از زنان است و در افرادی با برخی اختلالات روانی بیشتر مشاهده می‌شود.34

رفتارها و علائم مرتبط با بیش‌فعالی جنسی ممکن است شامل موارد زیر باشد:5

افکار یا تخیلات جنسی شدید یا مکرر
امیال جنسی قوی که به‌سختی قابل کنترل یا منحرف کردن هستند
صرف وقت زیاد برای مشاهده یا تعامل با محتوای جنسی
ناتوانی در کاهش یا توقف رفتارهای جنسی، حتی زمانی که باعث استرس یا اختلال در فعالیت‌های روزمره می‌شوند
استفاده مکرر از خودارضایی، پورنوگرافی یا روابط جنسی به‌صورت رفتاری تکرارشونده و غیرقابل‌کنترل
داشتن روابط جنسی مکرر با شریک، به‌صورت آنلاین یا از طریق خدماتی نظیر تماس تلفنی جنسی یا کلوب‌های استریپ، به نحوی که باعث آسیب‌های فردی، عاطفی یا مالی شود

افراد مبتلا به بیش‌فعالی جنسی معمولاً گزارش می‌دهند که امیال و رفتارهای جنسی‌شان در یک یا چند حوزه از زندگی‌شان اختلال ایجاد می‌کند. این رفتارها ممکن است بر دوستی‌ها، روابط خانوادگی، روابط عاطفی، کار، تحصیل و وضعیت مالی تأثیر منفی بگذارند. تمرکز بیش‌ازحد بر مسائل جنسی می‌تواند باعث کاهش تمرکز و ناتوانی در انجام کارهای ساده شود. بسیاری از این افراد احساس شدید گناه و شرم دارند که به سلامت روان آن‌ها آسیب می‌زند.2

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

علت بیش‌فعالی جنسی چیست؟

متخصصان هنوز به‌طور دقیق نمی‌دانند که علت بروز بیش‌فعالی جنسی چیست. برخی روان‌پزشکان شباهت‌هایی بین این وضعیت و اختلالات سوءمصرف مواد مشاهده کرده‌اند و آن را نوعی اعتیاد رفتاری در نظر می‌گیرند. برای درک بهتر این ارتباط، به تحقیقات بیشتری نیاز است.1

پژوهش‌ها نشان داده‌اند که افراد دارای علائم بیش‌فعالی جنسی اغلب با مشکلات روان‌پزشکی مانند افسردگی و اضطراب زندگی می‌کنند. همچنین بیش‌فعالی جنسی می‌تواند یکی از علائم شیدایی (mania) در اختلال دوقطبی باشد.3 پژوهش‌ها همچنین نشان داده‌اند که این افراد اغلب شخصیت‌های وسواسی‌تری دارند و احساس گناه و تنهایی بیشتری را تجربه می‌کنند.5

برخی پژوهش‌ها نیز به ارتباط میان بیش‌فعالی جنسی و کاهش توانایی در خودتنظیمی یا مقابله با سختی‌های زندگی اشاره دارند. بسیاری از این افراد رشد جنسی زودهنگام‌تری نسبت به هم‌سالان خود دارند، زودتر از دیگران خودارضایی را آغاز می‌کنند و زودتر از حد متوسط علاقه جنسی نشان می‌دهند.6

هایپرسکشوال: معنی، علائم، علل و درمان‌ها rdiet.ir

Rehulian Yevhen / Getty Images

عوامل خطر

پژوهشگران معتقدند برخی عوامل ممکن است خطر بروز رفتارهای بیش‌فعالانه جنسی را افزایش دهند، اگرچه تحقیقات بیشتری در این زمینه نیاز است. افرادی که دچار این وضعیت هستند، اغلب ویژگی‌های زیر را دارند:6

اختلالات خلقی روان‌پزشکی
اختلالات سوءمصرف مواد
مشکلات در کنترل تکانه، از جمله تکانشگری جنسی
اختلالات عصبی-روانی و ناتوانی در مدیریت عملکردهای اجرایی
سابقه تجربه‌های کودکی ناخوشایند یا آسیب‌زا
ابتلا به ADHD در کودکی
مشکلات دلبستگی در روابط صمیمی
شروع زودهنگام خودارضایی

تشخیص و ارزیابی

هیچ تعریف پزشکی واحد یا تشخیص رسمی برای بیش‌فعالی جنسی وجود ندارد، و ارائه‌دهندگان خدمات درمانی ممکن است از اصطلاحات یا معیارهای متفاوتی برای توصیف این وضعیت استفاده کنند.

بسیاری از متخصصان معتقدند زمانی که افکار یا رفتارهای جنسی باعث ناراحتی یا اختلال در زندگی روزمره شود، نیاز به مداخله دارد.

برای تشخیص این اختلال، پزشک ممکن است به دنبال شواهدی از اشتغال ذهنی شدید به مسائل جنسی باشد، به‌گونه‌ای که فرد زمان زیادی را صرف فکر کردن یا انجام رفتارهای جنسی می‌کند. همچنین به سایر علائم نیز توجه خواهد شد.4

پزشک ممکن است مجموعه‌ای از سؤالات را درباره افکار و رفتارهای جنسی مطرح کند، از جمله:2

آیا افکار و رفتارهای جنسی باعث شده انجام کارهای مهم برایتان دشوار شود؟
آیا این افکار و رفتارها بر سلامت یا روابطتان تأثیر منفی داشته‌اند؟
آیا به خاطر این افکار و رفتارها احساس منفی نسبت به خودتان دارید؟
آیا این فعالیت‌ها باعث مشکلات مالی شده‌اند؟
آیا احساس گناه و شرم درباره رفتار جنسی خود دارید؟
آیا تاکنون در موقعیت‌های شرم‌آور به دلیل میل جنسی خود قرار گرفته‌اید؟
آیا این رفتارها بر توانایی شما برای کار یا تحصیل تأثیر گذاشته‌اند؟

درمان‌های بیش‌فعالی جنسی

برخی روش‌های درمانی برای مدیریت این وضعیت با شواهد علمی پشتیبانی می‌شوند. در درجه نخست، روان‌درمانی برای بسیاری از مبتلایان مفید است. درمان این اختلال معمولاً با ترکیبی از رویکردهای مختلف، از جمله درمان شناختی-رفتاری (CBT)، درمان پیشگیری از عود و روان‌درمانی پویشی انجام می‌شود.5

گاهی روان‌درمانی با درمان دارویی ترکیب می‌شود. در حال حاضر هیچ دارویی به‌طور رسمی از سوی FDA برای این اختلال تأیید نشده، اما متخصصان ممکن است از داروهایی که برای اختلالات مشابه مانند اعتیاد تجویز می‌شوند، استفاده کنند.

داروها ممکن است شامل داروهای ضدافسردگی، به‌ویژه مهارکننده‌های بازجذب سروتونین (SSRIs)، و آنتاگونیست اوپیوئیدی نالترکسون باشند. درمان اختلالات خلقی زمینه‌ای که بیش‌فعالی جنسی به‌عنوان یکی از علائم آن‌هاست نیز می‌تواند مفید باشد.7

تأثیر بیش‌فعالی جنسی بر زندگی

بیش‌فعالی جنسی ممکن است باعث بروز مشکلاتی در جنبه‌های مختلف زندگی شود، از جمله:

سلامت جسمی: داشتن شرکای جنسی متعدد یا انجام رابطه جنسی مکرر بدون محافظت، خطر ابتلا به عفونت‌های مقاربتی (STI) را افزایش می‌دهد. استفاده از کاندوم و انجام تست‌های منظم می‌تواند به حفظ سلامت جسمی کمک کند.8
روابط بین‌فردی: زمانی که رفتارهای جنسی کنترل‌نشده می‌شوند، می‌توانند روابط با شریک عاطفی، اعضای خانواده یا دوستان را تحت فشار قرار دهند. اگر مرزها رعایت نشوند یا نیازهای احساسی پاسخ داده نشوند، ممکن است اعتماد و صمیمیت کاهش یابد.1
محیط کار یا تحصیل: افکار یا رفتارهای جنسی وسواسی ممکن است باعث اختلال در تمرکز یا ناتوانی در انجام مسئولیت‌ها شود. این موضوع می‌تواند منجر به افت عملکرد، از دست دادن فرصت‌ها یا مشکلات ارتباطی در محیط حرفه‌ای یا آموزشی شود.1
پیامدهای مالی: برخی افراد بیش از توان مالی خود برای فعالیت‌های جنسی مانند محتوای آنلاین، اشتراک‌ها یا خدمات هزینه می‌کنند. این موضوع ممکن است باعث تنش یا بی‌ثباتی مالی شود.1

راهکارهای مقابله

اگر با بیش‌فعالی جنسی زندگی می‌کنید، بدانید که تنها نیستید و کمک‌هایی برای مدیریت بهتر امیال و رفتارهای جنسی وجود دارد.

بسیاری از درمانگران در حوزه درمان بیش‌فعالی جنسی و اجبارهای جنسی تخصص دارند. می‌توانید از پزشک مراقبت اولیه خود بخواهید شما را به متخصص مناسب ارجاع دهد. انجمن ملی بیماری‌های روانی (NAMI) پیشنهاد می‌دهد از ابزار جست‌وجوی درمانگر در سایت «مؤسسه بین‌المللی تروما و اعتیاد» برای یافتن درمانگرهای تخصصی در این زمینه استفاده کنید.9

گروه‌های حمایتی نیز برای افراد مبتلا به اختلالات جنسی در دسترس هستند. گروه «معتادان جنسی گمنام» جلساتی برای بهبودی از اعتیاد جنسی برگزار می‌کند. گروه «S-Anon» نیز پشتیبانی روانی برای اعضای خانواده و دوستان افرادی که دچار اعتیاد جنسی هستند ارائه می‌دهد.9

مرور سریع

برخی افراد با افکار و رفتارهای جنسی‌ای مواجه می‌شوند که به‌سختی قابل کنترل است. زمانی که این افکار و رفتارها در زندگی روزمره اختلال ایجاد کنند، ممکن است نشانه‌ای از یک وضعیت زمینه‌ای به نام بیش‌فعالی جنسی یا رفتار جنسی وسواسی باشد.

درمان‌های روان‌درمانی می‌توانند به افراد در توسعه راهکارهای مقابله سالم‌تر و درک بهتر ریشه‌های رفتاری‌شان کمک کنند. استفاده از دارو یا گروه‌های حمایتی نیز ممکن است مفید واقع شود. اگر خودتان یا یکی از نزدیکانتان با افکار یا رفتارهای جنسی غیرقابل‌کنترل دست‌وپنجه نرم می‌کنید، مراجعه به متخصص سلامت روان یا پزشک می‌تواند گام مهمی در مسیر درمان و بهبود باشد.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: