اثربخشی
پردنیزون روی سیستم ایمنی بدن تأثیر میگذارد و باعث کاهش التهاب در مجاری هوایی افراد مبتلا به آسم میشود. این دارو چند ساعت طول میکشد تا اثر کند و باید چند روز مصرف شود تا از بازگشت التهاب جلوگیری کند. این تأخیر در شروع اثر به دلیل مکانیزم دارویی پردنیزون است که باید در بدن جذب و فعال شود. پردنیزون یک داروی ضد التهاب مصنوعی است که توسط سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) تأیید شده است. این دارو یک کورتیکواستروئید با رهایش تأخیری است که از هورمون کورتیزون مشتق شده است. این دارو به صورت خوراکی یا مایع موجود است. نوع رهایش تأخیری این دارو باعث میشود اثرات آن به مرور و به صورت پایدار در بدن ظاهر شود. معمولاً این دارو برای مدت کوتاهی تجویز میشود، مانند زمانی که فرد به دلیل حمله آسمی مجبور به مراجعه به اورژانس یا بستری شدن در بیمارستان است. این استفاده کوتاهمدت به هدف کنترل سریع و کاهش التهاب شدید انجام میشود. در مواردی که آسم شدید یا دشوار کنترل است، پردنیزون ممکن است به عنوان درمان بلندمدت نیز تجویز شود. در این حالت، هدف کنترل مزمن التهاب و پیشگیری از عود حملات است که نیاز به نظارت دقیق پزشکی دارد.
چقدر پردنیزون برای آسم مؤثر است؟
پردنیزون به کاهش التهاب ریهها کمک میکند و همچنین با کاهش تولید مخاط، به بهبود جریان هوا در مجاری تنفسی کمک میکند. این دارو درمان مؤثری برای آسم حاد است و در روزهای بعد از حمله آسمی نیز اثر ضد التهابی خود را حفظ میکند. به همین دلیل، استفاده از آن میتواند مانع از تشدید مجدد علائم شود. معمولاً برای کاهش علائم حملات آسم، دارو را به مدت ۵ تا ۱۰ روز مصرف میکنند. یک مطالعه در سال ۲۰۲۱ در استرالیا و نیوزیلند نشان داد که کورتیکواستروئیدهای خوراکی مانند پردنیزون به کاهش مراجعه به بخش اورژانس و بستری شدن بیماران آسمی کمک میکنند. اگر بیش از دو بار در سال نیاز به مصرف پردنیزون دارید، حتماً باید با پزشک خود درباره روشهای بهتر کنترل آسم مشورت کنید، زیرا استفاده مکرر ممکن است نشانهای از کنترل ناکافی بیماری باشد.
عوارض جانبی پردنیزون
با اینکه کورتیکواستروئیدهای خوراکی مانند پردنیزون میتوانند علائم آسم را به طور مؤثر کاهش دهند، اما ممکن است عوارض جانبی قابل توجهی نیز به دنبال داشته باشند. این عوارض میتوانند به سلامت کلی بدن آسیب برسانند و در استفاده بلندمدت جدیتر شوند. برخی از عوارض جانبی پردنیزون عبارتند از احتباس مایعات در بدن، افزایش فشار خون، تغییرات در سطح قند خون، افزایش وزن، حالت تهوع، استفراغ و اسهال، تغییرات خلق و خو یا رفتار، بیخوابی، افزایش احتمال عفونت به دلیل تضعیف سیستم ایمنی، پوکی استخوان، تغییرات چشمی مانند گلوکوم یا آب مروارید، و تأثیر منفی بر رشد و تکامل کودکان در صورت مصرف دارو توسط آنها. بسیاری از این عوارض مانند پوکی استخوان و مشکلات چشمی عمدتاً در اثر مصرف طولانیمدت بروز میکنند. اما شواهد محدودی وجود دارد که برخی عوارض ممکن است حتی پس از یک هفته مصرف نیز ظاهر شوند. در مصرف کوتاهمدت ممکن است عوارضی مانند کاهش چگالی استخوان (استئوپنی)، افزایش فشار خون و زخمها یا خونریزیهای گوارشی رخ دهد. همچنین استفراغ و مشکلات روانی یا رفتاری در کودکان با مصرف کوتاهمدت گزارش شده است. به همین دلایل، پزشکان توصیه میکنند که پردنیزون و دیگر کورتیکواستروئیدها فقط در مواقع ضرورت و تحت نظر دقیق پزشک مصرف شوند تا از عوارض جدی جلوگیری شود.
دوز مصرفی پردنیزون
در بزرگسالان، دوز معمول پردنیزون بین ۵ تا ۶۰ میلیگرم متغیر است که بسته به شدت بیماری و پاسخ بدن تعیین میشود. این دوز باید توسط پزشک تنظیم شود تا اثربخشی حداکثر و عوارض حداقل باشد. پردنیزون در آمریکا به صورت قرص خوراکی یا محلول مایع عرضه میشود. اگرچه شبیه است، اما پردنیزون با متیلپردنیزولون متفاوت است که به صورت تزریقی و قرص خوراکی موجود است. معمولاً پردنیزون خوراکی به عنوان درمان خط اول برای آسم حاد استفاده میشود. اگر دوزی را فراموش کردید، باید در اولین فرصت آن را مصرف کنید، مگر اینکه زمان دوز بعدی نزدیک باشد که در این صورت باید دوز فراموش شده را رد کنید و دوز بعدی را طبق برنامه مصرف کنید. هیچگاه برای جبران دوز فراموش شده، دوز اضافی مصرف نکنید. برای جلوگیری از مشکلات گوارشی، بهتر است پردنیزون را همراه با غذا یا شیر مصرف کنید. این کار باعث کاهش تحریک معده میشود و جذب دارو را بهبود میبخشد. حتماً درباره میزان و مدت مصرف پردنیزون پس از حمله آسم با پزشک خود صحبت کنید، زیرا این موارد به سن بیمار و شدت بیماری بستگی دارد و نیاز به تنظیم دقیق دارد.
سؤالاتی که باید از پزشک بپرسید
پردنیزون در دوران بارداری ایمن نیست و اگر هنگام مصرف این دارو باردار شدید، فوراً باید به پزشک خود اطلاع دهید. زیرا این دارو ممکن است روی جنین تأثیر منفی بگذارد. از آنجا که پردنیزون سیستم ایمنی را سرکوب میکند، ممکن است احتمال ابتلا به عفونتها افزایش یابد. اگر عفونت دارید یا اخیراً واکسن زدهاید، باید این موضوع را با پزشک مطرح کنید. برخی داروها ممکن است با پردنیزون تداخل منفی داشته باشند. بنابراین، باید به پزشک خود تمامی داروهایی را که مصرف میکنید، اطلاع دهید. به خصوص اگر از داروهای زیر استفاده میکنید، حتماً به پزشک بگویید: داروهای ضد انعقاد خون، داروهای کنترل دیابت، داروهای ضد سل، آنتیبیوتیکهای ماکرولید مانند اریترومایسین یا آزیترومایسین، سیکلوسپورین، استروژنها از جمله داروهای ضد بارداری، داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی مثل ایبوپروفن یا آسپرین، داروهای مدر، و داروهای آنتیکولیناستراز به ویژه در افراد مبتلا به میاستنی گراویس.
گزینههای دیگر درمان
داروهای ضد التهاب دیگری نیز میتوانند در درمان آسم نقش داشته باشند. این داروها بسته به نوع و شدت بیماری ممکن است به صورت ترکیبی با پردنیزون یا به تنهایی تجویز شوند. کورتیکواستروئیدهای استنشاقی یکی از مؤثرترین داروها برای کاهش التهاب و مخاط در مجاری هوایی هستند. این داروها معمولاً دو بار در روز مصرف میشوند و به سه صورت اسپری دوزدار، پودر خشک یا محلول نبولایزر موجودند. این داروها بیشتر برای پیشگیری از بروز علائم آسم استفاده میشوند و نه برای درمان حملات حاد. مصرف منظم آنها میتواند باعث کنترل بهتر بیماری شود. کورتیکواستروئیدهای استنشاقی در دوزهای پایین عوارض کمی دارند، اما در دوزهای بالاتر ممکن است به ندرت باعث عفونت قارچی دهان به نام تریکوس شوند. داروهای تثبیتکننده سلولهای ماست نیز در درمان آسم کاربرد دارند. این داروها با مهار آزادسازی هیستامین از سلولهای خاص سیستم ایمنی بدن، به کاهش علائم آسم کمک میکنند. این داروها معمولاً دو تا چهار بار در روز مصرف میشوند و عوارض کمی دارند که شایعترین آن خشکی گلو است. این داروها به ویژه برای کودکان و کسانی که آسم ناشی از ورزش دارند، مناسب هستند. داروهای اصلاحکننده لوکوترینها نوع جدیدتری از داروهای آسم هستند که با مسدود کردن عملکرد لوکوترینها، از انقباض عضلات مجاری هوایی جلوگیری میکنند. این داروها به صورت قرص مصرف میشوند و تعداد دفعات مصرف آنها بین یک تا چهار بار در روز متغیر است. شایعترین عوارض آنها سردرد و تهوع است.
نتیجهگیری
پردنیزون یک کورتیکواستروئید است که معمولاً برای موارد حاد آسم تجویز میشود. این دارو به کاهش التهاب مجاری هوایی در کسانی که دچار حمله آسمی شدهاند، کمک میکند. مطالعات نشان دادهاند که پردنیزون در کاهش عود علائم حاد آسم پس از مراجعه به اورژانس یا بیمارستان مؤثر است و میتواند از تشدید بیماری جلوگیری کند. بسیاری از عوارض جانبی پردنیزون در اثر مصرف طولانیمدت ایجاد میشوند، بنابراین استفاده مکرر یا طولانی مدت باید با مراقبت و نظارت پزشک انجام شود. پردنیزون ممکن است با داروهای مختلفی تداخل داشته باشد، بنابراین اطلاع کامل پزشک از داروهای مصرفی بیمار قبل از شروع درمان ضروری است تا از بروز مشکلات احتمالی جلوگیری شود. منبع
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشنضمیر بازبینی علمی میشوند.
اگر از رژیمهای تکراری نتیجه نگرفتهاید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانهدار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیامرسانها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
