نکات کلیدی
- دلبستگی اضطرابی زمانی شکل می‌گیرد که کودکان فقط در برخی مواقع مورد مراقبت قرار می‌گیرند و این باعث می‌شود نسبت به روابط احساس عدم اطمینان داشته باشند.
- برای مدیریت دلبستگی اضطرابی، نوشتن در دفترچه روزانه و تمرین ذهن‌آگاهی می‌تواند مفید باشد.
- درمان‌هایی مانند درمان شناختی‌رفتاری (CBT) می‌توانند به تغییر سبک دلبستگی اضطرابی کمک کنند.
اگر متوجه می‌شوید که در روابط خود به‌طور مداوم به دنبال اطمینان خاطر هستید و از رها شدن می‌ترسید، ممکن است سبک دلبستگی اضطرابی داشته باشید. این سبک که از مراقبت‌های ناپایدار در دوران کودکی ناشی می‌شود، می‌تواند بر عزت‌نفس و رفتارهای رابطه‌ای شما تأثیر بگذارد—اما شناخت و درمان آن می‌تواند منجر به روابط سالم‌تر و امن‌تر شود.
نشانه‌های دلبستگی اضطرابی
دلبستگی اضطرابی یکی از چهار سبک دلبستگی است؛ یعنی روش‌هایی که افراد با دیگران ارتباط برقرار می‌کنند. به آن «دلبستگی مضطربِ مشغول» نیز گفته می‌شود. این سبک‌ها در دوران کودکی شکل می‌گیرند و تا بزرگسالی ادامه پیدا می‌کنند.
دلبستگی اضطرابی با اشتغال ذهنی ناسالم نسبت به روابط مشخص می‌شود، به‌گونه‌ای که باعث اضطراب می‌گردد. افرادی با این سبک معمولاً از طرد شدن و رها شدن می‌ترسند و عزت‌نفس پایینی دارند. در روابط، ممکن است «چسبنده» یا «نیازمند» به نظر برسند.
تفاوت بین سبک دلبستگی و اختلال دلبستگی
سبک‌های دلبستگی نباید با اختلالات دلبستگی (که در «راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی» ذکر شده‌اند) اشتباه گرفته شوند:
- اختلالات دلبستگی بیماری‌های قابل‌تشخیصی هستند که در آن فرد در ایجاد ارتباطات عاطفی یا مناسب مشکل دارد.
- سبک‌های دلبستگی تنها نحوه‌ی احساس و رفتار افراد در روابط را نشان می‌دهند که می‌تواند اثر مثبت یا منفی بر زندگی آن‌ها داشته باشد.
بزرگسالان با سبک دلبستگی اضطرابی معمولاً به‌طور مداوم در روابط خود به دنبال اطمینان خاطر هستند که ممکن است «چسبنده» یا «وابسته» به نظر برسد.
پژوهش‌ها نشان می‌دهند دلبستگی اضطرابی می‌تواند بر اعتماد در روابط تأثیر بگذارد. افراد با دلبستگی مضطربِ مشغول بیشتر احتمال دارد دچار حسادت شوند، وسایل شریک خود را بررسی کنند یا زمانی که احساس بی‌اعتمادی دارند رفتارهای ناپایدار نشان دهند.
احساساتی که از دلبستگی اضطرابی ناشی می‌شوند ممکن است هنگامی فعال شوند که فرد از شریکش دور است یا احساس کند (یا بترسد) که شریکش دیگر او را دوست ندارد.
نشانه‌های دلبستگی اضطرابی ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- نگرانی شدید از طرد شدن یا رها شدن توسط شریک عاطفی
- تلاش مکرر برای جلب رضایت و تأیید شریک
- ترس از خیانت و ترک شدن
- تمایل به صمیمیت ولی نگرانی درباره اعتماد به شریک
- تمرکز بیش از حد بر رابطه تا حدی که بیشتر زمان شما را در بر گیرد
- نیاز دائمی به توجه و اطمینان از سوی دیگران
- ناتوانی در تعیین و احترام به مرزهای شخصی
- احساس تهدید، اضطراب یا خشم در صورت عدم ارتباط کوتاه‌مدت با شریک
- دستکاری شریک برای نزدیک نگه داشتن او
- وابسته‌کردن عزت‌نفس به روابط
- واکنش بیش از حد به موقعیت‌هایی که تهدیدی برای رابطه تلقی می‌شوند
دلبستگی مضطربِ مشغول معمولاً به روابط عاشقانه اشاره دارد، اما می‌تواند در دوستی‌ها و روابط دیگر نیز دیده شود.
آیا دلبستگی اضطرابی قابل درمان است؟
دلبستگی اضطرابی خود به‌تنهایی یک اختلال محسوب نمی‌شود، اما می‌تواند یکی از ویژگی‌های اختلالات اضطرابی باشد. با حمایت و تلاش، افراد می‌توانند سبک دلبستگی سالم‌تر و ایمن‌تری را در خود پرورش دهند.
آیا شریک من دلبستگی اضطرابی دارد؟
ممکن است شریک شما دلبستگی اضطرابی داشته باشد اگر متوجه شوید که او:
- به‌طور منظم به دنبال توجه، تأیید و اطمینان از سوی شماست
- می‌خواهد تا حد ممکن در کنار شما باشد
- نگران است که شما او را ترک کنید یا خیانت کنید
- بیش از حد شما را کنترل یا بررسی می‌کند
- در برابر تهدیدات احتمالی نسبت به رابطه، واکنش افراطی نشان می‌دهد
توجه مهم: تنها یک درمانگر متخصص می‌تواند سبک دلبستگی را تشخیص دهد. شما نمی‌توانید از افکار یا احساسات دیگران کاملاً مطمئن باشید.
ریشه‌های دلبستگی اضطرابی
دلبستگی مضطربِ مشغول معمولاً از دوران کودکی آغاز می‌شود، زمانی که مراقبت‌های والدین یا سرپرستان ناپایدار و غیرقابل پیش‌بینی است.
برای مثال، ممکن است والد یا مراقب در برخی موارد بلافاصله به نیاز کودک پاسخ دهد و در مواقع دیگر نه. این ناپایداری می‌تواند با عواملی مانند مصرف مواد، افسردگی، استرس، اضطراب یا خستگی مرتبط باشد. کودکانی که در سرپرستی موقت یا مراقبت‌های ناپایدار هستند نیز ممکن است این تجربه را داشته باشند.
کودکانی که در چنین محیطی رشد می‌کنند، توجه را ارزشمند ولی غیرقابل اعتماد می‌بینند. آن‌ها نمی‌دانند از دیگران چه انتظاری باید داشته باشند، و همین امر منجر به اضطراب و رفتارهای جلب توجه (مثبت یا منفی) می‌شود.
عوامل خطر
در حالی که دلبستگی اضطرابی ژنتیکی نیست، اما والدینی که خود چنین سبکی دارند ممکن است همان الگو را در فرزندانشان تکرار کنند.
برخی رفتارهای والدینی که می‌توانند منجر به دلبستگی اضطرابی در کودکان شوند عبارت‌اند از:
- پاسخ‌دهی ناپایدار به نیازهای کودک
- فاصله عاطفی زیاد
- محافظت بیش از حد
- ابراز محبت تنها هنگام برآورده شدن نیازهای والد، نه نیازهای کودک
همچنین، کودکانی که دچار سوءرفتار جسمی یا روانی می‌شوند یا در سنین پایین از والدین یا مراقبان خود جدا می‌گردند، در معرض خطر بیشتری برای شکل‌گیری دلبستگی اضطرابی هستند.
مقایسه با سایر سبک‌های دلبستگی
سبک‌های دلبستگی بر احساس و رفتار افراد در روابط تأثیر می‌گذارند.
به‌طور کلی، این سبک‌ها می‌توانند ایمن (امن) یا ناایمن (مضطرب، اجتنابی یا آشفته) باشند.
| ویژگی‌ها | مضطربِ مشغول | ایمن | اجتنابیِ طردکننده | آشفته |
|---|---|---|---|---|
| ظاهر | مضطرب و چسبنده | دارای مرزهای سالم | اجتناب از صمیمیت | ترس از صمیمیت |
| نیاز به تأیید | زیاد | اعتماد بالا در روابط | تمایل به استقلال | احساس نالایق بودن برای عشق |
| نگرش به رابطه | می‌خواهد رابطه داشته باشد ولی نگران است دیگران از او خسته شوند | در رابطه و تنهایی احساس رضایت دارد | تمایلی به وابستگی ندارد | روابط را گیج‌کننده می‌بیند |
مطالعات نشان داده‌اند که افراد با دلبستگی اضطرابی نسبت به کسانی که سبک ایمن دارند، در دوستی‌ها احساسات مثبت کمتری و مشکلات بیشتری را گزارش می‌کنند.
آیا می‌توان سبک دلبستگی را تغییر داد؟
اگرچه دلبستگی اضطرابی می‌تواند چالش‌برانگیز باشد، اما با استفاده از راهکارهای مناسب، داشتن روابط سالم برای هر فردی ممکن است.
راهکارهای کوتاه‌مدت:
- یادگیری: درباره سبک‌های دلبستگی مطالعه کنید و سبک خود را شناسایی نمایید.
- نوشتن در دفترچه روزانه: نوشتن افکار و احساسات می‌تواند به شناسایی الگوهای فکری و رفتاری کمک کند. این یادداشت‌ها را می‌توانید در جلسات درمانی با متخصص در میان بگذارید.
- تمرین ذهن‌آگاهی: انجام تمرین‌های منظم مانند مدیتیشن یا تنفس عمیق به شما کمک می‌کند احساسات و اضطراب خود را بهتر مدیریت کنید.
- شناخت سبک دلبستگی شریک: احتمال موفقیت رابطه زمانی بیشتر است که شریک شما دارای سبک دلبستگی ایمن باشد.
راهکارهای بلندمدت:
- درمان گروهی: حضور در گروه‌های درمانی با راهنمایی متخصص می‌تواند دیدگاه شما را گسترش دهد و حس تنهایی را کاهش دهد.
- درمان زوجی: مشاوره زوجین فرصتی فراهم می‌کند تا در محیطی امن و با راهنمایی درمانگر، احساسات و مشکلات رابطه را بررسی و شیوه‌های ارتباط مؤثر را بیاموزید.
- درمان فردی: حتی بدون حضور در رابطه نیز می‌توانید روی الگوهای دلبستگی خود کار کنید، احساساتتان را بشناسید و روش‌های سالم‌تری برای برقراری ارتباط با دیگران یاد بگیرید.
انواع درمان‌های مؤثر برای سبک‌های دلبستگی
- درمان شناختی‌رفتاری (CBT): بر شناسایی و تغییر الگوهای فکری منفی تمرکز دارد.
- درمان بین‌فردی (IPT): برای بهبود روابط اجتماعی و تعاملات بین‌فردی طراحی شده است. پژوهشی در سال ۲۰۱۷ نشان داد IPT برای نوجوانان با دلبستگی اضطرابی مفید است.
- روان‌درمانی پویشی: شامل بررسی عمیق واکنش‌های عاطفی ناخودآگاه و نحوه بروز آن‌ها در روابط است.
کمک به افراد دارای دلبستگی اضطرابی
چه به‌عنوان والدین و چه به‌عنوان شریک زندگی، می‌توانید با رعایت اصولی ساده به ایجاد رابطه‌ای سالم‌تر کمک کنید.
کمک به کودکان
اگر فرزند شما دلبستگی اضطرابی دارد، درمانگران توصیه می‌کنند:
- تعیین مرزهای ثابت: مرزهایی قابل‌پیش‌بینی و منسجم باعث ایجاد حس امنیت در کودک می‌شود.
- آرام ماندن: در هنگام برخورد با رفتار نامناسب، عواقب را با آرامش اعمال کنید تا کودک بیاموزد احساسات قابل‌کنترل‌اند.
- برقراری ارتباط مجدد پس از تنش: پس از تنبیه، دوباره با کودک ارتباط عاطفی برقرار کنید تا بداند محبت شما پایدار است.
- پذیرش اشتباهات: اگر عصبانی شده‌اید یا اشتباه کرده‌اید، آن را بپذیرید و عذرخواهی کنید تا کودک یاد بگیرد لازم نیست کامل باشد.
- قابل‌پیش‌بینی بودن: تلاش کنید برنامه‌ی روزانه‌ی ثابتی داشته باشید، حتی در تعطیلات، تا کودک احساس امنیت بیشتری کند.
حمایت از شریک زندگی
اگر شریک شما دچار دلبستگی اضطرابی است، می‌توانید با روش‌های زیر از او حمایت کنید:
- تعیین مرزهای روشن و پایدار و عمل به آن‌ها
- پایبندی به وعده‌ها و تعهدات
- تشویق او به شرکت در جلسات درمانی (به‌صورت فردی یا مشترک)
- ابراز قدردانی از او بدون اینکه نیاز به تأیید مکرر داشته باشد
یک مطالعه در سال ۲۰۱۹ نشان داد که احساس قدردانی از سوی شریک عاطفی می‌تواند اضطراب را در بزرگسالان دارای دلبستگی اضطرابی کاهش دهد.
آردایت برای اطمینان از صحت محتوای خود، که در سیاست ویراستاری ما ذکر شده است، از دستورالعملهای سختگیرانهای در زمینه منبعیابی پیروی می‌کند . ما فقط از منابع معتبر، از جمله مطالعات بررسیشده توسط همتایان، متخصصان پزشکی دارای مجوز، بیماران با تجربه عملی و اطلاعات از مؤسسات برتر، استفاده میکنیم.
- Simpson JA, Adult attachment, stress, and romantic relationships. Curr Opin Psychol. 2017;13:19–24. doi:10.1016/j.copsyc.2016.04.006
- Turner M, Beckwith H, Duschinsky R, et al. Attachment difficulties and disorders. InnovAiT. 2019;12(4):173. doi:10.1177/1755738018823817
- Sheinbaum T, Kwapil TR, Ballespi S, et al. Attachment style predicts affect, cognitive appraisals, and social functioning in daily life. Front Psychol. 2015;6:296. doi:10.3389/fpsyg.2015.00296
- Rodriguez LM, DiBello AM, Øverup CS, et al. The price of distrust: trust, anxious attachment, jealousy, and partner abuse. Partner Abuse. 2015;6(3):298-319. doi:10.1891/1946-6560.6.3.298
- Read DL, Clark GI, Rock AJ, Coventry WL. Adult attachment and social anxiety: the mediating role of emotion regulation strategies. PLoS One. 2018;13(12):e0207514. doi:10.1371/journal.pone.0207514
- Maranges HM, Chen SK, Conway P. Insecure and insensitive: Avoidant and anxious attachment predict less concern for others in sacrificial moral dilemmas. Pers Individ Dif. 2022;185:111274. doi:10.1016/j.paid.2021.111274
- Miranda M, Molla E, Tadros E. Implications of foster care on attachment: A literature review. Fam J. 2019;27(4):394-403. doi:10.1177/1066480719833407
- Gunlicks-Stoessel M, Westervelt A, Reigstad K, et al. The role of attachment style in interpersonal psychotherapy for depressed adolescents. Psychother Res. 2019;29(1):78-85. doi:10.1080/10503307.2017.1315465
- Greater Good Magazine of Berkeley University of California. How to stop attachment insecurity from ruining your love life.
- Black AE. Treating insecure attachment in group therapy: Attachment theory meets modern psychoanalytic technique. Int J Group Psychother. 2019;69(3):259-286. doi:10.1080/00207284.2019.1588073
- https://www.verywellhealth.com/anxious-attachment-5204408
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.
اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
