ترشحات دهانه رحم در طول چرخه قاعدگی دچار تغییر میشوند. این تغییرات کاملاً طبیعی بوده و میتوانند نشاندهنده زمان تخمکگذاری باشند. زمانی که این ترشحات ظاهری شبیه به سفیده تخممرغ دارند، ممکن است فرد در اوج باروری خود قرار داشته باشد.
برخی افراد این تغییرات را برای کمک به باردار شدن یا جلوگیری از بارداری زیر نظر میگیرند. در ادامه با ماهیت ترشحات دهانه رحم، نحوه تغییر آنها در چرخه قاعدگی، روش بررسی و کاربرد آنها در برنامهریزی خانواده بیشتر آشنا میشوید.
ترشحات دهانه رحم چیست؟
ترشحات دهانه رحم، مایعی است که توسط دهانه رحم به داخل واژن ترشح میشود. این مایع نقشهای متعددی دارد، ازجمله روانسازی واژن و محافظت در برابر عفونتهای احتمالی.
ترشحات سالم معمولاً شفاف تا سفید یا مایل به زرد هستند. تغییرات هورمونی در طول چرخه قاعدگی بر میزان، بافت و ظاهر این ترشحات تأثیر میگذارند. این تغییرات میتوانند نشانهای از روند طبیعی چرخه هورمونی و سلامت سیستم تولیدمثل باشند.

medicalnewstoday
ترشحات بارور چیست؟
ترشحات بارور، نازک، شفاف یا سفید و لغزنده هستند و شباهت زیادی به سفیده تخممرغ خام دارند. این نوع ترشحات معمولاً در اواسط چرخه قاعدگی ظاهر میشوند و حدود ۴ روز دوام دارند. وجود این ترشحات نشانهای است از اینکه تخمکگذاری در شُرف وقوع است.
تخمکگذاری زمانی رخ میدهد که یکی از تخمدانها، یک تخمک آزاد میکند. اگر اسپرم این تخمک را بارور کند، ممکن است در رحم لانهگزینی کرده و باعث بارداری شود. این فرآیند مستلزم همزمانی دقیق با تولید ترشحات مناسب برای حرکت و بقای اسپرم است.
جدول زمانی ترشحات دهانه رحم
چرخه قاعدگی در هر فرد ممکن است متفاوت باشد، اما معمولاً الگوی زیر در تغییرات ترشحات دهانه رحم مشاهده میشود:
- قاعدگی: با شروع پریود، چرخه قاعدگی آغاز میشود و در این زمان به دلیل وجود خون، ترشحات دهانه رحم قابل مشاهده نیستند.
- ۳ تا ۴ روز پس از پریود: ممکن است در این روزها ترشح خاصی وجود نداشته باشد یا مایع چسبندهای شبیه به چسب ظاهر شود. این مرحله دورهای با باروری پایین محسوب میشود.
- پیش از تخمکگذاری: بدن شروع به تولید ترشحات بیشتری میکند و طی ۳ تا ۵ روز این مایع نازکتر شده و ممکن است کدر، سفید یا زرد به نظر برسد.
- پیش از تخمکگذاری و در حین آن: درست قبل از تخمکگذاری، مایع دهانه رحم بسیار مرطوب و چسبناک میشود و ممکن است بتوان آن را بهاندازه یک اینچ یا بیشتر بین انگشتان کشید. این وضعیت حدود ۴ روز ادامه دارد.
- پس از تخمکگذاری: بدن هورمون پروژسترون ترشح میکند که باعث کاهش ترشحات میشود. ترشحات ممکن است ضخیمتر و کدرتر شوند یا بهطور کامل ناپدید شوند. این فاز معمولاً ۱۱ تا ۱۴ روز طول میکشد.
در افرادی که زودتر یا دیرتر از موعد معمول تخمکگذاری میکنند، این الگو ممکن است متفاوت باشد. همچنین افرادی که اصلاً تخمکگذاری نمیکنند، ممکن است ترشحات بارور نداشته باشند که میتواند نشانگر اختلالات زمینهای در سیستم تولیدمثلی باشد.
علل بالقوه عدم تخمکگذاری شامل موارد زیر استTrusted Source:
- سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS)
- نارسایی اولیه تخمدان
- یائسگی زودرس
- کموزنی بدن
چه زمانی فرد در اوج باروری خود قرار دارد؟
زمان باروری فرد بسته به طول چرخه قاعدگی و زمان تخمکگذاری متفاوت است. تخمکگذاری معمولاً ۱۴ روز پیش از شروع پریود رخ میدهد، اما این عدد در افراد مختلف ممکن است کمی جابهجا شود.
تخمک تنها ۱۲ تا ۲۴ ساعت پس از تخمکگذاری زنده میماند، اما اسپرم میتواند تا ۵ روز در مایع بارور زنده بماند. بنابراین برای باردار شدن، بهترین زمان برای نزدیکی، ۵ روز قبل از تخمکگذاری تا یک روز بعد از آن است.
چگونه ترشحات دهانه رحم را بررسی کنیم؟
برای تعیین باروری، باید از اولین روز پس از پایان پریود، روزانه ظاهر ترشحات بررسی شود. این کار کمک میکند تا روند چرخه قاعدگی فرد بهدرستی درک شود.
Planned Parenthood سه روش زیر را برای بررسی پیشنهاد میکند:
- با دستمال سفید، دهانه واژن را پیش از ادرار کردن پاک کنید و رنگ و بافت ترشحات را بررسی کنید.
- به ترشحاتی که روی لباس زیر باقی ماندهاند توجه کنید.
- پس از شستوشوی دست، یک انگشت را بهآرامی وارد واژن کرده، خارج کرده و رنگ و بافت ترشحات را ارزیابی کنید.
در هر روشی که انتخاب شود، باید نتایج روزانه در یک دفترچه، نمودار یا اپلیکیشن ثبت شوند. ثبت منظم اطلاعات در چند چرخه متوالی برای شناخت الگوی طبیعی بدن ضروری است.
روش ترشحات دهانه رحم برای برنامهریزی خانواده
برخی افراد از بررسی ترشحات دهانه رحم برای جلوگیری از بارداری استفاده میکنند که به این روش، روش ترشحات دهانه رحم یا CMM گفته میشود. این یک روش آگاهی از باروری یا پیشگیری طبیعی از بارداری است.
روش CMM نیازمند چرخهای منظم و آگاهی دقیق از ترشحات است تا فرد بتواند روزهای «ایمن» یا «غیرایمن» برای داشتن رابطه بدون جلوگیری را بشناسد. این روش نیازمند دقت و شناخت کامل از بدن است.
در تئوری، روزهای «غیرایمن» عبارتند از:
- در زمان قاعدگی، بهویژه در صورت داشتن چرخه کوتاه
- چند روز پس از پایان قاعدگی و پیش از شروع ترشحات بارور
- در طول پنجره باروری
و روزهای «ایمن» عبارتند از:
- پس از تخمکگذاری، زمانی که ترشحات بارور متوقف میشوند که معمولاً حدود ۱۱ تا ۱۴ روز طول میکشد
- برای برخی افراد، چند روز ابتدایی قاعدگی در صورت داشتن چرخههای بلند
در آغاز استفاده از این روش، نباید در اولین چرخه قاعدگی رابطه محافظتنشده داشت. پیگیری چند چرخه متوالی برای درک بهتر الگوهای باروری ضروری است.
آیا ترشحات دهانه رحم قابلاعتماد هستند؟
ترشحات دهانه رحم همیشه نشانگر دقیق زمان باروری نیستند. برخی عوامل میتوانند باعث شوند این ترشحات لغزندهتر یا کشسانتر از حالت طبیعی بهنظر برسند.
این عوامل عبارتند از:
- داشتن رابطه جنسی
- استفاده از روانکنندهها هنگام رابطه
- معاینات لگنی یا پاپاسمیر
- مصرف اخیر داروهای ضدبارداری هورمونی مانند قرص اورژانسی
- برخی داروهای دیگر
- شیردهی
- دوش واژینال
- یائسگی
- جراحی واژن
- واژینیت یا عفونتهای مقاربتی (STIs)
برخی افراد نیز بهطور طبیعی ترشحات بارور کمتری تولید میکنند، بین پریودها خونریزی دارند یا پریودهای نامنظم دارند که باعث میشود زمان تخمکگذاریشان غیرقابل پیشبینی باشد.
اگر این عوامل بر ترشحات دهانه رحم تأثیرگذار باشند، روش CMM ممکن است روش مناسبی برای آنها نباشد، بهویژه اگر بخواهند با اطمینان از بارداری جلوگیری کنند. همچنین، CMM از عفونتهای مقاربتی محافظت نمیکند.
چه زمانی باید با پزشک تماس گرفت؟
در صورت مشاهده هرگونه تغییر غیرمعمول در ترشحات، مانند:
- افزایش قابلتوجه ترشحات که ادامهدار است
- بوی تند و ناخوشایند
- ترشحات خاکستری و آبکی
- ترشحات سفید با بافت پنیر مانند
- ترشحات زرد یا سبز رنگ
باید حتماً به پزشک مراجعه شود. این علائم میتوانند نشانه عفونت باشند. همچنین در صورت شک به عدم تخمکگذاری یا دشواری در باردار شدن نیز مراجعه به پزشک ضروری است.
جمعبندی
ترشحات دهانه رحم در طول چرخه قاعدگی تغییر میکنند و میتوانند نشان دهند که فرد در آستانه باروری یا تخمکگذاری است. این تغییرات ابزار مفیدی برای برخی در جهت باردار شدن یا پیشگیری از آن هستند.
بااینحال، عوامل متعددی میتوانند بر نوع و زمان ترشحات اثر بگذارند. هر فرد الگوی منحصربهفردی دارد و فعالیتهایی مانند رابطه جنسی یا وضعیت سلامت میتواند ترشحات را تغییر دهد. در صورت وجود هرگونه سؤال یا تغییر غیرعادی، مشورت با پزشک اهمیت دارد.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی میکند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Infertility. (2021).
https://womenshealth.gov/a-z-topics/infertility - What's the cervical mucus method of FAMs? (n.d.).
https://www.plannedparenthood.org/learn/birth-control/fertility-awareness/whats-cervical-mucus-method-fams - Witt B. (2023). Trying to get pregnant? Here’s when to have sex.
https://www.acog.org/womens-health/experts-and-stories/the-latest/trying-to-get-pregnant-heres-when-to-have-sex - https://www.medicalnewstoday.com/articles/323503
