کیستهای نابوتین برجستگیهای خوشخیمی هستند که بر روی دهانه رحم (سرویکس) ایجاد میشوند و مملو از مخاط شفاف، زرد روشن یا کهربایی رنگ هستند. برخی افراد ممکن است تنها یک کیست نابوتین داشته باشند، در حالی که برخی دیگر ممکن است به چندین کیست مبتلا شوند. این کیستها پس از زایمان یا یائسگی در افراد مشاهده میشوند و عموماً حالتی طبیعی محسوب میشوند که معمولاً هیچگونه علائمی ایجاد نمیکنند. متخصصان مراقبتهای بهداشتی گاهی اوقات این کیستها را با نامهای دیگری همچون فولیکولهای نابوتین، کیستهای گنجانده شده اپیتلیالی، یا کیستهای احتباسی مخاطی نیز میشناسند.
ماهیت این کیستها خوشخیم است، به این معنا که سرطانی نیستند و خطری ندارند. با این حال، تشخیص دقیق آنها اهمیت زیادی دارد تا با سایر ناهنجاریهای دهانه رحم که ممکن است جدیتر باشند، اشتباه گرفته نشوند و فرآیند درمان به درستی هدایت شود.
علل و عوامل خطر
غدد نابوتین (Nabothian glands) در سطح داخلی دهانه رحم قرار دارند و وظیفه ترشح مخاط را بر عهده دارند. در صورتی که سلولهای پوستی در دهانه رحم روی این غدد را بپوشانند، میتوانند باعث انسداد مسیر ترشح مخاط شوند و مانع خروج آن گردند. وقتی مخاط در این غدد مسدود شده تجمع پیدا میکند، یک برجستگی صاف و نرم تشکیل میشود که به آن کیست نابوتین گفته میشود.
کیستهای نابوتین غالباً به دنبال تغییرات ساختاری در دهانه رحم به وجود میآیند، که این تغییرات ممکن است پس از بارداری، زایمان، یا سرویسیت مزمن (التهاب مزمن دهانه رحم) رخ دهند. سرویسیت، همان التهاب دهانه رحم است که میتواند ناشی از عفونت، تغییرات هورمونی، یا واکنش به برخی درمانهای پزشکی باشد.
کیستهای نابوتین و بارداری
افراد اغلب در سالهای باروری خود، پس از زایمان، و هنگام تجربه یائسگی دچار کیستهای نابوتین میشوند. این کیستها بهخصوص در افرادی که تجربه زایمان داشتهاند، بسیار شایعتر هستند¹. دلیل این امر این است که پس از زایمان، بافت جدیدی بر روی دهانه رحم رشد میکند که ممکن است غدد نابوتین موجود در سطح را مسدود کرده و موجب تشکیل کیستها شود.
یک مطالعه موردی گزارش میدهد که یک کیست نابوتین بزرگ توانسته بود مسیر زایمان را مسدود کند؛ در این حالت، متخصص مراقبتهای بهداشتی کیست را تخلیه کرد و این اقدام امکان تولد ایمن یک نوزاد سالم را فراهم ساخت.
علائم
کیستهای نابوتین کوچک معمولاً هیچ علامتی ایجاد نمیکنند و فرد متوجه وجود آنها نمیشود. با این حال، کیستهای نابوتین بزرگتر ممکن است منجر به بروز علائمی در فرد شوند.
این علائم شامل موارد زیر میباشند:
- درد لگنی
- احساس پری یا سنگینی در واژن
- دورههای قاعدگی نامنظم
تشخیص
متخصص مراقبتهای بهداشتی ممکن است کیستهای نابوتین را به صورت تصادفی در طول یک معاینه روتین لگنی یا معاینات دوران بارداری شناسایی کند. اگر کیست نابوتینی تشخیص داده شود، ممکن است پزشک برای بررسی دقیقتر کیستها، کولپوسکوپی انجام دهد. این کار به تعیین این موضوع کمک میکند که آیا برجستگیهای مشاهده شده واقعاً کیستهای نابوتین هستند یا انواع دیگری از برجستگیهای دهانه رحم محسوب میشوند.
همچنین، ممکن است برای بررسی کیستهای نابوتین، از سونوگرافی واژینال، اسکن امآرآی، یا سیتی اسکن استفاده شود. در صورت وجود کیست، گاهی اوقات نمونهبرداری از بافت کیست انجام میشود تا اطمینان حاصل شود که برجستگی مورد نظر، نوع دیگری از توده نیست. کیستهای نابوتین میتوانند گاهی اوقات شبیه به آدنوما مالیگنوم باشند که نوع نادری از سرطان دهانه رحم است. اگر فردی به آدنوما مالیگنوم مبتلا باشد، ممکن است علائمی را تجربه کند که شامل موارد زیر است:
- گرفتگیهای دردناک در طول قاعدگی
- قاعدگی طولانیتر یا شدیدتر از حد معمول
- خونریزی در طول یا پس از رابطه جنسی
- ترشحات آبکی واژن
اگر پزشک متخصص به خوشخیم نبودن برجستگی در دهانه رحم مشکوک باشد، آن را با جراحی برمیدارد. حضور در معاینات روتین دهانه رحم برای بررسی هرگونه ناهنجاری اهمیت حیاتی دارد.
درمانها و راهحلها
کیستهای نابوتین معمولاً نیازی به درمان ندارند و اغلب خود به خود برطرف میشوند. قطر آنها معمولاً تنها چند میلیمتر است، اما در مواردی ممکن است تا چهار سانتیمتر هم رشد کنند². اگر یک کیست نابوتین بزرگ باعث ایجاد علائم شود، ممکن است فرد برای برداشتن آن نیاز به یک عمل جراحی داشته باشد.
متخصصان مراقبتهای بهداشتی ممکن است از یکی از روشهای زیر برای برداشتن کیست نابوتین استفاده کنند:
- الکتروکوتر: این روش شامل استفاده از یک پروب کوچک با جریان الکتریکی برای سوزاندن کیست است.
- کرایوتراپی (سرما درمانی): در این روش، از نیتروژن مایع برای منجمد کردن و از بین بردن کیست استفاده میشود.
عوارض
در بیشتر موارد، کیستهای نابوتین جای نگرانی ندارند و بیشتر افراد هیچ علامتی را تجربه نمیکنند. با این حال، کیستهای نابوتین بزرگ ممکن است باعث انسداد دهانه رحم شوند و انجام معاینات روتین دهانه رحم را برای متخصصان دشوار سازند.
وجود کیستهای نابوتین متعدد و بزرگ میتواند منجر به اتساع و بزرگ شدن دهانه رحم شود. در چنین شرایطی، فرد ممکن است برای برداشتن کیست به روش سیستکتومی و همچنین درمان پرولاپس تناسلی (افتادگی اندامهای تناسلی) نیاز پیدا کند.
آیا کیستهای نابوتین پاره میشوند؟
کیستهای نابوتین حاوی مخاط هستند و ممکن است پاره شوند. اگر یک کیست نابوتین پاره شود، فرد ممکن است متوجه ترشحات یا بوی غیرعادی از واژن شود. در صورت ادامه یافتن این حالت، باید به متخصص مراقبتهای بهداشتی مراجعه کرد تا علت اصلی بررسی شود.
سؤالات متداول
آیا کیست نابوتین میتواند باعث ناباروری شود؟
کیستهای نابوتین معمولاً به دلیل انسدادهایی که ایجاد میکنند، منجر به ناباروری نمیشوند، زیرا مسیر عبور اسپرم از دهانه رحم را به طور کامل مسدود نمیکنند. با این حال، کیستهای بسیار بزرگ یا متعدد در موارد نادر ممکن است بر توانایی اسپرم برای رسیدن به تخمک تأثیر بگذارند، اما این یک اتفاق شایع نیست و اغلب نیازی به نگرانی در این خصوص وجود ندارد. اگر کیستها بزرگ باشند و علائم ایجاد کنند، برداشتن آنها میتواند این نگرانی احتمالی را کاملاً رفع کند.
آیا میتوان از کیستهای نابوتین پیشگیری کرد؟
از آنجا که کیستهای نابوتین اغلب به دنبال فرآیندهای طبیعی بیولوژیکی مانند زایمان یا التهاب مزمن (سرویسیت) رخ میدهند، پیشگیری کامل از آنها دشوار است. بهترین راه برای مدیریت و اطمینان از سلامت دهانه رحم، شرکت در معاینات منظم پزشکی و غربالگریها است تا هرگونه تغییر یا کیست در مراحل اولیه تشخیص داده شود و بررسیهای لازم صورت گیرد. مدیریت سریع هرگونه التهاب یا عفونت زمینهای در دهانه رحم نیز میتواند به کاهش خطر تشکیل کیست کمک کند.
چقدر طول میکشد تا کیست نابوتین خود به خود برطرف شود؟
مدت زمان مورد نیاز برای برطرف شدن کیستهای نابوتین میتواند بسیار متغیر باشد و در بسیاری از موارد ممکن است کیستها برای مدت طولانی باقی بمانند. از آنجا که این کیستها معمولاً خوشخیم هستند و علائمی ایجاد نمیکنند، نیازی به درمان فوری یا انتظار برای برطرف شدن خودکار آنها نیست. پزشکان معمولاً ترجیح میدهند آنها را مشاهده کنند و در صورتی که بزرگ شوند یا علائم آزاردهنده ایجاد کنند، اقدامات لازم برای برداشتن آنها را در نظر میگیرند.
خلاصه
کیستهای نابوتین رشد و برجستگیهای شایع و معمولاً بیضرری هستند که در دهانه رحم ایجاد میشوند. این کیستها بیشتر در افرادی که سابقه زایمان داشتهاند و همچنین پس از یائسگی مشاهده میشوند.
دورنمای کیستهای نابوتین بسیار مثبت است؛ این کیستها معمولاً هیچ علامتی ایجاد نمیکنند و نیازی به درمان خاصی ندارند. کیستهای نابوتین نسبتاً شایع هستند و بسیاری از افراد بدون آگاهی از وجود آنها، زندگی عادی دارند.
هر فردی که کیست نابوتین دارد باید اطمینان حاصل کند که معاینات منظم دهانه رحم را انجام میدهد تا بررسی شود که آیا کیستها در حال بزرگتر شدن هستند یا خیر. اگر اندازه کیستها افزایش یابد، ممکن است شروع به ایجاد علائم کنند. اگر کیستهای نابوتین علائم ناراحتکنندهای ایجاد کنند یا انجام معاینات روتین دهانه رحم را دشوار سازند، ممکن است فرد برای برداشتن آنها نیاز به درمان جراحی پیدا کند.
- Barrígon A, et al. (2018). Nabothian cyst content: A potential pitfall for the diagnosis of invasive cancer on Pap test cytology.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30353714/ - Mikes BA, et al. (2025). Nabothian cyst.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK559047/ - https://www.medicalnewstoday.com/articles/327061#summary
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
